Dünyadan Haberler - 4

NATO Genel Sekreteri: Arktik bölgesinin güvenliğini sağlamak için atılacak adımları görüşüyoruz

Rutte, ziyaret ettiği Hırvatistan'da Başbakan Andrej Plenkovic'le ortak basın toplantısında konuştu.

İngiltere ve Almanya öncülüğünde bazı Avrupa ülkelerinin Arktik bölgesinin güvenliğini sağlamak için adım atma niyetinin sorulması üzerine Rutte, "Tüm müttefikler Arktik bölgesinin güvenliğinin önemi konusunda mutabık. Çünkü deniz yollarının açılmasıyla birlikte Rusların ve Çinlilerin bölgede daha aktif hale gelme riski olduğunu biliyoruz." diye konuştu.

Rutte, NATO'nun 7 üyesinin Arktik bölgesinde bulunduğuna dikkati çekerek, diğer taraftan Rusya ve Çin'in de bölgede faaliyetlerini artırdığını kaydetti.

Daha önce de bölgenin güvenliği için görüşmeler yürütüldüğünü belirten Rutte, "Arktik bölgesinin güvenliğini sağlamak için atılacak adımları görüşüyoruz." ifadelerini kullandı.

Rutte, ittifakın ve müttefiklerin Arktik bölgesinin güvenli kalmasını öncelik olarak belirlediğine, Grönland konusunda ise ortak savunmanın kilit olduğuna işaret etti.

Grönland'ın NATO'nun kilit öneme sahip bir parçası olduğunu vurgulayan Rutte, bu konuda ittifak genelinde çok verimli görüşmeler yaptıklarını dile getirdi.

Rutte, ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland tehdidine ilişkin sorulara doğrudan cevap vermekten kaçınarak, önemli olan hususun "bir sonraki adım için birlikte çalışmaya devam etmek" olduğunun altını çizdi.

Türk dron teknolojisine övgü

Resmi ziyareti kapsamında Albay Marko Zivkovic kışlasını da ziyaret eden Rutte, "Bugün sabah Türkiye'den dron teknolojisi alanında satın aldıklarınızı tekrar görme fırsatı buldum ve çok etkilendim." ifadelerini kullandı.

Rutte, Hırvatistan'ın ABD ve Fransa'dan da satın aldığı teçhizatın yanı sıra kendi dron kapasitesini geliştirdiğine işaret etti.

Avrupa hava sahalarında artan dron ihlallerine de değinen Rutte, ittifakın dron teknolojisini geliştirmeye devam ettiğine dikkati çekti.

Malezya, kullanıcı güvenliğini gerekçesiyle X platformuna karşı hukuki adım atmayı değerlendiriyor

Free Malaysia Today gazetesinin haberine göre, Fahmi, başkent Kuala Lumpur'da katıldığı bir etkinlikte konuştu.

Fahmi, ülkede yanlış bilginin yayılmasının ciddi bir sorun olduğunu vurgulayarak, bu konuyla mücadelenin ortak bir sorumluluk olduğunu ifade etti.

Kullanıcı güvenliğini sağlamadığı gerekçesiyle Malezya İletişim ve Multimedya Komisyonunun (MCMC) X'i mahkemeye vermeyi değerlendirdiğini belirten Fahmi, bu olası adımı geçen yıl Telegram mesajlaşma platformu ve bazı mesajlaşma platformlarına karşı açılan davaya benzetti.

Fahmi, "Eyalet yönetimleri bu sorunla tek başına mücadele edemez." diyerek MCMC ve ilgili diğer kurumlarla yakın işbirliği içinde çalışılması gerektiğini kaydetti.

MCMC, geçen yıl, Telegram ve bazı mesajlaşma platformlarına karşı, kamu kurumlarına duyulan güveni zedeleyebilecek ve toplumsal düzeni tehdit edebilecek zararlı içeriklerin yayıldığı iddiasıyla dava açmıştı.

Öte yandan MCMC, hafta sonunda, ABD'li milyarder Elon Musk'ın xAI şirketi tarafından geliştirilen ve X platformuna entegre edilmiş yapay zeka sohbet robotu Grok'a kısıtlama getirmişti.

ABD'den soykırımcı İsrail'e en az 3,3 milyar dolarlık askeri yardım öngören bütçe tasarısı

Ulusal Güvenlik ve Dışişleri Bakanlığı bütçesini kapsayan tasarıda, dış yardımlar ve bütçe konusu ele alındı.

Buna göre, Dışişleri Bakanlığının Yabancı Askeri Finansman (FMF) programı kapsamında en az 3,3 milyar doların hibe şeklinde İsrail'e tahsis edilmesi öngörülüyor.

Söz konusu kaynağın, yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren 30 gün içinde aktarılması ve gelişmiş silah sistemlerinde kullanılması planlanıyor.

Tasarıya göre, Batı Şeria ve Gazze'ye yönelik ABD güvenlik yardımlarının, "Filistinlilerin ABD tarafından belirlenen kriterleri karşıladığına ve Filistin güvenlik güçlerince yapıldığı iddia edilen 'işkence' ve diğer hak ihlallerinin sona erdirilmesine yönelik adımlar atıldığına dair Dışişleri Bakanı tarafından Kongreye onay verilmediği sürece" engellenmesi öngörülüyor.

Senato Tahsisat Komitesinin sunduğu tasarıda, Filistinlilerin İsrailliler hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesinde (UCM) soruşturma başlatması ya da bu tür girişimleri aktif biçimde desteklemesi halinde söz konusu yardımların bloke edilmesi şartı da yer alıyor.

Tasarıda bulunan ayrı bir düzenlemeyle de "Ulusal Güvenlik Yatırım Programları" başlığı altındaki fonların, Filistinlilerin İsrail'le müzakere edilmiş bir anlaşma dışında Birleşmiş Milletlerde "üye devletlerle aynı statüyü" ya da "tam devlet üyeliğini" elde etmesi halinde Filistin yönetimine aktarılması yasaklanıyor.

Rusya Güvenlik Konseyi: Trump acele etmezse Grönland referandumla Rusya'ya katılabilir

Medvedev, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD'nin Grönland konusundaki girişimlerini değerlendirdi.

ABD'nin Grönland'ı almasının "dünya ikliminin" değişmesi için iyi olabileceğini belirten Medvedev, şunları kaydetti:

"Ama Trump acele etmelidir. Doğrulanmamış bilgilere göre, birkaç gün içinde ani bir referandum yapılabilir ve 55 bin nüfuslu Grönland'ın tüm sakinleri Rusya'ya katılmak için oy kullanabilir. O zaman her şey biter."

Trump, Grönland ile ilgili sorulara, "Grönland'ı almazsak, Rusya veya Çin alacak. Ben başkan olduğum sürece bu olmayacak. Askeri varlık yeterli değil. Mülkiyete sahip olmanız gerekiyor." ifadelerini kullanmıştı.

Çin ve Rusya'ya ait denizaltı ve diğer savaş gemilerinin Grönland çevresinde varlık gösterdiğini belirten Trump, buna müsaade etmeyeceklerini, "bir şekilde Grönland'ı alacaklarını" söylemişti.

Trump, Grönland'ı almak istemelerinin NATO ülkelerinin birliğini olumsuz etkileyip etkilemeyeceği sorusuna ise "Bizim onlara ihtiyacımızdan çok onların bize ihtiyacı var." sözleriyle yanıt vermişti.

Danimarka'ya bağlı özerk bölge olan Grönland ise daha önce ABD tarafından gelen ve egemenliğin devredilmesini de içeren yaklaşımları reddetmişti.

Minnesota, ICE yetkililerinin konuşlandırılmasını durdurmak için Trump yönetimine dava açtı

Minnesota Başsavcısı Keith Ellison tarafından ICE operasyonları nedeniyle Minneapolis ve St. Paul kentleri adına ABD Bölge Mahkemesine dava dilekçesi sunuldu.

Dava dilekçesinde, Trump yönetiminin eyalette çocuk bakım fonlarına yönelik yürütülen federal soruşturma sonrası bu fonu dondurduğu ve ICE yetkililerini bölgeye sevk ettiği ancak "operasyonun dolandırıcılıkla mücadele amacıyla" açıklandığı haliyle gerçeği yansıtmadığı savunuldu.

İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem, ICE Direktör Vekili Todd Lyons, Gümrük ve Sınır Muhafaza (CBP) Komutanı Gregory Bovino, davalılar arasında gösterildi.

Illinois de aynı gerekçelerle Trump yönetimine dava açtı

Minnesota Başsavcısı Ellison, düzenlediği basın toplantısında, Minnesota'nın çeşitliliği, demokratik yapısı ve federal yönetimle görüş ayrılıkları nedeniyle hedef alındığını ifade etti.

Bunun, Anayasa ve federal yasaların ihlali olduğunu söyleyen Ellison, ICE görevlilerinin konuşlandırılmasını "federal işgal" olarak nitelendirdi.

Minneapolis Belediye Başkanı Jacob Frey de kentte yüzlerce ICE ajanının bulunduğunu hatırlatarak bu kadar fazla yetkilinin konuşlandırılmasının "orantısız" olduğunu söyledi.

İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) Sözcüsü Tricia McLaughlin ise davaya tepki göstererek federal yönetimin tutumunu savundu.

Illinois eyaleti Başsavcısı Kwame Raoul de Trump yönetimine dava açarak ICE'ın "yasa dışı ve tehlikeli yöntemler" kullandığını belirtti.

Noem, ICE birimlerine karşı protestoların sürdüğü Minnesota eyaletine bağlı Minneapolis kentinde, yüzlerce ek federal personelin konuşlandırılacağını açıklamıştı.

Olay

ABD'nin Minnesota eyaletindeki Minneapolis kentinde 7 Ocak'ta ICE polisleri, göçmenlere yönelik operasyonları sırasında ülke vatandaşı bir kadını aracında silahla öldürmüştü.

İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem, bir kadının ICE memurlarını "ezmeye çalıştığını ve aracıyla onlara çarptığını" öne sürmüş, "Bizim bir memurumuz, hızlı ve savunmacı bir şekilde hareket ederek kendisini ve çevresindekileri korumak için ateş etti." açıklamasını yapmıştı.

ICE polislerinin operasyonlarını cep telefonlarıyla kayıt altına almaya çalışan çevredeki kişilerin çektiği, sosyal medyada paylaşılan videoda ise kadın sürücünün yolun ortasında, aracının içinde olayları izlerken bir polis tarafından aracının kapısının zorla açılmaya çalışıldığı görülmüştü.

Bunun üzerine direksiyonu kırarak kaçmaya çalışan kadın sürücüye aracın önüne yaklaşan diğer ICE polisinin silahını çekerek yakın mesafeden 3 el ateş etmesi dikkati çekmişti.

Apple ve Google'dan dev ortaklık: Siri ve Apple Intelligence, Gemini ile yenileniyor

İki dev şirket tarafından yapılan ortak açıklamada, Apple'ın temel yapay zeka modellerinin (Apple Foundation Models) bundan sonra Google'ın Gemini modelleri ve bulut teknolojisi üzerine inşa edileceği belirtildi.

Bu iş birliğiyle birlikte, Apple kullanıcılarının uzun süredir beklediği daha kişiselleştirilmiş ve yetenekli Siri deneyiminin bu yıl içinde sunulması hedefleniyor.

Siri'de Gemini dönemi başlıyor

Apple, yaptığı değerlendirmeler sonucunda Google'ın yapay zeka teknolojisinin, kendi modelleri için en yetkin temeli sağladığına karar verdiğini açıkladı.

Yıllardır vaat edilen ancak çeşitli gecikmelerle karşılaşan "yeni nesil Siri", Gemini'nin desteğiyle birlikte kullanıcıların kişisel bağlamlarını daha iyi anlayan, ekran farkındalığına sahip ve uygulamalar arası karmaşık görevleri yerine getirebilen bir asistan haline gelecek.

Yeni nesil Siri'nin, Mart veya Nisan aylarında yayınlanması beklenen iOS 26.4 güncellemesi ile kullanıcılara sunulması öngörülüyor. Bu yükseltme sayesinde Siri, "Annemin uçağı ne zaman inecek?" gibi karmaşık ve kişisel verilere dayalı sorulara, kullanıcının cihazındaki verileri analiz ederek yanıt verebilecek.

Gizlilik standartlarından taviz verilmeyecek

Apple, Google ile yapılan bu stratejik ortaklığa rağmen kullanıcı gizliliği konusundaki katı tutumunu sürdüreceğini vurguladı. Yapılan açıklamada, Apple Intelligence özelliklerinin Apple cihazları üzerinde ve "Özel Bulut Bilişim" (Private Cloud Compute) altyapısında çalışmaya devam edeceği belirtildi.

Google'ın Gemini modelleri, Apple'ın sistemlerinde doğrudan kullanıcı verisine erişmek yerine, arka planda Apple'ın kendi modellerini eğitmek ve geliştirmek için "rehber" bir teknoloji olarak kullanılacak. Bu sayede veriler Google sunucularına aktarılmadan, Apple'ın güvenli ekosistemi içinde işlenecek.

Teknoloji pazarında dengeler değişiyor

Henüz resmi finansal detaylar açıklanmasa da, piyasa uzmanları Apple'ın Gemini modellerine erişim için Google'a yıllık yaklaşık 1 milyar dolar ödeyeceğini tahmin ediyor. Bu ortaklık haberiyle birlikte Google'ın ana şirketi Alphabet'in piyasa değeri ilk kez 4 trilyon dolar sınırını aşarak Apple'ı geride bıraktı.

Apple'ın daha önce 2024 yılında duyurduğu OpenAI ortaklığının da devam edeceği, ChatGPT'nin Siri üzerinden karmaşık sorgular için bir seçenek olarak sunulmaya devam edileceği bildirildi.

Ağaçta doğan 'mucize bebek' 25 yaşında hayatını kaybetti

Mozambik tarihinin en yıkıcı sel felaketi olarak kayıtlara geçen olayda, yeni doğan Rosita ve annesinin bir Güney Afrika askeri helikopteri tarafından sular altındaki bölgeden yukarı çekilerek kurtarıldığı anlar, felaketin simge görüntülerinden biri haline gelmişti.

Devlet Başkanı Daniel Chapo, Rosita'nın hayatını kaybetmesinin ardından yaptığı açıklamada, onu ülkedeki kız çocukları için bir sembol olarak nitelendirdi.

Ağaç tepesinde başlayan yaşam mücadelesi

2000 yılının şubat ayında, Mozambik'in güneyindeki Limpopo Nehri'nin taşması sonucu yüzlerce kişi hayatını kaybetmiş, yüz binlerce kişi ise evlerini terk etmek zorunda kalmıştı. Rosita'nın annesi Carolina Cecilia Chirindza, o dönemde yaşanan krizin ortasında kalanlardan biriydi.

Suların hızla yükselmesi üzerine iki küçük çocuğuyla birlikte bir ağaca tırmanan Chirindza, ağacın tepesinde diğer 15 kişiyle birlikte dört gün boyunca aç ve susuz kurtarılmayı beklemişti.

Çarşamba sabahının erken saatlerinde doğum sancıları başlayan Carolina, ağaç üzerinde doğum yaptıktan kısa bir süre sonra bölgede kurtarma operasyonu yürüten Güney Afrika askeri helikopteri tarafından fark edilmişti.

Anne ve bebeğinin kurtarılma anları televizyon kameraları tarafından saniye saniye kaydedilmişti. Bu olayın ardından 2000 yılının sonlarında ABD'ye davet edilen anne ve kızı, Kongre'de konuşma yaparak felaketle ilgili farkındalık yaratılmasına yardımcı olmuştu.

Uzun süren hastalık ve sağlık sistemi tartışmaları

Rosita'nın kız kardeşi Celia Salvador, pazartesi sabahı gerçekleşen ölüm haberini doğrulayarak, kardeşinin uzun süreli bir hastalıktan sonra aralarından ayrıldığını belirtti. Aile kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Rosita yıllardır bir kan hastalığı olan anemi ile mücadele ediyordu. Durumunun kötüleşmesi üzerine iki haftadan fazla bir süre hastanede yatan Rosita, pazartesi sabahı yaşam mücadelesini kaybetti.

Devlet Başkanı Chapo, taziye mesajında "Tanrım, çok kötü bir haber. Kederli aileye ve tüm Mozambik halkına, özellikle de Mozambikli kız çocuklarına başsağlığı diliyorum" ifadelerini kullandı. Rosita, doğduğu kırsal bölge olan Chibuto'da büyümüş ve liseden mezun olmuştu.

Beş yıl önce kendisi de bir kız çocuğu dünyaya getiren Rosita'nın ölümü, ülkedeki sağlık sistemine yönelik eleştirileri de beraberinde getirdi. Siyasi analistler, temel ilaç ve ekipman eksikliği yaşanan sağlık sistemindeki yetersizliklerin iyileştirilmesi için bu olayın bir uyarı niteliğinde olması gerektiğini vurguladı.

Chibuto Belediye Başkanı Henriques Machava, cenaze töreni hazırlıkları için aileyle temas halinde olduklarını ve törenin belediye tarafından üstlenileceğini açıkladı.

ABD'den vatandaşlarına "derhal İran'ı terk edin" çağrısı

ABD'nin Tahran Sanal Büyükelçiliği tarafından yayımlanan güvenlik uyarısında, ABD vatandaşlarından Washington yönetiminin “yardımına ihtiyaç duymadan İran'dan çıkış planı yapmaları" istendi.

Açıklamada, ülkede devam eden gösterilere ve güvenlik risklerine işaret edilerek, "İran'dan hemen ayrılın. Ayrılamıyorsanız, evinizde ya da başka bir güvenli binada emniyetli bir yere geçin." ifadeleri kullanıldı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran konusunda öncelikle diplomasiyi tercih ettiğini ancak askeri güç kullanımını da her zaman masada tuttuğunu belirtmişti.

İran'daki gösteriler

İran'da 28 Aralık 2025'te Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.

Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), bugün, gösterilerin 16. gününe ilişkin yayımladığı raporda, 133'ü emniyet görevlisi ve biri savcı, 9'u 18 yaşın altında toplam 646 kişinin hayatını kaybettiğini, 10 bin 721 kişinin de gözaltına alındığını belirtmişti.

Protestolarda şiddet olayları ve polis müdahalesinin artmasıyla 9 Ocak'ta ülke genelinde internet kesilmişti.

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı: Gösterilerde ölenlerin sayısı 646'ya yükseldi

ABD merkezli HRANA'ya ait internet sitesinde yayımlanan raporda, ülkede 16 gündür süren gösterilere ilişkin bilgi verildi.

Rapora göre, bu süre zarfında İran'daki 31 eyalete yayılan gösterilerde 9'u on sekiz yaşından küçük 505 eylemci ile emniyet güçlerine bağlı 133 kişi ve 1 savcı yaşamını yitirdi. Ayrıca gösteriler sırasında orada bulunan 7 kişi hayatını kaybetti.

Ülkede gösteriler nedeniyle ölenlerin sayısı 646'ya yükselirken, 10 bin 721 kişi gözaltına alındı.

Öte yandan, Norveç merkezli İran İnsan Hakları Örgütü (IHR), gösterilerde emniyet güçlerine ilişkin ölü sayısını belirtmeksizin, 9'u on sekiz yaşından küçük 648 eylemcinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

Devam eden olaylarda binlerce kişinin yaralandığı vurgulanan raporda, yaralanmaların büyük ölçüde saçma ve plastik mermilerin isabet etmesi sonucu meydana geldiği ifade edildi.

İran makamlarından ise gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

HRANA, 15'inci güne ilişkin raporunda ölü sayısının 538'e, gözaltına alınanların sayısının da 10 bin 600'e yükseldiğini duyurmuştu.

İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayılmıştı.

Filistin Ulusal Girişim Hareketi: Ateşkes sonrası Gazze’de 2 bin 500’den fazla ev yıkıldı

Hareketten yapılan açıklamada, Gazze’de devam eden İsrail yıkımlarının "en sert ifadelerle" kınandığı belirtildi.

Açıklamada, ateşkes ilan edilmesine rağmen yıkım faaliyetlerinin tehlikeli biçimde arttığına dikkat çekilerek, İsrail güçlerinin ateşkes duyurusundan bu yana 2 bin 500’den fazla evi yerle bir ettiği, bunun uluslararası hukuk ve sözleşmelerin açık ihlali olduğu ifade edildi.

Konutlar ile altyapının sistematik şekilde yıkılmasının savaş suçu ve insanlığa karşı suç teşkil ettiği vurgulanan açıklamada, bu politikanın sürdürülmesinin İsrail’in ateşkese bağlı kaldığı yönündeki iddiaların "asılsızlığını" ortaya koyduğu belirtildi.

Açıklamada, asıl amacın Gazze’deki insani felaketi derinleştirmek, zorla yerinden etmeyi ve toplu cezalandırmayı dayatmak olduğu kaydedildi.

Filistin Ulusal Girişim Hareketi, Gazze’ye yönelik tüm yıkım ve saldırıların derhal ve kapsamlı biçimde durdurulmasını, ihlalleri soruşturmak üzere bağımsız bir uluslararası soruşturma komisyonu kurulmasını talep etti.

Ayrıca Filistin halkı için uluslararası koruma sağlanması, insani yardım ve yeniden imar malzemelerinin kısıtlama olmaksızın bölgeye girişine izin verilmesi ve İsrail’in sivillere yönelik suçları nedeniyle uluslararası mahkemelerde yargılanması çağrısında bulunuldu.

Açıklamada "İşgalin suçları, Filistin halkının topraklarında kalma ve etnik temizlik planlarını boşa çıkarma kararlılığını asla kıramayacaktır." ifadelerine yer verildi.

Süper zenginler 2026'nın ilk 10 gününde rekor kırdı

Yapılan bir analize göre, dünyanın en zengin yüzde 1’i, 2026 yılı için kendilerine düşen adil karbon salımı payını yılın yalnızca ilk 10 gününde tüketti.

Oxfam tarafından hazırlanan araştırma, en zengin yüzde 0,1’in ise yıllık karbon bütçesini sadece üç günde aştığını ortaya koydu.

Oxfam, bu aşırı emisyonların en ağır sonuçlarının, iklim krizine en az katkı sağlayan kesimler tarafından yaşanacağını vurguladı. En fazla etkilenecek gruplar arasında, düşük gelirli ülkelerde iklim krizinin ön saflarında yer alan topluluklar, yerli halklar ile kadınlar ve kız çocukları bulunuyor.

Ekonomik zarar 44 trilyon sterline çıkabilir

Araştırmaya göre, düşük ve orta gelirli ülkeler bu emisyonların yol açtığı yıkıcı etkiler karşısında en kırılgan konumda. Küresel ölçekte ekonomik zararın 2050’ye kadar 44 trilyon sterline ulaşabileceği öngörülüyor.

Oxfam, İngiltere Maliye Bakanı’na çağrıda bulunarak, “iklimi kirleten aşırı servetler üzerindeki vergilerin artırılmasını” istedi. Kurum, İngiltere’nin en zengin yüzde 1’inin, sekiz günde ürettiği karbon kirliliğinin, en yoksul yüzde 50’nin bir yılda ürettiği emisyona eşit olduğunu kaydetti.

Yatırımlarıyla da iklim krizini körüklüyorlar

Rapora göre, süper zenginler yalnızca doğrudan emisyonların büyük bölümünden sorumlu değil. Aynı zamanda en kirletici sektörlere yatırım yaparak dolaylı emisyonları da büyütüyor.

Ortalama bir milyarderin yatırım portföyünün, yılda 1,9 milyon ton karbondioksit salımı yapan şirketlerle bağlantılı olduğu belirtiliyor. Bu miktar, yaklaşık 400 bin benzinli otomobilin yıllık emisyonuna denk geliyor.

Bilim insanlarının uzlaşmaya vardığı küresel hedeflere göre, 2015’te imzalanan Paris Anlaşması kapsamında küresel ısınmanın sanayi öncesi seviyelere göre 1,5 dereceyle sınırlandırılabilmesi için, dünyanın en zengin yüzde 1’inin emisyonlarını 2030’a kadar yüzde 97 oranında azaltması gerekiyor.

Yapay zeka kayıp dağcıyı nasıl buldu?

İtalya’nın Piemonte bölgesinde kaybolan bir dağcının bulunması, arama-kurtarmada yapay zekanın hayat kurtarıcı potansiyelini ortaya koydu. Haftalar, hatta aylar sürebilen aramalar bu vakada saatler içinde sonuç verdi.

Deneyimli dağcı ve ortopedi cerrahı Nicola Ivaldo’dan haber alınamayınca alarm verildi. 66 yaşındaki Ivaldo, pazarı pazartesiye bağlayan gece işe gelmeyince kayıp ilan edildi. Tek başına yola çıkan Ivaldo, nereye gittiğini kimseyle paylaşmamıştı. Kurtarma ekiplerinin elindeki tek ipucu, Castello di Pontechianale’de bulunan aracı ve telefonundan alınan son sinyaldi.

Arama alanının boyutu devasaydı

Bu veriler, Ivaldo’nun Cottian Alpleri’nin iki simge zirvesinden birine yönelmiş olabileceğini düşündürdü. 3 bin 841 metreyle Monviso ya da komşusu Visolotto. Ancak her iki dağın da yüzlerce kilometrelik parkur ağı ve çok sayıda rota barındırması, arama alanını devasa boyutlara taşıdı.

Kayıp günü havanın iyi olması, popüler rotalarda kalabalık oluşmasına rağmen kimsenin Ivaldo’yu görmemesi, deneyimli dağcının daha ücra bir güzergah seçtiğine işaret etti.

Yaklaşık bir hafta boyunca 50’den fazla kurtarıcı karadan tarama yaptı. Helikopterler de havadan defalarca aradı. Ancak eylül sonundaki erken kar yağışıyla birlikte, Ivaldo’nun canlı bulunma umudu tükendi ve arama durduruldu.

Yapay zeka devreye girdi

Temmuz 2025’te, karların büyük ölçüde erimesinin ardından arama yeniden başlatıldı. Bu kez ekiplerin yanında yapay zeka vardı. Drone'lardan çekilen binlerce yüksek çözünürlüklü fotoğrafı analiz edebilen bir yazılım kullanıldı.

İki drone beş saat içinde görüntüleri topladı. Fotoğraflar aynı gün analiz edilerek, ekiplerin yoğunlaşması gereken noktalar belirlendi. Olumsuz hava, bazı noktalara yaklaşmayı geciktirse de sonuç kısa sürede geldi.

Kırmızı kask ipucu oldu

Aramanın üçüncü gününde, yapay zekanın işaretlediği alanlardan birinde Ivaldo’nun cansız bedeni, Monviso’nun kuzey yamacındaki bir bölgede yaklaşık 3 bin 150 metre irtifada bulundu ve helikopterle çıkarıldı.

Kilit ipucu, yazılımın "ilgi noktası" olarak belirlediği kırmızı bir kask oldu. Üçe indirilen olası noktaların birinde görülen kırmızı nesne, ertesi sabah yapılan yakın incelemede Ivaldo’nun kaskı çıktı..

Drone'ların manevra kabiliyeti

Operasyonda drone'ların manevra kabiliyeti belirleyici oldu. Helikopterlerin yaklaşamadığı kaya duvarlarına ve dar kulvarlara girebilen drone'lar, 452 dönüm alanı taradı, 2 bin 600’den fazla fotoğraf çekildi.

Torino Dağ Kurtarma İstasyonu Şefi ve drone pilotu Saverio Isola, “İki yıl öncesine kadar bu fotoğrafların her birini tek tek biz inceliyorduk.” yorumu yaptı.

Yapay zeka, pikselleri tek tek tarayarak onlarca “anomali” belirledi. Ancak son eleme yine insan uzmanlığıyla yapıldı.