Dünyadan Haberler 4

Sat, 2026-04-04 13:13:00

Ukrayna: Rus ordusunun düzenlediği İHA saldırılarında 5 kişi öldü ve 29 kişi yaralandı

Ukrayna Ordusu Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamaya göre, Rusya ülkenin çeşitli bölgelerine saldırılar düzenledi.

Rus ordusunun bu saldırılarda 286 adet "İtalmas" ile "Şahed" ve "Gerbera" tipi silahlı İHA'ları kullandığı belirtilen açıklamada, Ukrayna hava savunma kuvvetlerince 260 İHA'nın etkisiz hale getirildiği aktarıldı.

Sumi, Harkiv ve Dnipropetrovsk bölgelerine yapılan saldırılarda 5 kişi öldü ve 29 kişi yaralandı

Ukrayna Devlet Acil Durum Servisinden (DSNS) yapılan açıklamada ise Harkiv bölgesine düzenlenen saldırı sonucu 3 kişinin, Sumi bölgesine yönelik gerçekleşen saldırıda ise en az 7 kişinin yaralandığı ifade edildi.

Dnipropetrovsk Bölgesi Askeri İdaresi Başkanı Oleksandr Gandja ise sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımında, bölgeye bağlı Nikopol şehrine yapılan İHA saldırısı nedeni ile 5 kişinin yaşamını yitirdiği ve 19 kişinin yaralandığını kaydetti.

Sat, 2026-04-04 13:11:00

UAEA Başkanı Grossi: İran'ın Buşehr Nükleer Enerji Santrali'ne saldırıdan endişe duyuyorum

UAEA'nın ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, saldırıya uğrayan İran'daki Buşehr Nükleer Enerji Santrali'ne ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, İran'ın, bu sabah Buşehr Nükleer Enerji Santrali yakınlarına bir füzenin isabet ettiğini ve sahadaki bir koruma personelinin hayatını kaybettiğini bildirdiği aktarıldı.

Olayda sahadaki bir binanın şok dalgalarından ve şarapnel parçalarından etkilendiği bilgisinin öğrenildiği kaydedilen açıklamada, radyasyon seviyelerinde herhangi bir artış tespit edilmediği bildirildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, bildirilen olaydan derin endişe duyduğunu belirterek nükleer santral sahalarının veya çevresindeki alanların asla hedef alınmaması gerektiğini vurguladı.

Grossi, yan tesis binalarının, hayati güvenlik ekipmanları barındırabileceğine dikkati çekerek, nükleer kaza riskini önlemek için azami askeri itidal çağrısını yineledi.

İran'ın güneyindeki Basra Körfezi'nde bulunan Buşehr Nükleer Enerji Santrali'nin, bu sabah ABD-İsrail saldırılarında hedef alındığı bildirilmişti.

Saldırı sonucu santraldeki güvenlik personelinin hayatını kaybettiği aktarılmıştı.

Buşehr Nükleer Enerji Santrali, 28 Şubat'tan bu yana dördüncü kez ABD-İsrail saldırılarının hedefi oldu.

Sat, 2026-04-04 13:08:00

İşgalci İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyine düzenlediği saldırılarda 9 kişi öldü

İsrail ordusunun başta Lübnan'ın güneyi olmak üzere 2 Mart'ta başlattığı saldırıları sürdürüyor.

Lübnan resmi ajansı NNA'ya göre, İsrail ordusu Nebatiye kentine bağlı Beraşit beldesine hava saldırıları düzenledi.

İsrail savaş uçakları beldedeki camiyi hedef alarak tamamen yıktı.

Lübnan'ın güneyindeki Sur kentine bağlı Bazuriye, Cuviye ve Batuliye beldelerini de hedef alan İsrail saldırısında, Batuliye kırsalında bir kişi hayatını kaybetti.

Kentin Mareke beldesi yakınındaki bir sanayi bölgesini hedef alan İsrail saldırısı sonucu 2'si kadın 5 kişi yaşamını yitirdi.

İsrail savaş uçaklarının Kana beldesine düzenlediği saldırılarda 1 kişi öldü.

Sur'a bağlı Ayn Baal beldesinde İsrail ordusunun bir eve düzenlediği saldırıda aynı aileden 2 kişi hayatını kaybetti, 1'i evdeki aileden diğeri evin yakınında bulunan bir kişi olmak üzere 2 kişi yaralandı.

Bir kişinin enkaz altında kaybolduğu evde arama kurtarma çalışmaları sürüyor.

Ayn Baal'de İsrail ordusunun bir motosikleti hedef alınması sonucu ise bir kişi yaralandı.

Kentin Burc Şimali beldesinde İsrail savaş uçakları bir kafeyi hedef aldı.

İsrail ordusuna ait bir insansız hava aracı Bazuriye beldesinde bir araca saldırı düzenledi.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları

İsrail ordusundan 2 Mart'ta yapılan açıklamada, Lübnan'dan füze atıldığının tespit edilmesinin ardından ülkenin kuzeyinde sirenlerin devreye girdiği belirtilmişti.

Daha sonra Lübnan geneline hava saldırıları başlattığını duyuran ve başkent Beyrut'u hedef alan İsrail ordusu, havadan ve denizden yoğun saldırılar düzenlediği Lübnan'da kara işgalini genişletme kararı almıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, dün, 2 Mart'tan bu yana İsrail saldırılarında yaşamını yitirenlerin sayısının 1368'e çıktığını duyurmuştu.

Lübnan hükümeti, ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyon 162 bini geçtiğini açıklamıştı.

Sat, 2026-04-04 12:35:00

Katil İsrail saldırısı nedeniyle Gazze'de 500 bin kişi içme suyundan mahrum kaldı

Birleşmiş Milletler (BM) İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA), 26 Mart-1 Nisan tarihlerini kapsayan raporunda, Gazze Şeridi'ndeki insani yardım çalışmalarına rağmen kısıtlamaların acil ihtiyaçların karşılanmasına engel olduğunu kaydetti.

OCHA'nın raporuna göre, İsrail'in Han Yunus'taki Güney Gazze Tuzdan Arındırma Tesisi'ne hizmet veren elektrik hattının hasar görmesine neden olan saldırı, günde yaklaşık 16 bin metreküp içme suyu üreten tesisin faaliyet dışı kalmasına neden oldu.

Hasar 31 Mart'ta onarılmasına rağmen tesisin kapasitesi ancak 2 bin 500 metreküpe kadar çıkarılabildi; tesisin saldırı öncesindeki kapasitesinin ancak beşte biri oranında su arıtması, Deyr el-Belah ve Han Yunus'un kuzeyindeki Mevasi bölgesinde yaklaşık 500 bin Filistinlinin içme suyundan mahrum kalmasına neden oldu.

Mutfak gazı kıtlığının da yaşandığı Gazze'de yemek pişirmek için sağlıksız olmasına rağmen atık yakma yöntemine başvurulmak zorunda kalınıyor.

Ateşkese rağmen İsrail'in düzenlediği saldırılar, Gazze'de hala sivil kayıpların yaşanmasına ve sivil altyapının zarar görmesine neden olurken 26 Mart-1 Nisan tarihleri arasında 3'ü önceki yaralanmalarından kaynaklı olarak 23 Filistinli saldırılarda hayatını kaybetti, 81 Filistinli yaralandı. 10 Ekim 2025'te ateşkesin ilan edilmesinden bu yana 713 Filistinli hayatını kaybetti, bin 940 kişi yaralandı.

Gazze'de 25-26 Mart'taki şiddetli yağışlar, bölge genelinde 3 binden fazla yerinden edilmiş Filistinlinin çadırlarını ve eşyalarını su altında bıraktı. Bu durumdan 6 yüz aile olumsuz etkilendi. OCHA 373 aileye acil barınma ve temel ev eşyası desteği sağladı.

Gazze'den yurtdışına sınırlı tıbbi tahliyeler devam ederken, işgal altındaki Batı Şeria'ya sevkler hala kapalı. Gazze'den tıbbi destek için çıkanların yanı sıra geri dönüşler de yaşanmaya devam ediyor. Bunlar arasında Kasım 2023'te Şifa Hastanesi'nden bebekken tıbbi tahliye edildikten sonra geri dönen 11 çocuk da bulunuyor.

OCHA'nın raporunda, Gazze ile Mısır arasındaki Refah Sınır Kapısı'ndaki tesislerin yetersizliğine ve kötü koşullarına da dikkati çekildi.

Gazze'ye giren malların üzerinde İsrail makamların tam denetim yetkisine sahip olduğuna işaret edilen raporda, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından bölgedeki gerilimin tırmanmasının yardımların kısıtlı eriştiği Gazze Şeridi'ne özel sektör tedarikçilerinin sağladığı malların hacminde de büyük düşüş yaşanmasına neden olduğu belirtildi.

Sat, 2026-04-04 11:57:00

WSJ: İran'ın ABD'nin Riyad'daki büyükelçiliğine yaptığı saldırı açıklanandan daha fazla hasara yol açtı

Wall Street Journal gazetesinin ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre 3 Mart'ta gece saatlerinde İran'a ait bir dron ABD'nin Riyad Büyükelçiliğinin kapısını delerek içeri girdi. Bundan 1 dakika sonra ikinci bir dron, ilk dronun açtığı delikten içeri girdi ve saldırıyı gerçekleştirdi.

Yetkililer, söz konusu dronun gündüz saatlerinde yüzlerce kişinin çalıştığı alana girdiğini ve Merkezi Haber Alma Teşkilatı (CIA) da dahil farklı kurumların ofislerinin bulunduğu katlara ciddi hasar verdiğini kaydetti.

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığının saldırının "sınırlı bir yangına ve küçük çaplı hasara" yol açtığını açıkladığına dikkati çekerek, aslında saldırının yarım gün süren bir yangına yol açtığını kaydetti. Yetkililer, büyükelçiliğin belli kısımlarının "onarılamaz" şekilde hasar aldığını vurguladı.

Yetkililer söz konusu saldırının yerel saatle gece 01.30'da olduğunu, bu saldırının gündüz saatlerinde olması durumunda çok sayıda kişinin yaşamını yitirebileceğine dikkati çekerek, İran'ın "en güvenilir yerde bile ABD'lileri vurabiliriz" mesajı gönderdiğini vurguladı.

Wall Street Journal'a konuşan eski CIA terörle mücadele yetkilisi Bernard Hudson, "Yerli üretim bir silah üretebildiler, yüzlerce kilometre öteye ateş edebildiler ve en büyük rakiplerinin büyükelçiliğine isabet ettirebildiler; bu da şehirde istedikleri her şeyi vurabilecekleri anlamına geliyor." ifadelerini kullandı.

Sat, 2026-04-04 11:27:00

23 yıl sonra ilk: İran saldırılarında düşen ABD uçak sayısı 7 oldu

ABD medyası ve İran medyası dün ABD'nin iki uçağının düştüğünü duyurdu.

Dün sabah saatlerinde ikinci bir savaş uçağının vurulduğunu duyuran İran ordusu enkaz görselleri paylaştı

Ardından ABD medyası da ABD’ye ait bir F-15 savaş uçağı vurularak düşürüldüğünü, pilotların birinin sağ kurtulduğunu diğeri için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü yazdı.

Bunun da ardından Amerikan basını F-15 uçağıyla aynı anlarda Hürmüz Boğazı yakınlarında ikinci bir ABD savaş uçağının (A-10) vurulduğunu paylaştı. Haberlerde pilotunun uçağı Kuveyt hava sahasına yönlendirdiği ve atlayarak kurtulduğu belirtildi.

23 yıl sonra ilk uçak kaybı

Amerikan basınında yer alan haberlere göre, söz konusu uçaklar, ABD'nin 23 yıl aradan sonra bir çatışmada kaybettiği ilk uçaklar oldu.

Associated Press'e (AP) konuşan ABD Hava Kuvvetlerinden emekli eski F-16 pilotu Houston Cantwell, ABD'nin en son 2003'te Irak işgali esnasında bir A-10 Thunderbolt uçağı kaybettiğini hatırlattı.

ABD İran'a saldırılarında bugüne kadar 7 uçağını kaybettiği biliniyor

Öte yandan söz konusu iki uçakla birlikte ABD'nin bugüne kadar İran'a yönelik saldırılarda kaybettiği bilinen uçak sayısı 7'ye yükselmiş oldu.

ABD, 28 Şubat'ta başlattığı saldırılarda ilk kaybını 2 Mart'ta verdi. ABD'ye ait 3 F-15, Kuveyt'in "dost ateşi" sonucu düştü. Uçaklarda bulunan 6 pilot sağ kurtuldu.

Tarihler 12 Mart'ı gösterdiğinde KC-135 tipi yakıt ikmal uçağı Irak'ta düştü. ABD yönetimi bu uçağın dost ya da düşman ateşi sonucu düşmediğini olayın kaza olduğunu açıkladı. Uçakta bulunan 6 mürettebat yaşamını yitirdi.

ABD'ye ait E-3 Sentry uçağı ise 27 Mart'ta Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssünde İran saldırısı sonucu pistte hasar aldı. Olayda 10 ABD askeri yaralandı.

ABD askerlerinin düşen uçaklardan sağ kurtulduğu örnekler var

Öte yandan ABD askerlerinin dün düşen uçaklardan sağ kurtulmasının ardından benzeri olaylar akıllara geldi.

Wall Street Journal gazetesinin haberine göre, 2011'de F-15E tipi ABD savaş uçağı Libya'da mekanik sorunlar nedeniyle düştüğünde pilot atlayarak sağ kurtuldu.

Ayrıca 1999 Kosova Savaşı ve 1991 Körfez Savaşı'nda düşen ABD uçaklarında pilotlar atlayarak kendilerini kurtardı.

Sat, 2026-04-04 11:22:00

Fransa'dan Küresel Sumud Filosu misyonuna katılacak tekneler bugün Marsilya'dan hareket edecek

Akdeniz'in farklı limanlarından Gazze'ye yönelik İsrail ablukasını kırmak ve buradaki halka insani yardım götürmek hedefindeki Küresel Sumud Filosu'nun "2026 Bahar Misyonu"na hazırlıkları sürüyor.

Filonun yeni misyonuna Fransa'dan katılacak tekneler, Thousand Madleens to Gaza (Gazze'ye Binlerce Madleen) hareketi, Özgürlük Filosu Koalisyonu (Freedom Flotilla Coalition) ve farklı derneklerden oluşan Fransa Kampanyası koalisyonu tarafından haftalardır Marsilya'nın L'Estaque Limanı'nda hazırlanıyor.

Dün son hazırlıkları yapılan teknelerin bugün öğleden sonra Marsilya'dan yola çıkması bekleniyor. Bünyesinde insani yardım, tıbbi malzeme ve tohumlar da taşıyan teknelerin her birinde yaklaşık 8 kişi yolculuk edecek. Fransa'dan hareket eden teknelerin ilk etapta İtalya'da mola vermesi hedefleniyor.

Teknelerle gidecek aktivistler ve onların hazırlığına yardım edenler, Marsilya'da AA muhabirine konuştu.

"Tarihi bir misyona hazırlanıyoruz"

Thousand Madleens to Gaza hareketi üyesi Esther Le Cordier, AA muhabirine, Marsilya'dan yola çıkacak tekneleri satın almak için 500 bin avro toplandığını belirtti.

Le Cordier, teknelerin hazırlıklarına yardım etmek için Marsilya'nın farklı mahallelerinden ciddi bir halk dayanışmBaşlık 2ası gördüklerini dile getirerek, her bir teknenin tarım, eğitim, kültür, balıkçılık gibi farklı temalara göre hazırlandığını anlattı.

Tarımla ilgili teknede sulama sistemleri ve çeşitli ülkelerden gelen tohumların olduğunu ifade eden Le Cordier, Marsilya'dan hareket eden teknelerin önce İtalya istikametini alacağını ve bu ülkede misyonlarıyla ilgili risk değerlendirmelerinin yapılacağını söyledi.

Le Cordier, Küresel Sumud Filosu hakkında "Yüzden fazla gemiyle Gazze istikametine gitmek için tüm filo hareketlerinin birlik olduğu tarihi bir misyona hazırlanıyoruz." diyerek, Filistinlilerin siyasi bir çözüme ihtiyaç duyduğu değerlendirmesinde bulundu.

Gazze'deki durumun daha da kötüleştiğini vurgulayan Le Cordier, teknelerde İsrail ordusunun yıktığı Gazzelilere ait balıkçı teknelerini yeniden inşa etmek için de malzemeler bulunduğunu kaydetti.

"Bu, gönüllülerden oluşan bir insani misyon"

Filistin destekçisi Ghizlaine Kabouli, Filistin halkının soykırımı ve yok edilmesi karşısında susmayı reddettiğini vurguladı.

Kabouli, Gazze'deki ateşkese rağmen hayatı hala tehdit altında olan insanlar olduğuna dikkati çekerek, "Çatışmanın yalnızca Filistin'de olmadığını gözlemleyebiliriz, çatışma yayılmakta. Bu nedenle hükümetlerimizden bir müdahale olması için teknelere yeniden binmek istiyoruz. Filistin halkıyla dayanışmamızı göstermek istiyoruz ve onları terk etmeyi reddediyoruz." ifadelerini kullandı.

Her türlü şiddete karşı çıktıklarını dile getiren Kabouli, "Bu, gönüllülerden oluşan bir insani misyon ancak aynı zamanda hükümetlerimizin ahlaki ve hukuki yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için siyasi bir girişimdir." şeklinde konuştu.

"İnsanlar telefonlarından canlı yayında bir soykırım görüyor"

Fransız aktivist Salim, Kasım 2025'ten bu yana filonun tekneleri üzerinde çalıştığını belirtti.

Arapça "Maktoub (kader)" adını taşıyan tekneyle yola çıkacağını dile getiren Salim, "Bu teknenin ismini güzel taşıdığını düşünüyorum. Satın aldığımızda adı Maktoub'du, bugün Filistinli bir esirin anısına kendisine Ahmed Sadat ismi verildi." dedi.

Salim, Gazze'de yaşananlara dikkat çekmeyi hedeflediklerini vurgulayarak, "Bugün 2026'da insanlar telefonlarından canlı yayında bir soykırım görüyor ve tepki vermiyor, dolayısıyla orada yaşananlara dikkati çekmek için gerekli tüm imkanları seferber ediyoruz." ifadesini kullandı.

İsrail Meclisi'nin Filistinli esirlere yönelik idam cezası yasası hakkında ise Salim, "İnsan hayatına artık hiçbir saygı kalmadı. Dahası İsrail, ABD'nin de desteğiyle her şeyi yapabileceğini sanıyor." yorumunda bulundu.

Salim, Gazze'ye ulaşmayı hedeflediklerini söyleyerek, "Elbette amaç İsrail'in ablukasını kırmak." dedi.

"(Filistin) Bizleri uyandıran, bizlere farkındalık kazandıran güzel bir ışık"

Özgürlük Dalgaları Fransa Derneğinin İletişim Sorumlusu Fransız aktivist Meriem Hadjal, Arapça "ışık" anlamına gelen "Noor" adlı tekneyle yola çıkacağını belirtti.

Hadjal, Filistin'in de kendileri için güzel bir ışığı temsil ettiğini söyleyerek, "(Filistin) Bizleri uyandıran, bizlere farkındalık kazandıran güzel bir ışık." ifadesini kullandı.

Refah Sınır Kapısı'nın kapatılmasından bu yana Gazze'ye çok az insani yardımın ulaştığını vurgulayan Hadjal, "(Gazze'de) Açlıktan ölen çocuklar gördük. Bunun karşısında sessiz ve pasif kalmak artık mümkün değil." şeklinde konuştu.

Hadjal, Marsilya’dan gidecek tekneler için seçtikleri temalar arasında "esir"in de yer aldığını kaydederek, Filistinli esirlere yönelik idam cezası yasasının İsrail Meclisi'nden geçmesinin ardından sessiz kalmanın mümkün olmadığını vurguladı.

"Bu esirler çoğunlukla keyfi bir şekilde tutuklanan kadınlar, erkekler ve çocuklar." diyen Hadjal, bu yasa kapsamında idam cezasına çarptırılacak olan Filistinli esirlerin temyiz başvurusunda bulunma hakkı olmadığına işaret etti.

Hadjal, İsrail'in kendisinin Orta Doğu'daki tek demokrasi olduğunu savunduğunu belirterek, "Hangi demokraside insan hakları ihlal edilir? (İsrail) Bir demokrasi değil." görüşünü paylaştı.

Sat, 2026-04-04 11:17:00

Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar dünya genelinde çiftçileri zora sokuyor

ABD ve İsrail'in İran'a şubat sonunda saldırı başlatması ve İran'ın misilleme saldırılarıyla yaşanan gerilim, bölgenin özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji ve gübre piyasalarındaki merkezi rolü dolayısıyla tarım açısından da önem taşıyor.

Enerjinin gübre üretimi ve taşımacılığında temel bir girdi olması nedeniyle, bölgedeki kesintiler ve artan risk algısı tarımsal girdi piyasalarında oynaklığa yol açıyor.

Çatışma öncesinde 70-80 dolar seviyesinde seyreden petrolün 110 dolar bandına tırmandığı görülüyor.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD'de bir ay önce galon başına 3,6 dolar civarında bulunan motorinin ortalama fiyatının 5,5 doları geçmesi dikkati çekiyor.

Bir yıl öncesine kıyasla da yüzde 50'den fazla artan motorinin, tarla hazırlığı, ekim, gübre uygulaması ve ürün taşımacılığı dahil olmak üzere üretimin birçok aşamasında kullanılması, enerji fiyatlarındaki artışın hem gübre üretim maliyetlerinin hem de çiftlik içi operasyon giderlerinin yükselmesine yol açıyor.

Gübre fiyatları sert yükseliyor

Saldırıların başlamasından bu yana, önemli bir bölümü Orta Doğu'da üretilen gübrenin fiyatı hızla yükseliyor.

Sınırlı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedariki nedeniyle yaşanan tesis kapanmaları ve bakım çalışmaları, Hindistan ve Bangladeş'teki gübre üretimini de olumsuz etkiliyor.

Çin'in yurt içi arz güvenliğini sağlamak amacıyla gübrede ihracat kısıtlamalarını sıkılaştırması, bahar ekim sezonu dolayısıyla yoğun talebin yaşandığı bir dönemde fiyatların daha da yukarı çıkmasına katkıda bulunuyor.

Vadeli işlemlerde çatışmalar öncesindeki hafta ton başına 480 dolar civarında seyreden üre fiyatının 750 doları bulduğu görülüyor.

Öte yandan, amonyak ve üreye ilişkin 2026 yılı fiyat varsayımlarını yaklaşık yüzde 25 yükselten Fitch Ratings, çatışmanın ve geçişlerdeki aksamaların ne kadar süreceğine dair belirsizliklere işaret ediyor.

Kredi derecelendirme kuruluşu, Hürmüz Boğazı'ndaki kapanmanın daha uzun sürmesinin yıllık ortalama gübre fiyatı varsayımlarını daha da yukarı çekebileceği konusunda uyarıyor.

Çiftçilerin manevra alanı daralıyor

Amerikan Çiftlik Bürosu Federasyonunun (AFBF) analizine göre, ABD'li çiftçiler jeopolitik gerilimlerin gölgesinde ilkbahar ekim sezonuna giriyor.

Gübre alımları, tarla hazırlıkları ve sezonun ilk gübre uygulamalarının halihazırda başladığı dikkate alındığında, girdi fiyatlarının aniden yükselmesi, çiftçilerin manevra alanını daraltıyor.

Ülke genelindeki çiftçiler, en temel üretim girdilerinden biri olan gübre konusunda giderek artan bir belirsizlikle karşı karşıya bulunuyor.

Girdi maliyetlerinin tarihsel olarak yüksek seviyelerde seyretmesi ve birçok emtia fiyatının önemli ölçüde düşmesi nedeniyle halihazırda zor durumda olan çiftçiler, gübre fiyatlarındaki oynaklığa daha az maruz kalan ürünlerin ekimine yönelmeyi de değerlendiriyor.

Sezon başındaki gübre tedarik zinciri aksaklıklarının, girdi bulunabilirliği ve fiyatlar üzerinde orantısız derecede büyük etki yaratabileceği belirtiliyor.

Küresel gübre arzında Orta Doğu kritik rol oynuyor

AFBF'ye göre İran, amonyak üretiminde kullanılan temel ham madde olan doğal gaz açısından dünyanın en büyük rezervlerinden bazılarına sahip bulunuyor.

Yaklaşık yüzde 46 azot içeren ve bitkisel üretimde merkezi rol oynayan üre, azotlu gübrelerin çoğunun temel girdisini oluşturuyor.

Orta Doğu, küresel üre ihracatının yaklaşık yarısını, küresel amonyak ihracatının da yaklaşık üçte birini gerçekleştiriyor.

İran, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır'da üretilen büyük miktardaki üre, amonyak, fosfat, kükürt ve petrolün her yıl Hürmüz Boğazı üzerinden taşınması nedeniyle risk yalnızca İran'ın üretimiyle sınırlı kalmıyor.

Gübre piyasasının küresel ölçekte entegre olması nedeniyle, bir bölgede yaşanan arz kesintileri başka yerlerde fiyatları ve bulunabilirliği doğrudan etkiliyor.

ABD gübrenin bir kısmında ithalata bağımlı

ABD, gübre talebini karşılamak için hem yerli üretime hem de ithalata dayanıyor. İthalat bağımlılığı, potasyumda yaklaşık yüzde 97, azotta yüzde 18 ve fosfatta yüzde 13 seviyelerinde seyrediyor.

ABD doğrudan Orta Doğu'dan büyük miktarda gübre ithal etmese bile, bölgedeki fiyat hareketleri iç piyasayı etkiliyor.

Basra Körfezi kaynaklı gübrelere bağımlı Hindistan veya Brezilya gibi ülkelerin alternatif tedarikçilere yönelmesi durumunda, küresel arz üzerindeki rekabetin artacağı ve bunun da ABD'li çiftçiler için fiyatları yukarı çekeceği ifade ediliyor.

Avrupa tarım sektörüne yönelik plan üzerinde çalışıyor

Avrupa Birliği'nde (AB) de tarım sektörü, Orta Doğu'daki gelişmelerden kaynaklanan enerji fiyatlarındaki hızlı artıştan doğrudan etkilenirken, üye ülkeler çiftçilerine çeşitli alanlarda destek sağlamak üzere adımlar atıyor.

AB Komisyonu, çiftçilerin artan girdi maliyetlerine karşı desteklenmesi için Ortak Tarım Politikası araçlarının daha esnek kullanılabileceğine işaret ediyor.

Komisyon ayrıca ithal gübreye bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif gübre kullanımını teşvik eden ve üretim maliyetlerini düşürmeyi hedefleyen planlar üzerinde çalışıyor.

AB ülkelerinin liderleri, elektrik vergilerinin düşürülmesi, şebeke ücretlerinin azaltılması ve devlet yardımlarının genişletilmesi gibi önlemleri gündeme alıyor.

AB ülkeleri çeşitli önlemleri devreye alıyor

İspanya, Orta Doğu'daki çatışmaların etkilerine karşı tarım ve hayvancılığı destekleyecek 877 milyon avroluk kapsamlı bir paket açıklarken, İtalya'da da çiftçilerin en önemli girdilerinden dizel yakıtta litre başına 25 sent indirim sağlanıyor.

Yunanistan hükümeti tarafından duyurulan yaklaşık 300 milyon avroluk paket kapsamında çiftçilere motorin için litre başına 16 sent sübvansiyon sağlanırken, gübre alımlarında yüzde 15'e kadar destek verileceği ifade ediliyor.

Fransa ise daha hedefli ve sınırlı süreli destek mekanizmalarıyla tarım sektörünü korumayı tercih ediyor. Hükümet, çiftçilere doğrudan yakıt sübvansiyonu yerine kredi imkanları, sosyal prim ertelemeleri ve vergi kolaylıkları sağlayarak maliyet baskısını hafifletmeye çalışıyor.

Sat, 2026-04-04 11:07:00

Küresel piyasalar yoğun veri gündemine odaklandı

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran'ın misillemeleriyle Orta Doğu'da tırmanan gerilim bir ayı geride bıraktı. Bu süreçte küresel çapta enerji, gıda ve emtia fiyatları üzerinde baskı oluşurken, tedarik zincirlerinde de aksamalar görüldü.

Küresel piyasaları sarsan ve enerji arzını aksatan çatışmalar, fiyatlamalarda kayda değer bozulmaya yol açtı. Saldırıların başlamasından bu yana Orta Doğu'da süregelen jeopolitik gerilim, küresel piyasalarda risk algısının yüksek seyretmesine neden oluyor.

Orta Doğu'daki gerilime ilişkin taraflardan gelen çelişkili açıklamalarla geçen hafta küresel piyasalarda karışık bir görünüm dikkati çekti.

Powell'dan "bekle-gör" vurgusu

Orta Doğu'daki çatışmaların ve artan enerji fiyatlarının ABD ekonomisine yönelik etkileri de yakından takip edilirken, geçen hafta Fed Başkanı Jerome Powell, Harvard Üniversitesi'nde katıldığı bir etkinlikte, Orta Doğu'da yaşananlar karşısında politikalarının gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu belirtti.

Powell, enflasyon beklentilerinin kısa vadenin ötesinde iyi bir şekilde çıpalanmış göründüğünü vurguladı.

İş gücü piyasasına yönelik aşağı yönlü risklerin, faiz oranlarının düşük tutulmasını gerektirdiği ancak enflasyona yönelik yukarı yönlü risklerin ise faizlerin düşürülmemesini telkin ettiği mevcut duruma işaret eden Powell, bu iki hedef arasında bir gerilim yaşandığını, zorlu bir dönemde "oy birliği" beklemenin yanıltıcı olabileceğini söyledi.

Diğer Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edilirken, New York Fed Başkanı John Williams yükselen enerji fiyatlarının ekonomi üzerinde etkisinin zaman almasını beklediğini belirterek para politikasının iyi konumlanmış olduğunu ifade etti.

St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem ise para politikasının Bankanın istihdam ve enflasyon hedefine yönelik riskleri ele almak için iyi bir konumda olduğunu ve mevcut faiz seviyesinin bir süre daha uygun kalacağını düşündüğünü ifade etti.

Musalem, ekonominin nasıl seyrettiğine bağlı olarak faiz oranlarını her iki yönde de ayarlamaya hazır olunması gerektiğini belirtti.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsasında geçen hafta Orta Doğu'daki gerilimin azalabileceğine yönelik haber akışının etkisiyle pozitif bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 3,4, Nasdaq endeksi yüzde 4,4 ve Dow Jones endeksi yüzde 3 yükseldi.

ABD tahvil piyasalarında geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir izlendi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 8 baz puan düşüşle haftayı yüzde 4,32'den tamamladı.

Dolar endeksi haftayı yüzde 0,1 düşüşle 100 seviyesinde tamamlarken, Brent petrolün varili ise yüzde 0,2 yükselişle 106,6 dolardan haftayı kapattı.

Altın fiyatları ise 4 haftalık düşüş serisinin ardından bu haftayı yükselişle tamamladı. Altının ons fiyatı haftayı yüzde 4,1 değer kazancıyla 4 bin 676 dolardan kapattı. Gümüşün ons fiyatı da yüzde 4,7 yükselişle 73 dolardan işlem gördü.

ABD'de gelecek hafta salı dayanıklı mal siparişleri, çarşamba Fed'in toplantı tutanakları, perşembe çekirdek kişisel tüketim harcamaları ve büyüme, cuma tüketici enflasyonu, fabrika siparişleri ve Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi takip edilecek.

Avrupa'da enerji fiyatları gündemde kalmayı sürdürdü

Avrupa borsalarında geçen hafta pozitif bir seyir izlenirken, gelecek hafta Almanya'da tüketici enflasyonu ve Avro Bölgesi'nde üretici enflasyonu yatırımcıların odağına yerleşti.

Bölge genelinde Orta Doğu'daki gelişmelerin enerji fiyatlarına etkisine yönelik haber akışı yakından takip ediliyor. Bulgaristan Enerji Bakanı Traycho Traykov, Bulgaristan'ın enerji yoğun sanayilere yönelik destek programını uygulayan ilk Avrupa Birliği (AB) ülkesi olacağını bildirdi.

Bakanlar Kurulunda Orta Doğu'da tırmanan gerilimin etkilerine ilişkin önlem paketinin tanıtıldığı brifingde konuşan Traykov, enerji yoğun sanayilere yönelik destek programının AB Komisyonu'na bildirildiğini ve onay sürecinin son aşamasında olduğunu söyledi.

Öte yandan, AB Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, geçen hafta yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki gelişmelerin enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığını, 30 günde AB'nin fosil yakıt ithalatına 14 milyar avro eklendiğini bildirdi.

Bunların yanı sıra Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Rusya'nın dondurulmuş varlıklarının getirilerinden elde edilen 1,4 milyar avronun Ukrayna'ya verileceğini bildirdi.

Diplomatik tarafta ise Fransa Savunma Bakanlığı nezdindeki Devlet Bakanı Alice Rufo, NATO'nun Hürmüz Boğazı'nda uluslararası hukuka aykırı bir operasyon yürütmek için oluşturulmadığını ifade etti.

Söz konusu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 4,7, Almanya'da DAX endeksi yüzde 3,9, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 3,4 ve İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 5,2 yükseldi.

Gelecek hafta salı bölge genelinde hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), çarşamba Almanya'da fabrika siparişleri ve Avro Bölgesi'nde üretici enflasyonu, perşembe Almanya'da sanayi üretimi, cuma Almanya'da tüketici enflasyonu verileri takip edilecek.

Pazartesi bölge piyasalarında Paskalya tatili sebebiyle işlemler gerçekleşmeyecek.

Asya borsaları Hong Kong hariç negatif seyretti

Asya tarafında geçen hafta Orta Doğu'daki çatışmaların devam etmesi ve enerji tedarikine yönelik endişelerle Hong Kong hariç negatif bir seyir öne çıktı.

Asya borsaları, Orta Doğu'daki çatışmaların gölgesinde nisan ayına güçlü bir başlangıç yapmasına karşın, Trump'ın gelecek iki-üç hafta içinde İran'da savaşın tırmanabileceğine işaret etmesinin ardından piyasalarda yön değişti.

Hürmüz Boğazı'nın Asya'nın önde gelen ekonomilerinin birçoğunun önemli petrol ve doğal gaz sevkiyat kaynağı olması da Asya'daki ekonomik aktivitenin bozulabileceğine yönelik endişelerin artmasına neden oluyor.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın enflasyon risklerini artırmasından dolayı Japonya Merkez Bankasının (BoJ) nisan ayında faiz artırımına gidebileceğine yönelik öngörüler öne çıkarken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda BoJ'un 28 Nisan'daki toplantısında yüzde 68 ihtimalle faiz artıracağı fiyatlanıyor.

Öte yandan, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Japonya'nın başkenti Tokyo'ya geçen hafta düzenlediği ziyarette Akasaka Sarayı Devlet Konukevi'nde Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae ile görüştü.

İki ülke ilişkileri ve bölgesel gelişmelerin ele alındığı görüşmede liderler, Çin'in nüfuzunu artırdığı bölgede "Serbest ve Açık Hint-Pasifik" vizyonunun gerçekleştirilmesi taahhütlerini bildirdi.

Görüşmede, Paris ve Tokyo hükümetleri arasında nadir toprak elementleri pazarında işbirliğini derinleştirmeyi ve savunma ilişkilerine rehberlik edecek bir "yol haritası" imzalandı.

Diplomatik tarafta ise Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, geçen hafta, Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ve Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile peş peşe yaptığı telefon görüşmelerinde, Orta Doğu'daki durumu konuştu.

Bakan Vang, Alman mevkidaşı Wadephul ile görüşmesinde, ABD ve İsrail'in, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinden (BMGK) yetki almadan İran'a askeri operasyon başlattığını, bunun uluslararası hukukun açık ihlali olduğunu belirtti.

Çinli Bakan, AB Yüksek Temsilcisi Kallas ile görüşmesinde de Çin ile Avrupa'nın, merkezinde BM'nin olduğu uluslararası sistemi ve uluslararası hukuka dayalı uluslararası düzeni korumasının, iki tarafın ortak sorumluluğu olduğuna işaret etti.

Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,1, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 düşerken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,7 yükseldi.

Gelecek hafta çarşamba Japonya'da cari denge ve dış ticaret dengesi, perşembe Japonya'da tüketici güven endeksi, cuma Çin ve Japonya'da üretici enflasyonu, Çin'de tüketici enflasyonu takip edilecek.

Hong Kong ve Çin'de pazartesi günü piyasalar resmi tatil nedeniyle kapalı olacak.

Yurt içi piyasalar pozitif ayrıştı

Yurt içinde geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 1,88 yükselişle 12.936,35 puandan kapandı.

Geçen hafta yurt içinde açıklanan makroekonomik verilere göre ise martta Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık bazda yüzde 1,94, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ise yüzde 2,3 arttı. Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 30,87, yurt içi üretici fiyatlarında ise yüzde 28,08 olarak kayıtlara geçti.

Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 44,5920'den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde pazartesi reel efektif döviz kuru, salı hazine nakit dengesi, cuma günü sanayi üretimi verileri takip edilecek.

Dünyadan Haberler - 4