Dünyadan Haberler - 4

ABD'de, öğretim üyesi Filistin'e destek konuşması nedeniyle işine son verilmesini yargıya taşıdı

NBC News'un haberine göre, Filistin'e destek verdiği konuşması nedeniyle 6 Haziran 2025'te görevine son verilen Robinson, mücadelesini yargıya taşıdı.

Federal Mahkeme'den, iş sözleşmesinin feshedilmesinin engellenmesini talep eden Robinson, üniversite yetkililerini "ifade özgürlüğünü ihlal etmekle ve kendisine misillemede bulunmakla" suçladı.

Dava dosyasında, "Robinson, Anayasanın ilk maddesiyle güvence altına alınan haklarının elinden alınmasıyla, telafisi imkansız bir zarara uğramıştır." ifadesi kullanıldı.

Robinson görevinden uzaklaştırılmıştı

Idris Robinson, Haziran 2024'te, North Carolina'da, "Filistin Direnişinden Alınacak Stratejik Dersler" adlı bir konuşma yapmış, bunun üzerine çalıştığı üniversiteye çok sayıda şikayet gelmişti.

Şikayetler üzerine Texas Eyalet Üniversitesi, 6 Haziran 2025'te Robinson'ı görevden almış ve 31 Mayıs 2026'dan sonra sözleşmesinin yenilenmeyeceğini belirtmişti.

Su arıtma tesisleri vurulursa 'kıyamet senaryosu' yaşanabilir

ABD ve İsrail’in planları sahaya pek de yansımadı… İran’ın dini lideri dahil üst düzey tüm isimlerini bir şekilde ortadan kaldırılması, Tahran başta olmak üzere ülkenin dört bir yanının bombalanması gibi hamleler isteneni veremedi. Rejim halen bir şekilde ayakta ve İran’ın yanıt verme kapasitesi devam ediyor.

Belki de bu nedenle her iki taraf için de askeri hedeflerden ziyade sivil altyapıya zarar verme dürtüsü giderek ağır basıyor. Bu noktada ABD Başkanı Trump’ın “Gerekirse İran’ın tüm enerji altyapısını vururuz.” tehdidi sıcaklığını koruyor. Tahran’ın “Eğer böyle bir şey yaşanırsa Körfez ülkelerinin su arıtma tesislerini yok ederiz.” yanıtı da.

Peki gerçekten de İran bölge ülkelerinin temiz su tesislerini vurursa sonuçları ne olur? Hangi ülke içme suyunu bu tür tesislerden sağlıyor, hangisi susuzluğa kaç gün dayanabilir? Daha da önemlisi eğer milyonlarca kişiyi etkileyebilecek böyle bir sorun baş gösterirse muhtemel sonuçları nasıl olur?

Tüm bu soruları ve daha fazlasını Körfez ülkelerinin benzer içme suyu projelerinde uzun yıllar çalışmış bir isim olan Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Teoman Ayhan ile konuştuk.

Körfez ülkeleri içme suyunu nasıl sağlıyor?

Ayhan’ın yanıtlarına geleceğiz ama öncesinde kısa bir çerçeve çizmemiz gerekiyor. Bilindiği üzere Körfez ülkeleri içme suyunun büyük kısmını deniz suyunu arıtarak elde ediyor. Açık kaynaklara göre bölge ülkelerinde su ihtiyacının yüzde 70'ten fazlası bu şekilde karşılanıyor.

Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikler ve Kuveyt üzerinden ilerleyelim. Bu ülkelerde çok sayıda arıtma tesisi bulunuyor. Elbette su bölgedeki en kıymetli varlık. Petrol, doğal gaz ya da milyarlarca dolar paranız olsa da günün sonunda şehre bu tesislerden su sağlamak zorundasınız.

İçme suyu tesisleri vurulursa hangi ülke nasıl etkilenir?

Böylesine stratejik bir sorunun yanıtı için net konuşmak mümkün değil. Ancak daha önce yapılan ve medyaya yansıyan bazı çalışmalar mevcut.

Örneğin eğer İran, Birleşik Arap Emirlikleri’nin temiz su tesislerini vurursa ülkenin 72 saat içinde çok ciddi bir kriz yaşayacağı öngörülüyor. Ülkenin kalbi olarak görülen Dubai’deki otelleri, dev kuleleri ve hizmet sektörünü düşündüğümüzde susuzluğun ne gibi zorluklar getireceğini anlamak zor değil.

Benzer şekilde Suudi Arabistan için de riskler hayli fazla. Başkent Riyad, ülkenin daha farklı bölgelerinde kurulan tesislerden borularla aktarılan temiz suyla besleniyor. Eğer bir ya da iki tesis devre dışı kalırsa Riyad’ın en fazla 1 hafta dayanabileceği konuşuluyor. Ülkenin diğer bölgelerindeyse 2-5 gün arasında su krizi çıkacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Katar’daki durum da farksız. Başkent Doha’nın 24-48 saat anca dayanabileceği üzerinde duruluyor. İlk 72 saatin ardından ülkenin neredeyse tamamında ciddi su kesinleri başlayacağı vurgulanıyor.

Kuveyt’te de büyük tesislerden birinin vurulması halinde ülke genelinde 1-3 gün içinde ciddi kesintiler yaşanacağı ve hızla insani krize dönüşebileceğine dair raporlar yazılıyor.

Son derece stratejik ama bir o kadar da ‘kolay hedef’

Askeri üslerini, gaz ve petrol tesislerini son derece gelişmiş Batılı sistemlerle koruyan bölge ülkelerinin su tesisleri için daha düşük yoğunluklu önlemler aldığı üzerinde duruluyor.

Haliyle buraların İran ya da başka bir ülke tarafından kolaylıkla vurulabileceği öngörülüyor. Düşük maliyetle son derece stratejik sonuçlar doğurabilecek bu alanlarda muhtemel bir saldırının milyonlarca kişiyi uzun süreli ve çok derinden etkileyeceği endişesi hakim.

{ilgili-haber-937648}

“Pahalı ve yerine koyması son derece zor sistemler”

Prof. Dr. Teoman Ayhan, bölge ülkelerinin kurduğu temiz su merkezlerini anlatırken ‘Son derece pahalı ve yerine koyması oldukça zor sistemler’ tanımlaması yapıyor.

Ayhan’a göre bu tesislerden iki ayrı grupta su elde ediliyor. Biri gündelik hayatta kullandığımız su. Bununla banyo yapmak, çamaşır yıkamak, temizlik işlerini halletmek mümkün. Diğer grup ise tamamen içme suyunu kapsıyor. Haliyle bu grup çok daha çetrefilli bir işlem süreci gerektiriyor.

En basit haliyle deniz suyunun gelişmiş filtrelerden geçirildiği, işlemlere tabi olduğu, tuz moleküllerinin tutunup nihayetinde tatlı suyun geçtiği bir sisteme işaret ediyor Ayhan. Bu dönüşümü sağlayan malzemelerin çok değerli olduğunun altını çiziyor.

“Paranız olsa da bugünden yarına o tesisleri kurdurmanız mümkün değil. Tabii bir de su en büyük politik silahlardan biri. Geçmişte size yardım eden ve bu teknolojiyi veren ülkelerin bugün de yanınızda olacağını kimse garanti edemez.” diyor Teoman Ayhan.

ABD ve İsrail’e yanıt olarak İran’ın bu tesisleri hedef alma tehdidinin gerçeğe dönüşme ihtimalini de yorumluyor ve “O zaman tüm bölge için kıyamet senaryosu başlar. İçme suyunu bir şekilde bulup idare edebilirler ama günlük su tüketimi sağlanmazsa kriz çok güçlü şekilde hissedilir. Hastalıklar baş gösterir. İş bir anda başka bir yere evrilebilir. Bu nedenle su tesisleri, hastaneler, elektrik santralleri gibi milyonlarca kişiyi etkileyecek hamlelerden uzak durulmalı. Çünkü sonrasında milyarlarca dolar harcasanız da buralardaki düzeni yeniden kurmanız çok zor. Herkes adımını buna göre atmalı.” diyerek sözlerini tamamlıyor.

{ilgili-haber-938200}

Twitter/X çöktü mü?

Dünya genelinde milyonlarca kullanıcısı bulunan sosyal medya platformu X'e girmeye çalışan pek çok kişi, sorun yaşadığını bildirdi.

Kısa süren kesintinin ardından platforma yeniden erişim sağlandı.

Konuyla ilgili şirketten herhangi bir açıklama yapılmadı. Erişim sorununun küresel olup olmadığı bilinmiyor.

Yunanistan ekonomik verileri karşılaştırdı, kazanan Türkiye oldu

Yunanistan’ın Pentapostagma gazetesinde yayınlanan bir araştırmada, uluslararası araştırmalar ve istatistik sonuçları mercek altına alındı.

Türkiye ile Yunanistan arasında, ekonomik rekabet masaya yatırıldı, son veriler paylaşıldı.

Turizm gelirleri, ihracat ve yakıt fiyatları gibi birçok başlıkta Türkiye’nin öne çıktığı bildirildi.

Yakıt fiyatlarında Yunanistan dikkat çekici şekilde pahalı kalırken, litre başına benzin fiyatı 1.92 euroyu aşarken Türkiye’de bu rakam 1.20 euro seviyesinde bulunuyor.

Turizm gelirlerinde de Türkiye açık ara önde.

Yunanistan 2025’te 23,6 milyar euro gelir elde ederken, Türkiye 56,2 milyar euryu aşarak rakibini ikiye katladı.

İhracatta ise tablo daha çarpıcı: Yunanistan 48,6 milyar euroda kalırken, Türkiye 236 milyar euro ile büyük bir sıçrama yaptı.

Rakamlar, iki ekonomi arasındaki farkın farklı alanlarda yön değiştirdiğini, ancak genel tabloda Türkiye’nin özellikle üretim ve ihracat gücüyle öne çıktığını gösteriyor.

WSJ: Trump, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşı hızla bitirmek istiyor

Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, ismi paylaşılmayan konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklar, Trump'ın yakınındaki yetkililere İran'a saldırıların son aşamalarında olduğunu söylediğini aktardı.

Kaynaklar, Trump'ın, İran'a saldırılar nedeniyle ülke içindeki yaklaşan ara seçimler, düzensiz göçmenler gibi konulardan dikkatinin dağıldığını düşündüğünü belirtti.

ABD Başkanı'nın İsrail ile İran'a yönelik saldırılar ve İran'ın misillemelerle gelişen süreçte daha önce belirtilen 4 ila 6 haftalık plana uyulması talimatı verdiğini ifade eden kaynaklar, Trump'ın savaşı "hızla, gelecek haftalarda bitirmeyi" istediğini yakınındaki yetkililere söylediğini ileri sürdü.

Öte yandan, kaynaklar, Trump'ın, ABD'nin İran'ın petrolünün bir kısmına erişim sağlamasını varılacak herhangi bir anlaşmanın parçası yapma fikrini danışmanlarına sunduğunu ancak bu konuda henüz bir plan olmadığını iddia etti.

Kaynaklar, Trump'ın saldırılar konusundaki kararlarını tahmin etmenin zor olduğunu belirtti.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü

Hizbullah: İsrail'e ait iki savaş tankını füzelerle vurduk

Yapılan açıklamada, grubun bölge genelinde toplamda yedi tankı hedef aldığı öne sürüldü.

İsrail ordusu söz konusu saldırılarla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.

Bu gelişme, İsrail güçlerinin Lübnan'ın güneyine yönelik başlattığı kara harekatının ardından yaşandı.

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, harekatın amacının Litani Nehri'nin güneyindeki bölgeyi tamamen kontrol altına almak olduğunu belirtmişti.

CENTCOM: İran'da 10 binden fazla askeri hedefi vurduk

CENTCOM'un ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper'ın İran'a yönelik saldırılardaki son duruma ilişkin görüntülü mesajı paylaşıldı.

"Operasyonun" 4. haftasında olduklarına işaret eden Cooper, askeri hedeflerini gerçekleştirme noktasında planın gerisinde kalmadan hatta ilerisinde olacak şekilde yol aldıklarını söyledi.

Cooper, ABD güçlerinin 10 binden fazla askeri hedefi vurduğunu belirterek, "Doğrusu, İran'a ait 10 bininci hedefi yalnızca birkaç saat önce vurduk." dedi.

İran savaş gemilerinin on yıllardır bölgesel sularda dolaşarak küresel deniz ticaretini tehdit ettiğini ileri süren Cooper, o günlerin geride kaldığını çünkü İran donanmasının en büyük gemilerinin yüzde 92'sini yok ettiklerini dile getirdi.

Bu gemilerin artık denize açılmadığını öne süren Cooper, "Benim operasyonel değerlendirmeme göre, artık bölgede dünya genelinde deniz gücü ve etkisini anlamlı şekilde sergileme yeteneğini yitirmiş durumdalar." diye konuştu.

Cooper, İran'ın insansız hava aracı (İHA) ve füze fırlatma oranlarının yüzde 90'ın üzerinde azaldığını, bunun da "İran'ın ABD güçleri ve bölgesel komşulara saldırı yeteneğinin önemli ölçüde azalması" anlamına geldiğini kaydetti.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Deniz trafiğinde son durum ne?

Windward, bu birikmenin birçok gemi işletmecisinin rotalarını uzun mesafeli yollara çevirmek yerine, Hürmüz Boğazı'nın dışındaki konumlarını korumayı tercih ettiklerini gösterdiğini belirtti.

15-22 Mart tarihleri arasında Hürmüz Boğazı'ndan Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) açık şekilde geçen gemi sayısı sadece 16 olarak kaydedilirken, sistemleri kapalı şekilde hareket eden "hayalet gemilerin" varlığı da dikkat çekti.

Raporda, AIS sistemleri kapalı halde boğazda faaliyet gösteren ve boyu 290 metreyi aşan sekiz devasa geminin tespit edildiği bilgisine yer verildi.

Bu hayalet gemiler arasında, ABD Hazine Bakanlığı tarafından yaptırım uygulanan bir geminin de bulunduğu ve söz konusu geminin 16 Mart'ta petrol tankerleri için kritik bir merkez olan BAE'nin Khor Fakkan limanı yakınlarında görüldükten sonra takip sistemlerini kapattığı ifade edildi.

Trump'a destek yüzde 36 ile en düşük seviyede

Geçtiğimiz hafta yüzde 40 bandında olan bu oran, özellikle 28 Şubat’ta başlayan askeri operasyonların ardından galon başına yaklaşık 1 dolar zamlanan benzin fiyatları nedeniyle sert bir düşüş yaşadı.

Trump’ın 2024 seçim kampanyasının ana vaadi olan yaşam maliyetini düşürme konusunda halkın güveni ciddi şekilde sarsılmış durumda.

Ankete katılanların sadece dörtte biri başkanın yaşam maliyeti yönetimini onaylarken, genel ekonomik yönetim onayı yüzde 29 ile hem Trump’ın önceki döneminin hem de halefi Joe Biden’ın en düşük seviyelerinin altına geriledi.

Savaşa bakış açısı da benzer bir eğilim gösteriyor. Göreve gelirken "aptalca savaşlardan" kaçınma sözü veren Trump’ın İran saldırılarını onaylayanların oranı yüzde 35’e düşerken, halkın yüzde 61’i bu askeri harekatı desteklemediğini belirtti.

Katılımcıların yüzde 46’sı bu çatışmanın uzun vadede ABD’yi daha az güvenli hale getireceğine inanıyor.

Kendi partisi içinde de çatlaklar belirmeye başlayan Trump için yaşam maliyeti konusu en büyük risk faktörü olarak öne çıkıyor.

Cumhuriyetçi seçmenler arasında başkanın ekonomi yönetimini onaylamayanların oranı bir haftada yüzde 27’den yüzde 34’e yükseldi.

Bu durum, Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Demokratlar için ekonomi ve ulusal güvenlik gibi geleneksel olarak Cumhuriyetçilerin hakim olduğu alanlarda yeni bir alan açıyor.

Gerilim azalmadı, petrol fiyatları arttı

Uluslararası gösterge olan Brent ham petrol vadeli işlemleri, perşembe günü yaklaşık yüzde 2 oranında değer kazanarak bir noktada varil başına 104 doları aştı.

Fiyatlardaki bu artış, çarşamba günü Trump’ın İran ile savaşı sona erdirmek için 15 maddelik bir plan paylaştığına dair haberlerin ardından yaşanan geçici düşüşü takip etti.

Savaşın başlangıcından bu yana petrol fiyatları, büyük ölçüde Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların durması nedeniyle yüzde 40'tan fazla artış gösterdi.

Asya piyasalarında kayıplar derinleşiyor

Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve belirsizlik, Asya borsalarını da olumsuz etkiledi. Perşembe günü piyasaların açılmasıyla birlikte Japonya’nın Nikkei 225, Güney Kore’nin KOSPI ve Hong Kong’un Hang Seng endekslerinin tamamında kayıplar gözlendi.

Trump, İran'ın anlaşma yapmak istediğini ancak bunu açıklamaktan çekindiğini savundu

Trump, Ulusal Cumhuriyetçi Kongre Komitesinin yıllık bağış toplama etkinliğinde konuşma yaptı.

İranlıların müzakere ettiğini ve anlaşma yapmak istediğini savunan Trump, "Bunu söylemekten korkuyorlar. Çünkü, kendi halkları tarafından öldürüleceklerini düşünüyorlar. Ayrıca, bizim tarafımızdan öldürülmekten de korkuyorlar." dedi.

Trump, "savaş" yerine "askeri operasyon" kelimesini kullanacağını belirterek, "'Savaş' kelimesini sevmiyorlar. Çünkü bunu kullanmak için onay almanız gerekir. Bu yüzden 'askeri operasyon' diyeceğim. Aslında olan da bu. Buna, askeri yıkım denir." diye konuştu.

Yükselen enerji ve petrol fiyatlarına da değinen Trump, bunların operasyonun "kısa vadeli" etkileri olması nedeniyle kendisi için önemli olmadığını söyledi.

Trump, "Yapmamız gereken şey kanseri ortadan kaldırmaktı. Kanseri kesip çıkarmak zorundaydık. Kanser, nükleer silaha sahip İran'dı ve biz onu kesip çıkardık. Şimdi de işini bitireceğiz." dedi.

ABD'nin dünyanın en büyük ordusuna sahip olduğunu ve en iyi askeri teçhizatı ürettiğini söyleyen Trump, ABD güçlerinin İran'ın büyük çaplı bir füze saldırısını engellediğini öne sürdü.

Trump, "Bir saldırıya uğradık. İran, bizim için çok önemli bir hedefe 100 füze fırlattı. Bazı nedenlerden dolayı bunun ne olduğunu size söylemeyeceğim. Saatte 2 bin mil hızla giden 100 füze, muazzam bir güce ve öneme sahip bu hedefe doğru geliyordu ve bize doğru gelen 100 füzenin tamamı anında vuruldu, havada imha edildi, denize düştü." diye konuştu.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Japonya İran savaşı nedeniyle devlet petrol rezervlerini kullanıma açıyor

Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı yetkilisi Kaname Morimoto, ulusal stokun petrol rafinerilerine dağıtımının başladığını teyit etti.

Hükümetin en üst düzey sözcüsü Minoru Kihara da yedek istasyonların yarısından dört büyük petrol rafineri şirketine petrol transferinin başladığını açıkladı.

Bu adım, Tokyo yönetiminin bir aylık devlet stoklarını serbest bırakacağını ilan etmesinin ardından geldi.

Yetkililer daha önce de özel sektörün elindeki 15 günlük rezervlerin piyasaya sürülmesine başlandığını bildirmişti.

Petrol ihtiyacının yüzde 90'ından fazlasını Orta Doğu'dan karşılayan ve dünyanın en büyük beşinci petrol ithalatçısı konumunda olan Japonya, bu müdahaleyle yerel piyasadaki arz güvenliğini sağlamayı hedefliyor.

Dağıtımın başlamasıyla birlikte rafinerilerin üretim kapasitelerini koruması ve iç piyasadaki fiyat baskısının hafifletilmesi bekleniyor.