Dünyadan Haberler 4

Fri, 2026-02-13 11:08:00

BM, ABD'nin ödenmeyen aidatları nedeniyle mali çöküş riskiyle karşı karşıya

BM, milyarlarca doları bulan yıllık aidatların, başta ABD olmak üzere bazı ülkelerce ödenmemesi halinde temmuza kadar kasasının tamamen boşalabileceği ve kuruluşun mali çöküş riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.

Mali tablodaki alarm verici gidişata dikkati çekmek için ocak sonunda üye ülkelere mektup gönderen BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, 2025 yılını rekor seviyede ödenmemiş borçla kapattıklarını bildirdi.

Guterres, mektubunda, "Derinleşen kriz, programların uygulanmasını tehlikeye atıyor ve mali çöküş riskini artırıyor. Durum yakın gelecekte daha da kötüleşecek." ifadesine yer verdi.

"Bu yıl Genel Kurul toplanamayabilir" uyarısı

BM'nin mali sıkıntılarının temelinde ise iki ana neden bulunuyor. Bunlardan ilki, bazı üye ülkelerin aidatlarını ödememesi ya da geciktirmesi nedeniyle yaşanan nakit krizi. Diğer neden ise BM'nin 1945'ten bu yana yürürlükte olan kurallar gereği, aidatlar ödenmese bile harcanmayan bütçeyi üye ülkelere geri vermek zorunda kalması.

ABD basınına konuşan BM yetkilileri, ödenmemiş aidatların yaklaşık yüzde 95'inden ABD'nin sorumlu olduğunu ve Washington'un kuruluşa yaklaşık 2,2 milyar dolarlık borcunun bulunduğunu belirtti.

Yetkililer, ABD'nin yıllık aidatlarına ek olarak aktif barışı koruma misyonları için yaklaşık 1,9 milyar dolar borcunun olduğunu söyledi.

Mali kaynakların tükenmesi halinde New York kentindeki genel merkezinin ağustosta kapatılmak zorunda kalabileceğine işaret eden yetkililer, eylülde düzenlenecek Genel Kurul Toplantısı'nın da iptal edilebileceğini vurguladı.

BM bütçesinde en yüksek pay, ABD ve Çin'e ait

Alman Kalkınma ve Sürdürülebilirlik Enstitüsünde (IDOS) BM Finansmanı Uzmanı Ronny Patz, yaşanan mali krizin boyutlarını AA'ya değerlendirdi.

BM'nin iki ana bütçesi bulunduğunu belirten Patz, çekirdek bütçenin her yıl kabul edilen genel bütçe olduğunu, barışı koruma operasyonları içinse ayrı bütçe oluşturulduğunu söyledi.

Bu kalemlerin, üye ülkelerin zorunlu aidatları ile finanse edildiğini aktaran Patz, mülteci yardımları ve kalkınma projeleri gibi birçok faaliyetin ise gönüllü katkılara dayandığını dile getirdi.

Aidatların, ülkelerin ekonomik gücüne göre belirlendiğini vurgulayan Ronny Patz, en yüksek katkı payının yüzde 22 ile ABD'ye ait olduğunu, Çin'in ise son yıllarda payını yüzde 20'ye yükselttiğini belirtti.

Patz, zorunlu aidatların zamanında ödenmemesinin çekirdek bütçeyi sarstığını, gönüllü katkılardaki düşüşün ise insani yardım ve kalkınma programlarını zora soktuğunu kaydetti.

Krizin merkezinde ABD'nin gecikmiş ödemeleri var

BM'nin yaşadığı mali krizin temel nedeninin, ABD'nin zorunlu aidatlarını ödememesi olduğunu söyleyen Patz, "Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, ABD'nin 2024 BM bütçesi için ya hiç ödeme yapmadığı ya da çok sınırlı bir ödeme gerçekleştirdiği biliniyor. Aynı durum, 2025 bütçesi için de geçerli. 2026 bütçesi için ise ödeme yapılıp yapılmayacağı henüz netlik kazanmış değil." ifadelerini kullandı.

Çin'in de son yıllarda aidatlarını yıl başında tek seferde ödemek yerine, yıl içine yaydığını aktaran Ronny Patz, bunun da BM'nin nakit akışını zora soktuğunu belirtti.

BM Finansmanı Uzmanı Patz, "BM, mali açıdan iflas noktasına gelebilir ancak bu durum, harcamaların kısılmasıyla şimdilik önlenebilir. Ne var ki harcamaları kısmak, krizi gelecek yıl daha da ağırlaştırır." değerlendirmesinde bulundu.

Yaptırımlar sınırlı, baskı mekanizması zayıf

Ronny Patz, BM bütçesine yapılan zorunlu üyelik aidatlarının hukuki yükümlülük taşıdığını, bu ödemelerin gönüllü bağışlardan farklı olarak bağlayıcı olduğunu vurguladı.

Buna karşın aidatlarını ödemeyen ülkelere yönelik yaptırımların oldukça sınırlı kaldığına dikkati çeken Patz, "Mevcut sistemde, aidatlarını ödemeyen ülkelere yönelik tek ciddi yaptırım, iki yıl üst üste ana bütçe ve barışı koruma bütçesine katkı payı yatırılmaması halinde Genel Kurul'daki oy hakkının askıya alınması." ifadesini kullandı.

Ödemelerin küresel düzeyde düzenli şekilde yapılmasını teminat altına alacak mekanizma bulunmadığını söyleyen Patz, özellikle ABD söz konusu olduğunda baskı araçlarının yetersiz kaldığının altını çizdi.

Ronny Patz, "ABD'yi ödeme yapmaya zorlayabilecek etkili bir yaptırım mekanizması yok. Hatta mevcut yönetimin, böyle bir baskı karşısında 'O zaman Örgütten ayrılırız' tepkisi verebileceğini düşünüyorum." değerlendirmesinde bulundu.

"Reform ve acil bütçe" önerisi

Patz, üye ülkelerin mali krizi geçici değil, uzun vadeli sorun olarak ele alması gerektiğine işaret etti.

Mevcut mali kuralların, krizi her yıl daha da derinleştirdiğini belirten Patz, özellikle harcanamayan ödeneklerin üye ülkelere iade edilmesini öngören kuralların acilen değiştirilmesi gerektiğini ifade etti.

BM Finansmanı Uzmanı Ronny Patz, ABD'nin ödeme yapmaması ihtimaline karşı da kalan kaynaklar üzerinden "acil durum bütçesi" hazırlanmasını önerdi.

Fri, 2026-02-13 10:56:00

Bangladeş'teki genel seçimde, BNP zaferini ilan etti

BNP'nin, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından dün düzenlenen genel seçimlere ilişkin paylaşım yapıldı.

Partinin çoğunluğu elde ettiği belirtilen paylaşımda, hükümetin kurulması için hazırlanıldığı kaydedildi.

Bangladeş'te yayın yapan Daily Star gazetesinin haberine göre, resmi olmayan sonuçlara göre, BNP ve ortakları seçimde 208 sandalye elde ederken, Cemaat-i İslami Partisi ve ortakları 69 sandalye ile ikinci sırada yer alıyor.

Dhaka Tribune gazetesinin haberine göre, BNP'nin mevcut durumda tek başına elde ettiği koltuk sayısı 129 olarak kayda geçti.

Parlamentoda çoğunluğun sağlanabilmesi için sandalyelerin 151'inin kazanılması gerekiyordu.

Referandum

Bu arada, genel seçimlerin yanı sıra geçici hükümetin reform paketine ilişkin düzenlenen referandumun da resmi olmayan sonuçları açıklandı.

Buna göre, anayasada yapılması teklif edilen reformların oylandığı referandumda halkın yüzde 65,5'i "evet", yüzde 34,5'i "hayır" oyu kullandı.

Cemaat-i İslami Partisi seçim sürecinden "memnun değil"

Dhaka Tribune gazetesinin haberine göre, Cemaat-i İslami Partisinin sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, "Sevgili vatandaşlarımız, gün boyunca çok olumlu ve barışçıl ortamda yoğun şekilde oy kullanarak gösterdiğiniz katılım için sizlere içten teşekkürlerimizi sunarız. Ancak seçim sonuçlarının açıklanma sürecinden memnun değiliz." ifadeleri kullanıldı.

Paylaşımda, 11 partiden oluşan ittifakın adaylarının birkaç seçim bölgesinde "şüpheli şekilde az farkla yenildiği" öne sürüldü.

Resmi olmayan sonuçların açıklanmasında "tekrarlanan tutarsızlıklar ve çelişkiler" olduğu değerlendirmesine yer verilen paylaşımda, kendilerini destekleyenlere sabırlı olmaları ve 11 partili ittifakın resmi programını beklemeleri çağrısında bulunuldu.

Bangladeş'te genel seçim

Bangladeş'te halk, eski Başbakan Şeyh Hasina Vecid hükümetinin Temmuz 2024'te yüzlerce kişinin ölümüne neden olan protestoların ardından devrilmesiyle başlayan geçici hükümet dönemini sona erdirmek üzere sandık başına gitmişti.

Ülke genelindeki sandık merkezlerinde yoğun güvenlik önlemleri alınmış, oy kullanma merkezleri başta olmak üzere ülke genelinde 960 bine yakın güvenlik personeli seçim noktalarında görevlendirilmişti.

Bangladeş'teki protestolar ve Hasina'nın idam cezası

Bangladeş'te 1971'deki Bağımsızlık Savaşı'nda görev alan kişilerin çocuklarına kamuda kontenjan ayrılması kararının ardından Temmuz 2024'te, öğrencilerin başını çektiği protestolar başlamıştı. Yüksek Mahkemenin temmuz sonunda kontenjan kotası oranlarını düşürmesiyle protestolara son verildiği duyurulmuştu.

Gösterilerdeki şiddet olaylarından sorumlu tutulan Cemaat-i İslami Partisi ve öğrenci kanadının yasaklanmasının ardından protestocular, bu kez de gösterilerde yaşamını yitirenler için "adalet" çağrısıyla sokaklara dökülmüştü.

Bangladeş'teki gösteriler sırasında şiddet olaylarında yüzlerce kişi hayatını kaybetmiş, binlerce kişi gözaltına alınmıştı.

Şiddet olayları artarak devam ederken Başbakan Şeyh Hasina, resmi konutundan ayrılarak askeri helikopterle Hindistan'a gitmiş, bu sırada göstericiler Başbakan'ın resmi konutunu basmıştı.

Nobel ödüllü Muhammed Yunus, 8 Ağustos 2024'te geçici hükümet başkanı olarak yemin edip göreve başlamıştı.

Bangladeş Uluslararası Suçlar Mahkemesi, protestolardaki can kayıplarından bizzat sorumlu olduğu gerekçesiyle 17 Kasım 2025'te Hasina'yı, "insanlığa karşı işlediği suçlardan" idam cezasına çarptırmıştı.

Fri, 2026-02-13 09:56:00

Brent petrolün varili 67,04 dolardan işlem görüyor

Dün 69,43 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 67,24 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.40 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,3 azalışla 67,04 dolar oldu. Aynı saatte Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 62,57 dolardan işlem gördü.

Fiyatlardaki düşüşte, ABD'de ham petrol stoklarındaki artışın zayıf talep sinyallerini güçlendirmesi, küresel talep artışının yavaşlayacağına işaret eden veriler ve ABD ile İran arasındaki ilişkilerin seyrine yönelik belirsizlikler etkili oldu.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkedeki ticari ham petrol stoklarının geçen hafta 8 milyon 500 bin varil artarak 428 milyon 800 bin varile yükseldiğini açıkladı. Piyasa beklentisi stokların yaklaşık 200 bin varil azalacağı yönündeydi.

Ticari stoklara dahil olmayan stratejik ham petrol rezervleri 415 milyon 200 bin varille değişim göstermezken benzin stokları 1 milyon 200 bin varil artışla 259 milyon 100 bin varile çıktı. Ülkenin günlük ham petrol üretimi de 498 bin varil artarak 13 milyon 713 bin varile ulaştı.

Beklentilerin üzerinde gerçekleşen stok artışı ve üretimdeki yükseliş, dünyanın en büyük petrol tüketicilerinden ABD’de talebin zayıf seyrettiği algısını güçlendirerek fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.

Ayrıca, Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) ocak ayına ilişkin petrol piyasası raporunda, küresel petrol talebine yönelik artış beklentisinin bir önceki rapora kıyasla aşağı yönlü revize edilmesi de fiyatlar üzerinde etkili oldu.

Rapora göre, küresel talebin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 849 bin varil artarak 104 milyon 872 bin varile çıkması bekleniyor. Ajans, bir önceki raporunda talep artışını yaklaşık 932 bin varil olarak öngörmüş, toplam tüketimin ise 104 milyon 980 bin varile ulaşacağını tahmin etmişti.

Ajansa göre aşağı yönlü revizyon, tüketimdeki mevsimsel zayıflığı yansıtıyor. Küresel petrol talebi, yılın geleneksel olarak en düşük seviyesi olan ocak ayında bir önceki aya göre yaklaşık 2 milyon 700 bin varil azaldı.

Talep artışının öngörülenden daha sınırlı kalacağına işaret eden veriler, piyasalarda arz sıkılaşmasına yönelik endişeleri azaltarak fiyatların aşağı yönlü seyrini destekledi.

Bunun yanı sıra ABD ile İran arasındaki ilişkilerin seyrine yönelik belirsizlikler de fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu.

ABD Başkanı Donald Trump, dün Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında, İran'la bir anlaşmaya varmak istediklerini belirterek, konuya ilişkin güncel durumu İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşmede de ele aldıklarını ve sürecin nasıl ilerleyeceğini görmek istediklerini vurguladı.

Trump, "İran'la bir anlaşma yapmalıyız, aksi takdirde (onlar için) çok travmatik olacak, bunun olmasını istemiyorum, onlarla bir anlaşma yapmalıyız." diyerek, İran'la anlaşmaya varamamaları durumunda bunun Tahran yönetimi için "kötü sonuçlar" doğuracağına işaret etti.

Tahran'la görüşmelerin ne kadar süreceğine ilişkin bir soruya da yanıt veren Trump, İranlılarla istediği kadar görüşebileceğini, sürecin gelecek ay da devam edebileceğini ve nihai kararın kendisine ait olduğunu kaydetti.

ABD ile İran arasında barışa yönelik diplomatik çabaların artması, küresel petrol rezervlerinin önemli bölümüne ev sahipliği yapan Orta Doğu'da olası arz kesintisi riskinin azalabileceği beklentisini güçlendirerek fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluştururken diplomatik sürecin nihai sonucuna ilişkin belirsizliklerin sürmesi, söz konusu düşüşü sınırlıyor.

Brent petrolde teknik olarak 72,84 doların direnç, 62,65 doların destek olarak izlenebileceği ifade ediliyor.

Fri, 2026-02-13 08:58:00

KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, BM Genel Sekreteri Guterres ile görüşmesini değerlendirdi

Erhürman, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile 11 Şubat'ta New York'ta yaptığı görüşmeyi Ercan Havalimanı'nda düzenlediği basın toplantısında değerlendirdi.

Cumhurbaşkanı seçildikten sonra BM Genel Sekreteri Guterres'in tebrik mektubuna cevaben bir mektup gönderdiklerini aktaran Erhürman, o mektupta mümkün olan en erken zamanda görüşme ayarlamak istediklerini belirttiğini hatırlattı.

Erhürman, Guterres'in beklediklerinden daha hızlı dönüş yaptığını söyleyerek, bu kapsamda Guterres ile 11 Şubat'ta yaklaşık 1 saat 10 dakikalık bir görüşme gerçekleştirdiklerini aktardı.

İlk yüz yüze görüşme

Erhürman, Guterres ile ilk defa yüz yüze görüştüğüne dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Öncelikle halkımızın çözüm iradesini bir kez daha Sayın Genel Sekreter'e bildirme niyetimiz vardı. Bunu yaptık. İkinci olarak, görüşme süreci diyeyim ona, başladığı ilk günden itibaren biz masaya seçim döneminin çok öncesinden beri kamuoyuyla ve uluslararası toplumla paylaştığımız dört maddelik metodoloji önerimizi koymuştuk.

Bu dört maddelik metodoloji önerisiyle ilgili çeşitli tartışmalar, yorumlar yapıldı. Bunların bizler açısından tam olarak ne anlama geldiğini, bu dört madde ile ne kastettiğimizi bir kez de yüz yüze Sayın Genel Sekreter'e aktarma fırsatı bulduk.

Üçüncü bir konu olarak da güven yaratıcı önlemler başlığı altında toplayabileceğimiz, Cenevre ve New York'ta görüşülmüş ve bizim devraldığımız konular ve bunların ötesinde bizim ortaya koyduğumuz ve Sayın (Güney Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos) Hristodulidis'in ortaya koyduğu güven yaratıcı önlemlerle ilgili de görüşlerimizi aktardık."

Erhürman, 5+1 formatındaki toplantıların güven yaratıcı önlemleri görüşmek için çok uygun olmadığına, bunların esas itibarıyla KKTC'nin başkenti Lefkoşa'da iki lider arasında gerçekleşen görüşmelerde sonuca bağlanması gerektiğine ilişkin görüşünü yineledi.

Guterres'in Kıbrıs konusundaki gelişmelere dair ilgisinde herhangi bir azalma olmadığını gözlemlediğini bildiren Erhürman, Guterres'in tüm gelişmeleri dikkatle takip etmeye devam ettiğini söyledi.

Erhürman, görüşmenin planlanandan yaklaşık 2 kat daha uzun sürmesinin de Guterres'in bu konuya olan ilgisini gösterdiğini ifade etti.

KKTC ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında yeni geçiş noktalarıyla ilgili olarak çok sayıda öneri geliştirdiklerini Guterres'e aktardıklarını söyleyen Erhürman, "Sayın Genel Sekreter'in 'çok daha sık temasta olacağız' diye bitirmesi de bizim için önemliydi. Temas kelimesini kullanıyorum. Çünkü formatını orada konuşmadık. Yani yine yüz yüze mi olacak, nasıl olacak bilmiyorum ama daha sık temasta olacağız." dedi.

Erhürman, önceden süreçte yaşananların taraflar arasındaki güven ve teması zayıflatan bir etken olduğuna değinerek şunları kaydetti:

"Ama buna ek olarak güveni ve teması zayıflatan bir başka etken daha yaşandı diye anlattık. O yaşanan etken de özellikle Güney Kıbrıs'ın güvenlik konusunda ve enerji konusunda çeşitli ülkelerle yaptığı anlaşmalardı. Bunların da yaşanıyor olması aslında güveni azaltan faktörlerden biridir diye aktardık. Çünkü bunlar biliyorsunuz zaten burada hep söylüyoruz, çoğunlukla hem Kıbrıslı Türkleri hem Türkiye'yi dışarıda bırakmaya yönelik anlaşmalar."

Bunların tamamı incelendiğinde, Kıbrıslı Türkleri'ni dışarıda bırakan ve Kıbrıslı Türklerin egemenlik haklarının bulunduğu alanlarla ilgili anlaşmalar olduklarına işaret eden Erhürman, "Güvenlik de böyledir. Deniz yetki alanları da böyledir. Hidrokarbonlar da böyledir. Enerji de böyledir. Ticaret yolları da böyledir. Avrupa Birliği vatandaşlığı da böyledir. Dolayısıyla bunların da güveni azaltan faktörler olduğunu söyledik." ifadelerini kullandı.

Erhürman, Genel Sekreter’in Kıbrıs’ta bir çözüm, istikrar ve barışın bölgede kalıcı istikrara ve kalıcı barışa da hizmet edeceğini düşündüğünü ve bu nedenle konuyla yakından ilgilenmeye devam edeceğini vurguladığını dile getirdi.

Toplantının olduğu günün akşamı Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile uzun bir telefon görüşmesi yaptıklarını bildiren Erhürman, toplantının ele alındığını ve Fidan'ın da, kendisine Türkiye-Yunanistan görüşme süreciyle ilgili bilgi verdiğini kaydetti.

Erhürman-Guterres görüşmesi

Erhürman, 11 Şubat'ta BM Genel Sekreteri Guterres ile New York'ta bir araya gelmişti.

KKTC Cumhurbaşkanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre, Erhürman'ın, Guterres ile yaptığı görüşme olumlu havada gerçekleşmişti.

Görüşmede, başta Kıbrıs sorunu olmak üzere güncel ve bölgesel gelişmeler ele alınırken, Erhürman, görüşmede çözüm sürecine ilişkin daha önce kamuoyuyla paylaştığı dört maddelik metodolojiyi ve güven artırıcı konulara ilişkin kaydedilen son gelişmeleri Guterres'e aktarmıştı.

KKTC Cumhurbaşkanı, Kıbrıs Türk halkının maruz bırakıldığı haksız ve gayriyasal izolasyonların daha fazla gecikmeksizin kaldırılması gerektiğini vurgulamıştı.

Fri, 2026-02-13 08:52:00

Elon Musk, xAI ve SpaceX şirketlerinin yeni projesini duyurdu: Ay üssü

xAI labındaki üst düzey ayrılıkların ardından yapılan bu hamle, şirketin halka arz (IPO) öncesi hem yatırımcıları hem de yetenekli mühendisleri etkileme stratejisi olarak yorumlanıyor.

Musk, yörüngede kurulacak yapay zeka veri merkezlerinin ötesine geçerek, Ay'da devasa bir bilgisayar üretim merkezi kurmayı ve bunları "elektromanyetik fırlatıcılar" (mass drivers) ile derin uzaya göndermeyi planlayacak.

Kardashev ölçeği ve enerji kullanımı

Musk'ın bu yeni vizyonu, Sovyet gökbilimci Nikolai Kardashev'in adıyla anılan ve medeniyetleri enerji tüketim kapasitelerine göre sınıflandıran Kardashev Ölçeği'ne dayanacak.

Ay'da kurulacak altyapı sayesinde güneş enerjisinin ciddi bir kısmının (belki yüzde birkaçı) yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için kullanılacağı öngörülecek. Bu ölçekte bir zekanın neler düşünebileceğini hayal etmenin zor olduğunu belirten Musk, projenin heyecan verici doğasına vurgu yapacak.

Mars vizyonundan neden vazgeçildi?

SpaceX'in yıllardır sembolü olan "Occupy Mars" (Mars'ı İşgal Et) sloganı, yerini daha ekonomik ve pragmatik hedeflere bırakacak.

Bu değişimin arkasındaki temel nedenler şu şekilde:

2016'da planlanan Mars projeleri, teknik maliyetler nedeniyle birer birer askıya alınacak.

Kimsenin SpaceX'e Mars'a gitmesi için para ödememesi, şirketi NASA ile yapılan 4 milyar dolarlık Ay görevlerine ve Starlink uydu ağını genişletmeye yönlendirecek.

xAI ve SpaceX birleşmesiyle birlikte, yapay zekanın uzaydaki fiziksel varlığı Mars'ta bir şehirden çok, uzayda dev bir süper bilgisayar ağı kurmaya evrilecek.

Uzayda bilgisayar üretimi ve gelecek hedefleri

Ay'da ileri teknoloji bilgisayarlar üretmek; hammadde temini, lojistik ve Ay üzerinde "kendi kendine yeten bir şehir" kurulumu gibi devasa adımlar gerektirecek.

Sektör uzmanları, uzayda çip üretimi ve veri merkezlerinin 2030'lu yıllarda mümkün olabileceğini savunurken, Musk'ın bu "uç hedefi" mühendisler için yeni bir motivasyon kaynağı sunacak.

Sıkıcı yapay zeka modelleri yerine Güneş Sistemi ölçeğinde bir süper bilgisayar inşa etme fikri, SpaceX hisselerini yeni bir "Tesla" etkisine taşıma potansiyeli taşıyacak.

Fri, 2026-02-13 07:59:00

NYT: ABD, Karayipler'de konuşlu uçak gemisi grubunu Orta Doğu'ya gönderecek

NYT'nin haberine göre, ABD yönetimi, İran'a yönelik olası saldırı planları kapsamında yeni adım attı.

Gazeteye konuşan dört hükümet yetkilisi, Karayipler'de konuşlu uçak gemisi "U.S.S. Gerald R. Ford" ve beraberindeki gemilerin Orta Doğu'ya gönderilmesinin kararlaştırıldığını belirtti.

İsimleri açıklanmayan yetkililer, uçak gemisi ve grubunun, nisan sonu ila mayıs başına kadar ana limana dönmeyeceğini söyledi.

Uçak gemisi grubu, Orta Doğu'da halihazırda bulunan bir diğer uçak gemisi "USS Abraham Lincoln" ve beraberindeki taarruz grubuna katılacak.

Son günlerde ABD medyasında, İran'a olası saldırıya hazırlık kapsamında Orta Doğu'ya ikinci bir uçak gemisi saldırı grubunun gönderilmesi konusunda hazırlık yapıldığına dair iddialar çıkmıştı.

USS Abraham Lincoln uçak gemisi Orta Doğu'ya konuşlanmıştı

Washington'un İran'ın nükleer programlarına ilişkin taleplerine yanıt vermemesi halinde olası bir saldırıya hazırlık kapsamında Orta Doğu’da eşi benzeri görülmemiş bir ABD askeri yığınağı yapması nedeniyle bölge giderek artan gerilimlere sahne oluyor.

ABD Başkanı Donald Trump, 28 Ocak'ta sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'a doğru devasa "Armada"nın (ABD donanmasına ait büyük deniz gücü) ilerlediğini belirterek, Tahran yönetimine anlaşma çağrısında bulunmuş, aksi halde "daha kötü bir saldırı" düzenleneceğini kaydetmişti.

Trump, bu Armada'nın "USS Abraham Lincoln" uçak gemisi öncülüğünde ve Venezuela'ya gönderilenden daha büyük bir filo olduğuna işaret ederek, "(Filo) Venezuela'daki gibi, gerekirse hızla ve şiddetle görevini yerine getirmeye hazır, istekli ve kabiliyetli." ifadesini kullanmıştı.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) da 26 Ocak'ta "USS Abraham Lincoln" uçak gemisi taarruz grubunun "bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek" amacıyla Orta Doğu’ya konuşlandırıldığını duyurmuştu.

Fri, 2026-02-13 07:25:00

Gökbilimciler, imkansız olduğunu düşündükleri bir güneş sistemi tespit etti

NASA ve Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) teleskoplarını kullanan araştırmacılar, evrendeki en yaygın yıldız türü olan bir kızıl cücenin etrafında dönen LHS 1903 sistemini tespit etti.

Bu sistemdeki dört gezegen oldukça tuhaf bir sıralama sergiliyor; en içteki gezegen kayalık bir yapıdayken, sonraki ikisi gaz devlerinden oluşuyor ve beklenmedik bir şekilde en dıştaki dördüncü gezegen tekrar kayalık bir yapıya sahip.

Bu dizilim, kayalık gezegenlerin yıldıza yakın, gaz devlerinin ise daha uzak yörüngelerde bulunduğu Güneş sistemi ve galaksideki genel kalıplarla tamamen çelişiyor.

Gökbilimciler, gezegenlerin genç bir yıldızın etrafındaki gaz ve toz diskinden oluştuğu genel modelde, yıldıza yakın bölgelerin çok sıcak olması nedeniyle sadece demir ve kaya oluşturan minerallerin katılaşabildiğini savunuyor.

Yıldıza daha uzak ve soğuk olan bölgelerde ise su ve diğer bileşikler donarak devasa çekirdeklerin oluşmasına, ardından da hidrojen ve helyum gibi gazları çekerek devasa gaz gezegenlerine dönüşmesine imkan tanıyor.

Science dergisinde yayınlanan çalışmanın başyazarı Thomas Wilson, bu keşfin gaz zengini gezegenlerden sonra bu kadar uzak bir yörüngede yer alan bir kayalık gezegenin ilk örneği olduğunu ifade ediyor.

Gaz bakımından yetersiz oluşum süreci

LHS 1903 e adı verilen ve Dünya'nın 1,7 katı yarıçapına sahip olan bu dış kayalık gezegenin varlığını açıklamak için bilim insanları çeşitli varsayımları test etti.

Yapılan dinamik analizler sonucunda, bu gezegenin diğer gezegenlerle çarpışma sonucu oluşmadığı veya atmosferini kaybeden eski bir gaz devi olmadığı anlaşıldı.

Araştırmacılar, gezegenlerin bizim sistemimizin aksine içten dışa doğru sırayla oluştuğu "gaz bakımından yetersiz" bir oluşum mekanizması üzerinde duruyor.

Bu modele göre, en dıştaki gezegen en içtekinden milyonlarca yıl sonra oluşmaya başladığında, diskte bu gezegeni devasa bir gaz devine dönüştürecek kadar yeterli miktarda gaz ve toz kalmadığı tahmin ediliyor.

Tartışmalar devam ediyor

LHS 1903 sistemi, küçük gezegenlerin kendi güneşimizden farklı yıldızların etrafında nasıl oluştuğunu ve evrildiğini incelemek için doğal bir laboratuvar görevi görüyor.

Bazı uzmanlar, bu gezegenin farklı atmosfer türlerine ev sahipliği yapabileceğini ve James Webb Uzay Teleskobu ile yapılacak gözlemlerin bu atmosferik özellikler hakkında daha fazla bilgi sunabileceğini vurguluyor.

Gezegen oluşumunun karmaşık bir süreç olduğunu hatırlatan gökbilimciler, bu sistemin sunduğu verilerin önümüzdeki yıllarda oluşum modellerini açıklamak için kullanılacak önemli bir referans noktası olacağını belirtiyor.

Fri, 2026-02-13 07:19:00

CIA'den Çinli subaylara "saf değiştirme" çağrısı

Videonun anlatıcısı, "Liderlik yeteneği olan herkes kaçınılmaz olarak korkulacak ve acımasızca yok edilecektir. Bu çılgınların kızımın gelecekteki dünyasını şekillendirmesine izin veremem" ifadelerini kullanıyor.

Casusluk ağını yeniden kurma çabaları

CIA yetkilileri, geçen yıl başlatılan işe alım kampanyasının halihazırda meyvelerini verdiğini ve Çin içerisinde insan istihbaratı toplamak için kritik öneme sahip yeni kaynaklar edindiklerini belirtiyor.

CIA Direktörü John Ratcliffe konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Çin hükümet yetkililerine ve vatandaşlarına, daha parlak bir gelecek için birlikte çalışma fırsatı sunmaya devam edeceğiz," dedi.

Bu hamle, ABD'nin 2010 yılında Çin'deki casus ağının büyük ölçüde çökertilmesinin ardından yıllardır süren yeniden yapılanma çabalarının bir parçası olarak görülüyor.

Bir yetkili, "Videolar işe yarıyor, kurdukları duvar mükemmel değil," diyerek Şi hükümetinin ABD istihbaratından tamamen korunamadığını vurguladı.

Ordudaki tasfiyeler fırsat olarak görülüyor

CIA, Şi Cinping'in 2012'de iktidara gelmesinden bu yana yürüttüğü ve 200 binden fazla yetkilinin cezalandırıldığı yolsuzlukla mücadele kampanyasını bir fırsat olarak değerlendiriyor.

Özellikle 2023'ten bu yana 20'den fazla üst düzey askeri yetkilinin görevden alınması veya soruşturulması, askeri hiyerarşi içinde bir huzursuzluk yarattığı şeklinde yorumlanıyor.

Çin'deki tasfiye süreci ve CIA stratejisi

Şi'nin ordu üzerindeki sadakati pekiştirmek için üst düzey generalleri görevden alması, orta kademe subaylarda gelecek kaygısı yaratıyor.

Videoda yolsuzluk ve baskı yerine aile ve kişisel değerlerin korunması teması işlenerek duygusal bir bağ kurulmaya çalışılıyor.

ABD'li yetkililer, Çin'i bugün karşı karşıya oldukları en büyük stratejik tehdit olarak tanımlıyor ve bu tür operasyonlarla Çin hükümetinin iç yapısına sızmayı hedefliyor.

Analistler, bu yılın başlarında Çin'in en üst düzey generalinin görevden alınmasıyla sonuçlanan benzeri görülmemiş sarsıntının, CIA'in bu tür doğrudan çağrılar yapması için uygun bir zemin hazırladığını belirtiyor.

Fri, 2026-02-13 07:11:00

İngiltere'de özel araçlarda sigara yasağı hazırlığı

Sağlık Bakanlığı tarafından duyurulan ve şu an istişare aşamasında olan yeni plan, "dumansız hava sahası" uygulamalarını genişleterek hem sigarayı hem de elektronik sigarayı hedef alıyor.

Araçlarda ve çocuk alanlarında yeni kısıtlamalar

Yeni düzenleme kapsamında, içinde 18 yaş altı çocuk bulunan özel araçlarda elektronik sigara kullanımı tamamen yasaklanacak. Bu kuralın yanı sıra, çocuk oyun parkları ve okul önleri gibi alanlarda da sigara, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin kullanımı yasak kapsamına alınacak.

Öne çıkan düzenlemeler

Çocuk taşıyan tüm araçlar "vape-free" (elektronik sigarasız) bölge olacak.

Hastane bahçelerinde sigara içmek yasaklanırken, sigarayı bırakmaya çalışanları desteklemek adına bu alanlarda elektronik sigara kullanımına izin verilmeye devam edilecek.

İş yerleri ve toplu taşıma gibi sigaranın halihazırda yasak olduğu tüm kapalı alanlar, ısıtılmış tütün ve elektronik sigarayı da kapsayacak şekilde genişletilecek.

Bar ve restoranların bahçeleri ile plajlar gibi geniş açık alanlar bu yeni yasaklardan muaf tutulacak.

Sağlık bakanı ve uzmanlardan uyarılar

Sağlık Bakanı Wes Streeting, hiçbir çocuğun oyun parkında veya hiçbir hastanın hastane bahçesinde başkasının dumanına maruz kalmaması gerektiğini vurguladı. Streeting, "Önlemek, tedavi etmekten iyidir. Bu hükümet, NHS (Ulusal Sağlık Sistemi) üzerindeki baskıyı azaltmak ve herkesin daha sağlıklı yaşadığı bir Britanya inşa etmek için kararlı adımlar atıyor," açıklamasında bulundu.

İngiltere Baş Tıbbi Sorumlusu Profesör Sir Chris Whitty ise pasif içiciliğin astım, düşük doğum riskleri, kanser ve kalp hastalıkları üzerindeki etkisine dikkat çekerek; "Hiçbir tiryaki başkasına zarar vermek istemez ancak pasif içicilikle bunu yaparlar. Bu önlemler toplumumuzun en savunmasız üyelerini koruyacak" dedi.

Fri, 2026-02-13 06:58:00

ABD'de vatandaşlıkların iptal edilmesi için ayda 200 dava açılması planı

ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri (USCIS) uzmanlarının ülke genelindeki ofisleri ziyaret ederek mevcut dosyaları incelemeye aldığı ve personeli bu yönde görevlendirdiği belirtiliyor. Amerika Birleşik Devletleri tarihinde birinin vatandaşlığını iptal etmek oldukça nadir görülen bir durumdur. Brennan Adalet Merkezi verilerine göre, 1990 ile 2017 yılları arasında yılda ortalama sadece 11 vaka görülmüştü.

Sıfır tolerans politikası

Göçmenlik dairesi sözcüsü Matthew Tragesser, yönetimin özellikle vatandaşlık başvuru sürecinde dolandırıcılık veya yanlış beyan yapıldığına dair güvenilir kanıt bulunan vakalara odaklandığını açıkladı. Tragesser, "Vatandaşlık sürecindeki usulsüzlüklere karşı sıfır tolerans politikası uyguluyoruz. Yalan beyanda bulunan herkesin peşini bırakmayacağız," ifadelerini kullandı.

2024 yılı itibarıyla ABD'de yaklaşık 26 milyon vatandaşlığa kabul edilmiş (doğuştan vatandaş olmayan) kişi yaşıyor. Adalet Bakanlığı tarafından Haziran 2025'te yayınlanan bir genelgede, Başkan Donald Trump ve Adalet Bakanı Pam Bondi'nin, yasaların izin verdiği ve kanıtların desteklediği tüm durumlarda vatandaşlıktan çıkarma işlemlerine öncelik verilmesi talimatını verdiği görülüyor.

Hedefteki gruplar ve endişeler

Yönetim, özellikle ulusal güvenliğe tehdit oluşturduğu düşünülen veya vatandaşlık kazanırken maddi hatalar yaptığı iddia edilen kişileri hedef alıyor. Ancak göçmen hakları savunucuları ve avukatlar, bu geniş kapsamlı yönergelerin suistimale açık olduğunu ve çok sayıda masum vatandaşın hedef alınabileceği uyarısında bulunuyor.

Bu adım, Trump'ın ABD tarihindeki "en büyük sınır dışı etme programı" olarak nitelendirdiği stratejinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Kongre tarafından onaylanan 170 milyar dolarlık bütçe ile desteklenen bu politikalar; şehir baskınları, mahkeme salonlarındaki tutuklamalar ve vatandaşlık incelemeleri gibi geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

Dünyadan Haberler - 4