Dünyadan Haberler - 4

Filistin, ateşkesin uygulanması için İsrail’e uluslararası baskı yapılması çağrısında bulundu

Gazze hükümeti Medya Ofisi’nden yapılan açıklamaya göre Mustafa, Ramallah’taki Başbakanlık ofisinde Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen ile bir araya geldi.

Mustafa, Valtonen ile yaptığı görüşmede, ateşkes anlaşmasının yürürlüğe girmesinden bu yana 500'den fazla Filistinlinin öldürüldüğünü belirterek, İsrail'in ateşkesi etkin bir şekilde uygulaması için uluslararası çabaların artırılmasının önemini vurguladı.

Gazze’de anlaşmanın ikinci aşamasının eksiksiz uygulanması, insani yardımların artırılması ve yeniden imar sürecinin başlatılması gerektiğini ifade eden Filistin Başbakanı, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te İsrail’in ilhak ve yerleşimleri genişletme planlarını sürdürdüğünü belirtti.

Finlandiya Dışişleri Bakanı Valtonen de ülkesinin Gazze’de savaşın sona erdirilmesine yönelik çabalara ve toparlanma ile yeniden imar süreçlerine destek verdiğini belirtti.

Valtonen, iki devletli çözümün güçlendirilmesi ve bölgede istikrarın sağlanması için ilgili uluslararası kararların uygulanmasının önemine vurgu yaptı.

BM: Gazze'de insani yardım operasyonları önemli engellerle karşılaşmaya devam ediyor

Dujarric, New York'taki BM Genel Merkezi'nde düzenlenen günlük basın toplantısında, Gazze'ye insani yardımların ulaştırılmasıyla ilgili güncel bilgileri paylaştı.

Sahayla ilgili son raporlara değinen Dujarric, "İnsani İşler Koordinasyonundaki meslektaşlarımız (Gazze'de) insani yardım operasyonlarının önemli engellerle karşılaşmaya devam ettiğini belirtiyor." ifadelerine yer verdi.

"Ürdün'den gelen sevkiyatlar, birden fazla boşaltma ve yeniden yükleme noktası gerektiren bir güzergahla sınırlandırılmıştır." diyen Dujarric, Mısır yönünden gelen yardım sevkiyatlarının da "yüksek bir geri dönüş oranıyla karşı karşıya" olduğunu aktardı.

Dujarric, İsrail yetkilileriyle koordinasyon gerektiren insani yardım hareketlerinin de engellerle karşılaştığı ve 6-11 Şubat tarihleri arasında koordine edilen yaklaşık 50 yardım girişiminden "sadece yarısına müsaade edildiği" bilgilerini paylaştı.

İsrail'in ayrıca, bugün Gazze'ye geçiş yapmaya çalışan iki yardım hareketini daha engellediğini söyleyen Dujarric, "Sahadaki ekiplerimiz, kısıtlamaları açıklığa kavuşturmak ve operasyonlarımızın ilerleyebilmesi için bir çözüm bulmak amacıyla yetkililerle görüşüyor." sözlerine yer verdi.

İsrail'in Gazze'ye yönelik insani yardım girişlerini kısıtlaması, İsrail ordusunun bombardımanlarıyla altyapısı tamamen tahrip olan bölgede yaşamaya çalışan Filistinlileri günlük temel ihtiyaçlardan mahrum bırakıyor.

BM, uluslararası toplum ve insani yardım kuruluşları, Gazze'de derin bir krize sebep olduğu gerekçesiyle İsrail'in bu engellemelerinin son bulması çağrısında bulunuyor.

Kudüs Valiliği: İsrail, Mescid-i Aksa'da ramazan ayı hazırlıklarını engellemeye devam ediyor

Filistin yönetimine bağlı Kudüs Valiliğinden yapılan açıklamada, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin ve İsrail ordusunun Mescid-i Aksa'ya yönelik ihlallerine dikkat çekildi.

Aksa'ya bugün baskın yapan İsraillilerin sayısının 337'ye ulaştığı, İsrail ordusunun da Mescid-i Aksa İmamı Muhammed Ali Abbasi'yi gözaltına aldığı hatırlatıldı.

İsrail makamlarının ayrıca ramazan ayı boyunca Mescid-i Aksa'da ibadet edenleri karşılamak için gerekli lojistik hazırlıkların yapılmasını engellemeye devam ettiği belirtildi. İsrail'in Mescid-i Aksa'nın avlusuna tente ve mobil kliniklerin kurulmasını da engellediği ifade edildi.

{ilgili-haber-934630}

Tel Aviv yönetiminin ramazan ayı öncesinde Filistinlileri Mescid-i Aksa'dan uzaklaştırma yönünde 250'den fazla karar çıkardığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"İşgalci güçler, bugün Kudüs'te 12 Filistinli genci Selahaddin Caddesi'ndeki el-Berid Merkezi'nde soruşturmaya çağırdı. Filistinli gençler, soruşturma sırasında doğrudan gözaltına alınıp hapishanelere atılmakla tehdit edildiklerini anlattılar. Soruşturmaya çağrılmalarının sebebi ise Kudüs'ten aileleri için organize ettikleri umre ziyaretiydi."

İngiltere, 16 yaş altının sosyal medya kullanımına ilişkin düzenlemeyi hızla yapacak

Starmer, Londra'daki bir toplum merkezinde katıldığı etkinlikte 16 yaş altı için sosyal medya yasağı ya da kısıtlama uygulama planıyla ilgili açıklamalarda bulundu.

Hızlı şekilde bu konuda bir düzenleme yapıp yürürlüğe koyma niyetinde olduğunu anlatan Starmer, yapay zeka sohbet robotlarının da çocuklar için çok sayıda risk barındırdığını ve buna karşı da adım atacaklarını kaydetti.

Starmer, yasağın, sorunun çözümünde ele alınacak ihtimallerden biri olduğuna vurgu yaparak, "Üç aydır süren danışma sürecinde elde edilen kanıtlara göre karar vereceğiz." dedi.

Başbakan Starmer, yasaklama veya yasaklamama yönünde güçlü argümanlar bulunduğuna dikkati çekerek, "Bazıları 16 yaş altı herkese sosyal medya yasağı uygulanması gerektiğini söylüyor. Ulusal Çocuklara İşkenceyi Önleme Derneği (NSPCC) gibi çocukları koruma konusunda çalışan paydaşlar ise hayır diyor. Bu durumun çocukları daha karanlık köşelere iteceğini söylüyor." diye konuştu.

Çocukların sosyal medyayı faydalı amaçlar için kullandığını da belirten Starmer, "Yıllar değil, aylar içinde harekete geçmek için yetki aldık. Sadece yaş sorununa değil, aynı zamanda otomatik kaydırma özelliğine sahip, sürekli olarak ekrana yapışmanıza ve kaydırmayı asla durduramamanıza neden olan cihazlar ve uygulamalar konusunda da çok hızlı hareket etmemiz gerekiyor." değerlendirmesini yaptı.

Starmer, ailelerin de yasak konusunda endişeli olmadığını ve var olan düzenlemelerin yeterli olmadığına işaret etti.

"Bir şeyleri olduğu gibi bırakamayız." diyen Starmer, bu düzenlemelerin çocukları koruyamadığının altını çizdi.

İngiltere hükümeti, benzeri bir yasağı uygulamaya koyan Avustralya'nın uygulama sürecinde elde ettiği verileri de kullanarak sosyal medya kullanımında kısıtlama ya da yasak koyma yoluna gitmeyi amaçlıyor.

Hükümet daha önce de kadın ve çocukların görüntülerini rıza dışı şekilde uygunsuz içeriklere dönüştüren ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformuna entegre yapay zeka aracı Grok'a karşı inceleme başlatmıştı.

ABD, Macaristan ve Slovakya hükümetleriyle nükleer iş birliğini öngören anlaşmalar imzaladı

ABD Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, 15-16 Şubat'ta Slovakya ve Macaristan'a resmi ziyaretlerde bulunan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun temasları çerçevesinde varılan anlaşmalara yer verildi.

Açıklamada, ABD'nin nükleer enerji teknolojileriyle Orta Avrupa'da yeni nükleer santrallerin inşa edilmesi ve bölgedeki güvenlik çıkarlarının güçlendirilmesi amacıyla "somut adımlar" atıldığı bildirildi.

Bu girişimlerin, bölgenin enerji güvenliğini iyileştirmek, sanayi kapasitesini artırmak ve yapay zeka gibi gelişen teknolojilerdeki rekabet gücünü desteklemeye yönelik hedeflere zemin hazırladığı aktarılan açıklamada, Slovakya ile ABD arasındaki anlaşmanın reaktör projesinin ön inşaat aşamasını başlatmayı amaçladığı kaydedildi.

Açıklamada ayrıca Macaristan ile ABD arasında imzalanan anlaşmanın nükleer iş birliğinin önünü açacağı ifade edildi.

Belçika'nın Mons kentinde doğal gaz kesintisinden 12 bin hane etkilendi

Belçika'nın Fransızca yayın yapan kamu televizyonu RTBF'nin haberine göre, Mons'taki bazı mahallelerde geçen hafta çarşamba günü teknik arıza nedeniyle başlayan doğal gaz kesintisi devam ediyor.

Kesintiden şimdiye kadar 12 bin hane etkilenirken yetkililer 2 bin eve doğal gaz tedarikinin yeniden başladığını açıkladı.

Valon bölgesinin yüzde 75'inden fazlasına elektrik ve doğal gaz dağıtımından sorumlu Ores şirketinin sözcüsü Annabel Vanbever, açıklamasında, 11 Şubat'taki kesintinin ardından etkilenen 12 bin hanedeki doğal gaz sayacının kaynağa yeniden bağlanabilmesi için kapatıldığını belirtti.

Vanbever, sayaçların kapatılmasının ardından şebekeye doğal gaz tedarikinin yeniden sağlandığı bilgisini vererek son adım olarak kapatılan sayaçları tekrar açmaya başladıklarını kaydetti.

Teknik ekiplerin tek tek evlere gidip sayaçları açması gerektiği için bu sürecin zaman alabileceğini dile getiren Vanbever, normale dönüş için herhangi bir tarih veremeyeceklerini aktardı.

Mons Belediyesi harekete geçti

Mons Belediye Başkanı Nicolas Martin, doğal gaz kesintisi nedeniyle belediyeye ait bazı merkezlerin halkın duş alma gibi ihtiyaçları için kullanıma açıldığını bildirdi.

Martin ayrıca, halkın ısıtıcı talebinde bulunabileceğini ifade etti.

İşgalci İsrail polisi, Mescid-i Aksa İmamı Abbasi'yi gözaltına aldı

Filistin resmi haber ajansı WAFA'da yer alan habere göre, İsrail polisi Mescid-i Aksa'nın avlusuna baskın düzenleyerek Aksa İmamı Abbasi'yi gözaltına aldı. İsrail polisi, gözaltı için herhangi bir gerekçe göstermedi.

Haberde, söz konusu gözaltının, Tel Aviv yönetiminin Mescid-i Aksa'nın yanı sıra Aksa imamlarına ve gönüllülerine yönelik artırdığı kısıtlamalar kapsamında gerçekleşmiş olabileceği belirtildi.

İsrail'in, işgal altındaki Doğu Kudüs'ün özellikle Eski Şehir bölgesi ile Mescid-i Aksa çevresinde uyguladığı sıkı güvenlik önlemleriyle gerilimi tırmandırdığı ve bu kapsamda Filistinli din görevlileri ile aktivistleri gözaltına alarak Aksa'dan uzaklaştırma cezası verdiği ifade edildi.

Suriye Cumhurbaşkanı Şara: Yüzyıllardır süren fikri tartışmalara girecek lüksümüz yok

Şara, Vakıflar Bakanlığı tarafından başkent Şam’da düzenlenen ve 1500 din adamının katıldığı "İslami Söylemin Birliği" konferansında konuştu.

Her kurumun kendi asli görevini doğru şekilde yerine getirmesi gerektiğini vurgulayan Şara, kamuoyunun yönlendirilmesi ve toplumsal davranışların şekillendirilmesinde eğitim kurumları, camiler ve medyanın ortak sorumluluğu bulunduğunu ifade etti.

Camilerde görev yapan hatiplerin toplumun bilinçlendirilmesi ve yeni neslin yetiştirilmesinde önemli rol üstlendiğini belirten Şara, "Topluma rehberlik etme görevini hatipler, okullar ve medya ile birlikte paylaşıyoruz." ifadesini kullandı.

Suriye’nin önceliklerine de değinen Şara, ülkenin uzun yıllara dayanan idari ve kurumsal sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirterek, "Yüzyıllardır süren fikri tartışmalara girecek bir lüksümüz yok. Önceliklerimize odaklanmalıyız." diye konuştu.

Şara, "İslami Söylemin Birliği Sözleşmesi doğru istikamette atılmış bir adımdır. Bu adım, dengeyi pekiştirmeye, söz birliğini sağlamaya ve ayrıntılı, tali meselelerde yaşanan dağınıklığın önüne geçmeye katkı sunacaktır." dedi.

"Halk, mevcut hükümetin denetleyicisidir"

2025 yılı içinde çeşitli bakanlıklarda reformlar yapıldığını aktaran Şara, Suriye’nin Arap ve uluslararası ilişkilerinde de düzenlemelere gidildiğini söyledi.

Şara, dengeli bir ekonomik yapı ve sağlıklı bir kalkınma süreci hedeflediklerini ve performans değerlendirmelerinde bilimsel kriterlerin esas alındığını ifade etti.

"Halk, mevcut hükümetin denetleyicisidir." diyen Şara, ülkenin içinde bulunduğu koşulları kamuoyuyla paylaşmanın ise kendi sorumluluğu olduğunu ifade etti.

Şara, ülkede karşı karşıya olunan zorlukların çok sayıda ve büyük olduğunu belirterek, 60 yılı aşkın süredir biriken idari ve kurumsal yolsuzluğun yanı sıra altyapı ve yaşamın tüm alanlarında ciddi bir yıkım bulunduğunu söyledi.

Devlet yönetiminde doğru bir planlama ile hareket edilmesi ve önceliğin halkın yararına olan çalışmalara verilmesi gerektiğini belirten Şara, son bir yıl içinde birçok bakanlıkta reform gerçekleştirildiğini aktardı.

Şara, dengeli bir ekonomik yapı ve sağlıklı bir kalkınma süreci inşa etmeyi hedeflediklerini kaydederek, "Geçtiğimiz yıl önemli bir kurumsal altyapı oluşturuldu. Performans değerlendirmelerinde bilimsel ve titiz kriterlerin esas alındı." ifadelerini kullandı.

"Fitne, mezhepçilik ve ayrımcılığı reddeden bir dil benimsiyoruz"

Suriye Vakıflar Bakanı Muhammed Ebu Hayır Şükri, Suriye'deki camilerin ahlaki değerlerin ve itidal anlayışının rehberi olması için stratejik planlar hazırlandığını söyledi.

Şükri, bu hedefe kapsayıcı ve mutedil bir dini söylemle ulaşmayı amaçladıklarını ifade ederek, "Toplumsal yakınlığı ve sevgiyi pekiştiren, kışkırtıcı nefret söylemi, fitne, mezhepçilik ve ayrımcılığı reddeden bir dil benimsiyoruz." dedi.

Bunun tüm vatandaşların haklarını güvence altına aldığını ve toplum içinde adaletin tesisine katkı sunduğunu kaydeden Şükri, söz konusu sözleşmenin metninin ulusal bir taahhüt niteliği taşıdığını, dini çevreler arasındaki ilişkileri ayrışma zemininden kurumsal koordinasyon ve ortak çalışma düzeyine taşımayı hedeflediğini söyledi.

Şükri, sözleşmenin fıkhi, fikri ve mezhebi çeşitliliğin sorumlu bir çerçevede yönetilmesini amaçladığını ifade ederek, "Bu belge, görüş ayrılıklarının rahmet çerçevesinde kalmasını, ilmi istikrarın ve dini söylem birliğinin korunmasını teminat altına almaktadır." diye konuştu.

ABD Dışişleri Bakanı Rubio, İran'la anlaşma yapmanın zor olduğunu belirtti

Dışişleri Bakanı Rubio, Macaristan'ın başkenti Budapeşte'deki resmi temasları kapsamında, Başbakan Viktor Orban ile düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu.

Rubio, liderler arasındaki ilişkilerin, ülkeler arasındaki ilişkiler için ne kadar önemli olduğuna değinerek, "Sonuçta hepimiz insanız ve kurduğunuz bu kişisel bağ, bu ilişkinin kurulmasında ve daha da büyümesinde büyük fark yarattı. Başkan Trump'ın sizin başarınıza derinden bağlı olduğunu güvenle söyleyebilirim çünkü sizin başarınız bizim başarımızdır." ifadelerini kullandı.

Rubio, Macaristan'ın mali zorluklar yaşaması, büyümeyi engelleyen sorunlarla karşılaşması veya ülkenin istikrarını tehdit eden durumlarda, Başkan Trump'ın bu konularla yakından ilgileneceğini ve gerekirse yardım yolları arayacağını aktardı.

Macaristan ekonomisinin gelişmesini ve ülkenin başarılı olmasını istediklerini belirten Rubio, Orban'a ithafen "Özellikle siz başbakan ve lider olduğunuz sürece Macaristan'ın başarılı olması bizim ulusal çıkarımızdır. Bu ABD'ye de fayda sağlar, size de." dedi.

İran ile ilgili soruları da yanıtlayan Rubio, İran ile anlaşma yapmanın zor olduğunu dile getirerek "İran nihayetinde Şii din adamları tarafından yönetiliyor ve kararlar da Şii din adamları, radikal Şii din adamları tarafından belirleniyor. Bu kişiler politika kararlarını tamamen teoloji temelinde alıyor." diye konuştu.

Rubio, görüşmeler hakkında peşin hüküm vermeyeceğini belirterek, şöyle konuştu:

"Müzakerecilerimiz şu anda oraya gidiyorlar. Toplantılar yapacaklar, ne olacağını göreceğiz. Umutluyuz. Bir anlaşma olabilir. Başkan (Donald Trump) her zaman barışçıl sonuçları ve müzakere edilmiş çözümleri tercih eder. Kendisi herkesle konuşmaya ve herkesle görüşmeye istekli olduğunu göstermiş bir başkan. Burada, bizi endişelendiren konuları ele alan bir anlaşmaya diplomatik olarak ulaşma fırsatı olduğunu düşünüyorum. Buna çok açık ve olumlu yaklaşacağız. Ama bunu da abartmak istemiyorum, zor olacak.”

Orban, ABD ile Macaristan ilişkilerinde yeni bir altın çağın başladığını söyledi

Macaristan Başbakanı Viktor Orban da ABD ile Macaristan arasındaki ilişkiler açısından yeni bir altın çağ başladığını belirterek, "Yaklaşık 30 yıllık siyasi hayatımda iki ülke arasındaki ilişkilerin bu kadar yüksek, dengeli ve dostane olduğu başka bir zamanı hatırlamıyorum." ifadesini kullandı.

Orban, 19 Şubat'ta ABD'de yapılacak Gazze Barış Kurulunun ilk liderler toplantısında ülkesini temsil edeceğini dile getirdi.

ABD'nin mevcut yönetiminin, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda barışı sağlamak için uluslararası siyasette en fazla çabayı gösteren aktör olduğunu kaydeden Orban, "Şunu da yinelemek isterim: Herkes biliyor ki Donald Trump, ABD Başkanı olsaydı bu savaş asla başlamazdı ve eğer şimdi başkan olmasaydı, savaşı barışla sona erdirmek için bir şansımız bile olmazdı." dedi.

Orban, bir barış zirvesi düzenlenmesi halinde buna Budapeşte'de ev sahipliği yapmaya hazır olduklarını vurguladı.

Macaristan'da yapılacak genel seçime de değinen Orban, Ukrayna'nın seçim kampanyasına tüm ağırlığıyla katıldığına dikkati çekerek "Rakiplerimizi finanse ettiklerini de çok iyi biliyoruz." diye konuştu.

Ülkesinin Ukrayna'nın AB'ye katılmasına izin vermeyeceğini, bunun onları savaşa sürükleyeceğini söyleyen Orban, Brüksel'e para gönderip onların bunu Ukrayna'ya aktarmasını da kabul etmeyeceklerinin altını çizdi.

Orban, "Ukrayna Devlet Başkanı'nın ve Ukrayna'nın bu seçimde aktif bir katılımcı olacağını kabul etmeliyiz ve onlara karşı da galip gelmemiz gerekiyor, gerçek bu." değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan, basın toplantısı kapsamında ABD-Macaristan Sivil Nükleer İşbirliği Hükümetlerarası Anlaşması imzalandı.

Macaristan, 12 Nisan'da yeni dönem parlamento üyelerini ve başbakanı belirlemek için genel seçime gidecek.

İsrail'in soykırımcı bakanı Smotrich, yine Gazze'de Yahudi yerleşimleri kurulacağını savundu

Smotrich, Batı Kudüs'te düzenlenen bir konferansta, "Hamas'ın yok edilmesinden sonra işgal ve bölgeye Yahudi göçü olacak." iddiasında bulundu.

Gazze'nin İsrail'in bir parçası olduğunu öne süren Smotrich, "Orada İsrail yerleşimleri olacak. Yerleşimlerin olmadığı yerde güvenlik de olmaz." ifadelerini kullandı.

İsrail'in Hamas'ı yok etmek için harekete geçeceğini ve gelecekte Gazze Şeridi'nde İsrail yerleşimlerinin kurulacağını ısrarla savunan Smotrich, ana hedeflerinin Hamas'ı yok etmek ve Gazze'yi silahsızlandırmak olduğunu, fakat bunu hâlâ başaramadıklarını itiraf etti.

Smotrich bundan sonra yaşanacaklara ilişkin, "Gazze'yi işgal edeceklerine, bölgede askeri yönetim oluşturacaklarına, Filistinlilerin topraklarını gasbederek Yahudi yerleşimleri kuracaklarına, göçü teşvik adı altında Filistinlileri sürgün edeceklerine" işaret etti.

İsrailli aşırı sağcı bakan daha önce de Gazze'de Filistinlilerin topraklarının gasbedilerek Yahudi yerleşimleri kurulmasını savunmuş, İsrail'in Gazze'de saldırılara yeniden başlayacağı mesajını vermişti.

Sosyal medya platformu Twitter/X'e erişim sorunu yaşanıyor

Hizmet kesintilerini takip eden Downdetector sitesinin verilerine göre, TSİ 16.00 itibarıyla X'e erişim sorunu yaşanmaya başladı.

Sosyal medya platformu kullanıcıları, söz konusu platforma erişim sağlanamadığı yönünde şikayetlerini dile getiriyor.

Kullanıcı şikayetlerinden, X'e erişim sorununun birçok ülkede yaşandığı görülüyor.

Araştırma: Uyumadan önceki son 3 saat yemek yememek kalp sağlığını iyileştirebilir

Amerikan Northwestern Medicine tarafından yapılan bir araştırmada, son öğünün saatinin kalp ve metabolizma üzerindeki etkileri incelendi.

Araştırma kapsamında fazla kilolu birinci grup uyumadan en az üç saat önce yemek yemeyi bırakırken, bu kişilere 13 ila 16 saatlik gece orucu tutturuldu.

İkinci grubun ise gece 11 ila 13 saatlik oruç düzenini sürdürdüğü araştırmada, tüm katılımcılar ayrıca yatmadan 3 saat önce ışıkları kıstı.

Katılımcıların kalori miktarını değil yalnızca yemek zamanını değiştirdiği araştırmada son öğün saatini erkene çeken grupta gece kan basıncının ve kalp atış hızının belirgin biçimde düştüğü ve kan şekeri seviyelerinin iyileştiği tespit edildi.

Araştırmada, özellikle kalp hastalığı riski yüksek kişiler için yemek saatini erkene çekmenin, diyet içeriğini değiştirmeden uygulanabilecek pratik bir yöntem olabileceği vurgulandı.

Vücudun biyolojik saati olarak bilinen sirkadiyen ritmin metabolizma ve kalp fonksiyonları dahil birçok süreci düzenlediğine dikkati çekilen araştırmada, metabolik sağlığın bozulmasının ise Tip 2 diyabet, karaciğer yağlanması ve kalp hastalığı riskini artırdığına işaret edildi.

Araştırmanın sonuçları "Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology" dergisinde yayımlandı.