Dünyadan Haberler - 4

İran devlet televizyonu: Reşt kentindeki gösterilerde 300'den fazla dükkan yandı

İran devlet televizyonu 3 gün önce yanan Reşt Çarşısı'ndaki dükkanların görüntülerini yayınladı.

Reşt'te 300'den fazla dükkanın yandığı ve esnafın maddi zararının büyük olduğu belirtildi.

Bazı dükkanlarda hala itfaiye ekipleri soğutma çalışması yaparken, bölgede inceleme yapan Gilan Valisi Hadi Hakşinas, Reşt Çarşısı'nı yeniden ayağa kaldıracaklarını söyledi.

Zararlarının giderilmesini isteyen esnaf, İranlı yetkililerin bir an önce maddi yardım konusunda adım atmalarını istiyor.

İran'daki gösteriler

İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.

Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 11 Ocak'ta (gösterilerin 15. gününde) yayımladığı raporda, 37'si emniyet görevlisi ve biri savcı, 8'i çocuk (18 yaş altı) olmak üzere 544 kişinin hayatını kaybettiğini, 10 bin 681 kişinin de gözaltına alındığını bildirmişti.

Tahran Belediye Başkanı Ali Rıza Zakani, 8 Ocak'ta, protestocuların kamu ve özel mülklere geniş çaplı zarar verdiğini açıklamış, belediye otobüsleri ve itfaiye araçlarının da bulunduğu 42 kamu aracı, 24 ev, 25 cami ve 2 hastane ile 26 bankanın tahrip edildiğini söylemişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ülke genelindeki gösterilerde 80 ambulans ve 53 caminin yakıldığını duyurmuştu.

Ermenistan'dan Rusya'ya protesto notası

Ermenistan'ın resmi haber ajansı Armenpress'in haberine göre, Dışişleri Bakanlığı Basın Sözcüsü Ani Badalyan, Rus Büyükelçi Kopirkin'e, Rus devlet televizyonunda program yapan Vladimir Solovyov'un açıklamalarına duyulan "derin öfkenin" iletildiğini kaydetti.

Badalyan, Büyükelçi'ye, söz konusu açıklamaların, Ermenistan Cumhuriyeti'nin egemenliğine karşı kabul edilemez bir tecavüz ve düşmanca bir tavır teşkil ettiğinin aktarıldığını söyledi.

Dışişleri Bakanlığı Basın Sözcüsü Badalyan, konunun Ermenistan ile Rusya arasındaki dostane ilişkileri ağır şekilde ihlal ettiğini kaydetti.

Rus yayıncı ve gazeteci Vladimir Solovyov, televizyon programında yaptığı açıklamada, "Ermenistan'ı kaybetmenin, Rusya'nın çıkarına olmadığını, Rusya'nın uluslararası hukuku hiçe sayarak sadece Ukrayna'da değil, Rusya'nın etki alanı içindeki topraklarda da 'özel askeri operasyon' yürütmesi gerektiğini" belirtmişti.

AB Komisyonu, İran'a yönelik "daha sert" yeni yaptırımlar önermeye hazır olduklarını belirtti

El Anouni ve AB Komisyonu Başsözcüsü Paulo Pinho, Brüksel'deki günlük basın toplantısında, gazetecilerin İran'daki gelişmeler hakkındaki sorularını yanıtladı.

İran'daki protestolarda hayatını kaybedenlerin olduğu haberleri nedeniyle "dehşete düştüklerini" ve göstericilere karşı "güç kullanımını" kınadıklarını belirten El Anouni, "Protestoculara yönelik şiddetli baskının ardından yeni ve daha sert yaptırımlar önermeye hazırız." diye konuştu.

El Anouni, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun AB'nin terör listesine eklenip eklenmeyeceği sorusuna cevabında üye ülkeler arasında bu konudaki tartışmaların "gizlilik kuralları" çerçevesinde devam ettiğini ve daha fazla detaya giremeyeceğini söyledi.

AB'nin İran'daki gösterilerde "muhtemel yabancı müdahaleleri" destekleyip desteklemediği sorusunu da yanıtlayan El Anouni, "Politikamız her zaman açık olmuştur: Rejim değişikliği AB politikalarının parçası değildir. İran sivil toplumuna verdiğimiz destek yeni bir şey değil. İran halkının özgürlük ve onur güvencesine yönelik arzularını desteklemek için elimizdeki tüm araçları kullanmaya kararlıyız." ifadelerini kullandı.

Pinho da devrik İran Şahı'nın sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi gibi isimlerle irtibat halinde olup olmadıkları sorusuna karşılık, bunun "şaşırtıcı olmayacağını" çünkü benzer durumun Venezuela ve Ukrayna'daki muhalif liderler hakkında yaşandığını kaydetti.

İran'daki gösteriler

İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.

Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 11 Ocak'ta (gösterilerin 15. gününde) yayımladığı raporda, 37'si emniyet görevlisi ve biri savcı, 8'i çocuk (18 yaş altı) olmak üzere 544 kişinin hayatını kaybettiğini, 10 bin 681 kişinin de gözaltına alındığını bildirmişti.

İspanya: Gerekirse NATO, Grönland'ın güvenliğini artırabilir

Albares, Madrid'de katıldığı etkinliğin ardından İspanyol basınına yaptığı açıklamada, "Eğer şu anda Grönland veya Arktik bölgesinde NATO güvenliğini tehlikeye atabilecek unsurlar veya durumlar varsa eminim ki hepimiz bunu analiz edebilir ve güvenliğin güçlendirilmesi gerekiyorsa bunu yapılabiliriz." diye konuştu.

Albares, "Bir tehdit olması durumunda Grönland'ın güvenliğini NATO aracılığıyla güçlendirmeye hazırız." dedi.

ABD'nin Grönland'a olası askeri müdahalesini dışarıda bıraktığını, bir hipotez olarak bile görmediğini ifade eden Albares, her şeye rağmen Danimarka'nın AB ve NATO çerçevesinde güvenliğinin yeterince korunmadığına inanması durumunda, müttefikleriyle gerekli analizleri yapacaklarını ve herkesin çıkarına olacak şekilde güvenliği artırabileceklerini söyledi.

"Avrupa, konuşmayı bırakıp harekete geçmeli"

Gerek Rusya-Ukrayna Savaşı'nda gerekse ABD'nin Venezuela'daki askeri müdahalesinde pasif kalan Avrupa Birliği'nin (AB) artık sesini yükseltmesi gerektiğini belirten Albares, "Avrupa'nın konuşmayı bırakıp harekete geçmesi ve büyük güçlerle aynı masada yer alacağını açıkça belirtmesi gerekiyor." dedi.

Albares, "İki farklı hızda olsa da AB'nin egemenliğine yönelik saldırıları önlemek için Birliğin genişlemesine yönelik İspanya'nın görüşlerini birçok AB ülkesi paylaşıyor." ifadesini kullandı.

ABD'nin Grönland için hedef gösterdiği Çin'in Ada'ya ilgisi beklenenden düşük

Trump'ın Çin'in Grönland'daki varlığına dair söylemlerinin gündeme gelmesiyle Çin ile Ada arasındaki ilişkiler mercek altına alındı.

ABD Başkanı Trump, seçildikten ve göreve geldikten sonra Grönland'ın ülkesinin kontrolünde bulunması gerektiğine ilişkin söylemini pek çok kez yineleyerek Ada'nın mülkiyeti ve kontrolüne sahip olmanın "mutlak zorunluluk" olduğunu savundu.

Trump, Grönland'ı ulusal ve küresel güvenlik açısından kritik önemde görmesinin yanı sıra Çin ve Rusya'yı da Ada'yı "işgal etme niyetinde bulundukları" gerekçesiyle hedef gösteriyor.

Bu nedenle Trump, 12 Ocak'ta Çin ve Rusya'ya ait denizaltı ve diğer savaş gemilerinin Grönland çevresinde varlık gösterdiğini belirterek, buna müsaade etmeyeceklerini, "bir şekilde Grönland'ı alacaklarını" söyledi.

Trump'ın ikinci iktidar döneminin başlangıcından itibaren dile getirdiği bu söylemlere karşı Ada'da hükümetin Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt, Mart 2025'te Çin ile işbirliğini derinleştirmenin önceliklerinden biri olduğunu belirterek, olası serbest ticaret anlaşmasına da işaret etmişti.

Çin ile ilişkiler

Danimarka Krallığı çatısı altında bulunan Faroe Adaları ile iki özerk bölgeden biri olan Grönland, özellikle sahip bulunduğu doğal kaynaklarla ön plana çıkıyor. Demir cevheri, grafit, tungsten, paladyum, vanadyum, çinko, altın, uranyum, bakır ve petrol gibi doğal kaynakların bulunduğu Ada'da nadir toprak elementleri de mevcut.

Grönland, 2009'da "kendi kendini yönetme hakkı" elde etmesinin ardından Çin ile güçlü ilişkiler kurmaya başladı. Grönlandlı yetkililer, bölgeye yatırımı teşvik amacıyla Çin'e sık sık seyahat etti.

Grönlandlı yetkililer, 2011'de ilk kez Çin Madencilik Konferansı ve Fuarı'na katılarak Çinli yatırımcıları Ada'ya yatırım yapma konusunda teşvik etmeyi amaçladı.

2013'ten bu yana Çin'in Grönland'daki doğal kaynaklara yatırımı ve Ada'daki varlığı adım adım daha görünür hale geldi.

Grönland açısından Çin ile ticaret büyük öneme sahip. Özellikle balıkçılık alanında Grönland'ın Çin'e ihracatı, büyük pay kaplıyor. Çin'in Grönland'a yaptığı doğrudan yabancı yatırımlar ise çok kısıtlı düzeyde.

Çin'in yatırımları, Grönland'a ekonomik fayda sağlarken aynı zamanda ABD ve Danimarka'ya karşı gerektiği takdirde "pazarlık kozu" olarak kullanılabilecek alan da açıyor.

Grönland'ın olası "bağımsızlığı"

Grönland'ın 2021'den bu yana Çin'de Danimarka'nın Pekin Büyükelçiliği çatısı altında temsilciliği bulunuyor. Bu da Grönland'ın Çin ve temelde Asya kıtasıyla ilişkilerini güçlendirme çabasında olduğunu gösteriyor.

Çin'in Ada'daki ekonomik varlığı, Grönland'ın gelecekteki olası bağımsızlığı konusunda önemli bir faktör olarak ön plana çıkıyor.

Öte yandan Grönland'ın bağımsızlığı, Çin için Danimarka ile ilişkilere zarar vermemek açısından hassas bir konu.

Çin, siyasi olarak Grönland'ın bağımsızlığı konusuna herhangi bir şekilde müdahil olmasa da yatırımları ya da ticari işbirliği projelerinin bu alana olası etkisi büyük ancak The Polar Connection'a göre, Grönland'ın bağımsız olup bu süreci finanse edebilmesi için 20 büyük çaplı maden projesine ihtiyacı var ve bu noktadan çok uzakta.

Öte yandan Çin, Grönland'ın jeopolitik açıdan istikrarlı olmasını da önemsiyor, bu nedenle Grönland'ın Danimarka'dan bağımsızlığını kazanma çabası, Çinli yatırımcıları iten bir durum olarak görülüyor.

Çinli yatırımcıların ilgisi azaldı

Bazı Çinli şirketler, maden arama faaliyetlerine dahil olsa da kayda değer büyük bir keşif olmadı. "The Diplomat"a göre, ABD Başkanı Donald Trump döneminde Çin'in Grönland'daki etkisine karşı çıkmalarından çok daha önce Çinli yatırımcılar, Ada'ya ilgilerini yitirdi.

Çinli şirketler, Grönland'daki bazı madencilik şirketleriyle anlaşma imzalasa da bir süre sonra bu ortaklıkların ivme kaybettiği görüldü.

Grönland, önemli maden kaynaklarına sahip olmasına rağmen bu sektörde çalışan Çinli şirketlerin önceliği değil. Çevresel faktörler, altyapı eksikliği ve iklim koşulları, Çinli şirketleri Grönland'a yatırım yapma konusunda caydırıyor. Lojistik koşullar dahil maliyetli bir yatırım haline gelmesiyle Çinli yatırımcıların Grönland'a ilgisinin azaldığı söyleniyor.

"Kutup İpek Yolu"

Grönland, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki 3 ana ekonomik koridordan birini oluşturan "Kutup İpek Yolu" açısından stratejik konumda bulunuyor. Proje, Kuzey Buz Denizi'ndeki (Arktik) buzul erimesiyle açılan yeni deniz rotalarında ticareti, taşımacılığı, enerji ve altyapı projelerini geliştirmeyi amaçlıyor.

2017'de duyurulan ekonomik koridor çerçevesinde bölgede altyapı yatırımları ve doğal kaynak gibi alanlarda büyümeye çalışan Çin'in temel projeleri, Avrupa ülkelerinin güvenlik endişeleri nedeniyle engellendi.

Bu kapsamda Çin'in halihazırda Grönland'da giriştiği madencilik ve altyapı projeleri de ya askıya alındı ya da ilk aşamalarda iptal edildi. Ayrıca Çin'in gelecekte Ada'da daha fazla varlık gösterebileceği deniz üssü veya havalimanı gibi yatırımları da riskli görülerek Danimarka'nın müdahil olmasıyla engellendi.

Siyasi ve ekonomik riskler nedeniyle Çin'in yatırımları Grönland'da kısıtlı kalırken yeni açılan Arktik ticaret rotaları da Atlantik'in doğusunda Rusya ve Avrupa üzerinden faaliyete geçti.

Grönland'ın Çin ile özellikle ekonomi ve ticaret alanında yakın ilişkiler istemesine rağmen Danimarka'nın ulusal güvenliğe dayalı konularda yatırımları engelleme hakkı ve ABD'nin de artan olası Çin etkisine tepkisinden duyulan çekince, Ada'nın bu ülkeye yaklaşımını olumsuz etkiledi.

Öte yandan Çinli şirketler, Grönland'da hala belirli projelerde azınlık hisselerine sahip olmaya ve ortaklıklar kurmaya devam ediyor.

ABD'nin niyetlerinden bağımsız düşünüldüğünde Grönland için Çin, özellikle ticaret, madencilik ve altyapı yatırımları için Ada'nın özel şartlarına uyum sağlayabilecek güvenilir ortak olarak ön plana çıkıyor.

Japonya'da bilişsel becerileriyle tanınan şempanze Ai, 49 yaşında öldü

Kyodo ajansının haberine göre, Kyoto Üniversitesi İnsan Davranışının Evrimsel Kökenleri Merkezinden konuyla ilgili açıklama yapıldı.

Açıklamada, 1976'da Batı Afrika'da doğan ve 1977'de Japonya'nın Aichi eyaletindeki merkeze getirilen Ai'nin, yaşlılığa bağlı çoklu organ yetmezliği nedeniyle 49 yaşında öldüğü ifade edildi.

18 aylıkken bilgisayarlar da dahil olmak üzere çeşitli materyallerle dil öğrenmeye başlayan dişi şempanze Ai, yeşil bir görüntüyü gördükten sonra birçok karakter arasından "yeşil" anlamına gelen kanji karakterini işaret edebilme gibi ileri düzeyde okuryazarlık becerileri sergiliyordu.

1989 yılında kafesinin asma kilidini anahtar kullanarak açabildiği tespit edilen Ai, şempanze zihnine ilişkin yürütülen çok sayıda araştırmaya katkıda bulunmuştu.

"Dahi şempanze" Ai’nin 2000’de dünyaya getirdiği Ayumu adlı erkek şempanzenin sergilediği yeteneklerin de ebeveyn ile çocuk arasındaki bilgi aktarımı üzerine yapılan çalışmalarda dikkati çektiği belirtilmişti.

Avustralya'da Filistinli yazarın programdan çıkarılmasıyla başlayan boykot sonrası festival yönetiminde istifa

Bondi Plajı'nda Aralık 2025'te düzenlenen silahlı saldırı sonrası "kültürel hassasiyet" gerekçesiyle Avustralyalı yazar Abdel-Fattah'ın Adelaide Writers' Week (Adelaide Yazarlar Haftası) programından çıkarılmasının yankıları sürüyor.

ABC News'ün haberine göre, birçok yazarın programı boykot etmesi üzerine festivalin yönetim kurulu başkanı ve kurul üyeleri görevlerinden istifa etti.

Eski Adelaide Writers' Week Direktörü Jo Dyer, "Yönetim kurulunun geçen hafta Abdel-Fattah'ın davetini geri çekme yönünde aldığı karar, etkinliğin uluslararası itibarını tamamen yerle bir etti. Bunu da Writers' Week'e davet edilen konukların yüzde 90'ından fazlasının protesto amacıyla etkinlikten çekilmesinden açıkça görebiliyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Filistin asıllı yazarın programdan çıkarılması tepki çekti

Adelaide Festivali Yönetim Kurulu, 8 Ocak'ta yaptığı açıklamada, Bondi olayının hemen ardından Abdel-Fattah'ı "programda tutmanın kültürel açıdan hassas olmayacağı" gerekçesiyle davetini geri çekmiş, South Australia eyalet Başbakanı Peter Malinauskas, yazarın etkinlikte yer almasını desteklemediklerini belirtmişti.

Abdel-Fattah ise kararın "açık ve utanmaz bir Filistin karşıtı ırkçılık ve sansür" olduğunu vurgulayarak, festivalin bu tutumunun ifade özgürlüğüyle çeliştiğini dile getirmişti.

Filistin asıllı Avustralyalı yazar Abdel-Fattah'ın programdan çıkarılmasının ardından onlarca yazar, etkinliği boykot etme kararı almıştı.

İngiltere'den Grok'a deepfake görüntü soruşturması

Ülkede yayıncılık, internet, iletişim ve posta hizmetlerini denetleyen Ofcom'dan yapılan açıklamaya göre, İngiltere'nin Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında ABD'li Elon Musk'ın xAI şirketi tarafından geliştirilen ve X platformuna entegre edilen yapay zeka sohbet robotu Grok'un sahte cinsel içerikli görüntüler üretmesi nedeniyle inceleme başlatıldı.

Grok'un ürettiği sahte görüntülerin endişe verici olduğu belirtilen açıklamada, mağdurlar arasında çocukların bulunduğuna da işaret edildi.

Üretilen görüntüler üzerine X ile 5 Ocak'ta temasa geçildiği ve 9 Ocak'a kadar bu olaylarla ilgili izahat talep edildiği bilgisine yer verilen açıklamada, "Ofcom, X'in Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında sorumluluklarını yerine getirmekte başarısız olup olmadığına karar vermek amacıyla resmi inceleme başlattı." ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, yasa dışı içerikleri engelleme, hizmetlerde güncelleme yapmadan risk değerlendirmesinde bulunma, kişilerin rızası dışında elde edilmiş cinsel içerikli görüntülerin yayılmasını engelleme, çocukların cinsel istismarına ilişkin materyali engelleme, yasa dışı içerikleri hemen kaldırma, hizmetlerin İngiltere'deki çocuklara yönelik risklerini değerlendirme ve çocukların yetişkin içeriklerini görmesini engellemede etkili yaş sınırı uygulama sorumluluklarının inceleneceğinin altı çizildi.

İnceleme kapsamında delil toplanacağı, yasanın ihlalinin tespit edilmesi halinde öncelikle tedbir kararları alınacağı, esas karar öncesinde ise X'e bu delillere ve bulgulara yanıt vermesi için süre tanınacağı bilgisi de açıklamada paylaşıldı.

X'in yasayı ihlal ettiğine karar verilirse şirkete bu ihlalleri düzeltme süresi verileceği, 18 milyon sterlin ya da küresel gelirin yüzde 10'u oranında para cezası kesileceği de bildirildi.

Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen Ofcom sözcüsü, "Grok'un X'te yasa dışı ve rıza dışı cinsel içerikler ve çocukların cinsel istismarına yönelik içerikler üretmesi son derece endişe vericidir. Bu platformlar, İngiltere halkını, yasa dışı içeriklerden korumalıdır. Görevlerini yerine getirmeyen, özellikle de çocukları koruyamayan şirketlere karşı inceleme başlatmaktan geri durmayız." ifadesini kullandı.

Ofcom sözcüsü, bu incelemeyi, yüksek öncelikli olarak ele alacaklarını vurguladı.

Suriye ordusu: YPG/SDG’nin herhangi bir eylemi sert karşılık bulacak

Suriye haber ajansı SANA’ya göre, Suriye Ordusu Operasyonlar Heyeti'nden yapılan açıklamada, Halep’in doğusunda Meskene ve Deyr Hafir çevresinde YPG/SDG’nin konuşlandığı noktalara yeni silahlı grupların ulaştığı belirtildi.

Ordu yetkilileri, “takviyeler arasında PKK mensupları ile devrik rejimin kalıntıları bulunuyor.” bilgisini paylaştı.

Suriye ordusunun sahadaki durumu doğrudan ve acil şekilde değerlendirildiği ifade edilen açıklamada, örgütün söz konusu tahkimatının tehlikeli bir tırmanma olduğu vurgulandı.

Ordu yetkilileri, Suriye ordusunun, söz konusu grupların gerçekleştireceği herhangi bir askeri hareketi sert bir karşılıkla yanıtlanacağını vurgulayarak, “Suriye ordusu bu gelişmeler karşısında eli kolu bağlı kalmayacaktır.” ifadesini kullandı.

Malezya, müstehcen içeriklere karşı önlem alınmadığı için Grok'a erişimi kısıtladı

Malay Mail gazetesinin haberine göre, Malezya İletişim ve Multimedya Komisyonu (MCMC), konuya ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, kısıtlamanın, Grok’un kadınlar ve çocukları da kapsayan rızaya dayanmayan müstehcen ve zararlı görseller üretmek amacıyla defalarca kötüye kullanılmasının ardından bugün yürürlüğe girdiği belirtildi.

X Corp ve xAI'ye, 3 ve 8 Ocak'ta resmi bildirimler gönderildiği hatırlatılan açıklamada, bu bildirimlerde Malezya yasalarını ihlal edebilecek yapay zeka üretimi içeriklerin önüne geçilmesi için etkili önlemlerinin uygulanmasının talep edildiği vurgulandı.

Açıklamada, X'in bu bildirimlere sunduğu yanıtlauın yetersiz kaldığı aktarılarak, "Grok'a erişim, özellikle kadınlar ve çocukları içeren içeriklerin önlenmesine yönelik etkili güvenlik önlemleri uygulanana kadar kısıtlı kalmaya devam edecek." ifadeleri kullanıldı.

Grok'a tepkiler sürüyor

X'teki kullanıcıların Grok'tan ünlülerin ve tanınmamış kişilerin fotoğraflarını kullanarak cinsel içerikli sahte görsel içerikler üretmesini istedikleri "sosyal medya akımına", İngiltere ve diğer ülkelerden tepkiler geldi.

X'in sahibi ABD'li milyarder Elon Musk, 3 Ocak'ta, "Grok'u yasa dışı içeriklerin üretiminde kullananlar, yasa dışı içerikleri yüklemiş gibi muamele görecektir." açıklamasını yapsa da tepkiler sürüyor.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, 5 Ocak'ta konuyu çok ciddiye aldıklarını ve değerlendirme sürecinde olduklarını açıklamıştı.

Malezya, 3 Ocak'ta X'in bu tür zararlı içeriklerin yayılmasını önleme konusunda sorumluluğu olduğunu vurgulamıştı.

Hindistan da 2 Ocak'ta X'e, konu hakkında kapsamlı inceleme yapma talimatı vermişti. Endonezya ise 10 Ocak'ta üretilen uygunsuz görüntüler nedeniyle Grok'u geçici olarak engellemişti.

Meta, Avustralya'da 16 yaş altına ait yaklaşık 550 bin sosyal medya hesabını kapattı

Avustralya Yayın Kuruluşunun (ABC) Meta'nın açıklamasına dayandırdığı haberine göre, Avustralya'da 16 yaş altı sosyal medya kullanıcıları, sosyal medyanın gençler üzerindeki zararlı etkisini azaltmak amacıyla 10 Aralık 2025'te hayata geçirilen yasa kapsamında çeşitli platformlara erişemiyor.

Şirket, 16 yaş altına ait olduğunu tespit ettiği yaklaşık 550 bin hesabın devre dışı bırakıldığını belirterek, Instagram'dan yaklaşık 330 bin, Facebook'tan 173 bin, Threads'ten de 39 bin hesabın 4-11 Aralık 2025 tarihlerinde kapatıldığını duyurdu.

Meta, hükümetin yasak getirmekten ziyade sektörle "yapıcı işbirliği" içinde "güvenli, gizliliği koruyan ve yaşa uygun çevrim içi deneyimlerin" geliştirilmesi gerektiğine dikkati çekerek, kullanıcının yaşını doğrulamak için kullanılan "tutarsız" doğrulama yöntemlerini ise eleştirdi.

Başbakan Anthony Albanese hükümetinin de bu hafta içinde 16 yaş altına ait kaç sosyal medya hesabının kapatıldığına ilişkin verileri kamuoyuyla paylaşması bekleniyor.

Avustralya'da sosyal medya kullanımına yaş sınırı

Avustralya'da, 16 yaş altı gençlerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklayan yasal düzenleme 10 Aralık'ta yürürlüğe girmişti.

Düzenleme kapsamında X, Instagram, Facebook, TikTok, YouTube, Snapchat gibi ağların yanı sıra Reddit, Twitch, Threads ve Kick de dahil 10 mecra, yaş kısıtlamasına tabi tutuluyor.

Avustralya hükümeti yasayla algoritmaların ve zararlı içeriklerin gençler üzerinde yarattığı olumsuz etkiyi azaltmayı hedefliyor.

Şirketlerin, 16 yaş altındaki çocukların hesaplarının kaldırılması için makul adımları atmaması halinde 49,5 milyon Avustralya doları (yaklaşık 32,9 milyon ABD doları) para cezası ödemesi öngörülüyor.

Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin Batı Şeria’daki şiddeti 2025’te yüzde 25 arttı

Sol eğilimli Haaretz gazetesi, İsrail ordusuna ait verilere dayandırdığı haberinde, Ekim 2023’te Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıların başlamasından bu yana Batı Şeria’daki Filistinlilere karşı işlenen "ırkçı suçlarda" sürekli ve sert bir artış yaşandığını yazdı

Verilere göre, Gazze’ye yönelik saldırıların başladığı Ekim 2023’ten beri Batı Şeria’da Filistinlilere karşı 1720 saldırı kayda geçti. Bu süreçte, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’da İsrail ordusu ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırıları sonucu en az 1106 Filistinli hayatını kaybetti, yaklaşık 11 bin kişi yaralandı, 21 binden fazla Filistinli ise gözaltına alındı.

Batı Şeria’da, 250 bini Doğu Kudüs’te olmak üzere yaklaşık 750 bin İsrailli yerleşimci yaşıyor. Filistinliler, bu saldırıların temel amacının zorla yerinden etme ve bölgenin fiilen ilhak edilmesi olduğunu belirtiyor.

Haaretz’in aktardığına göre, yalnızca 2025 yılında Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler tarafından 845 "ırkçı suç" işlendi. Bu saldırılarda 4 Filistinli yaşamını yitirirken, 200 kişi yaralandı. Bu rakamlar, 2024’te kaydedilen 675 saldırıya kıyasla yaklaşık yüzde 25’lik bir artışa işaret ediyor. 2024’teki saldırılarda 6 Filistinli öldürülmüş, 149 kişi yaralanmıştı.

Gazete, 2024’ün ilk yarısında 317, ikinci yarısında ise 358 saldırının kayda geçtiğini, 2025’te ise artışın daha da hızlandığını aktardı. Buna göre, 2025’in ilk yarısında 440 saldırı kaydedildi. Bu rakam, 2024’ün aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 39’luk bir artış anlamına geliyor. 2025’in ikinci yarısında ise 405 saldırı gerçekleşti.

Haziran 2025’te yaşanan saldırı sayısındaki artışa da dikkati çekilen haberde, bu ayda 100 saldırı kaydedildiği, Haziran 2024’te ise bu sayının 67 olduğu belirtildi.

Siyasi destekli organize şiddet, endişe yaratıyor

Gazeteye göre, artan saldırılar İsrail ordusu içinde de ciddi endişe yaratıyor. Ordu yetkilileri, polis ve iç istihbarat servisinin (Şabak) Filistin topraklarını gasbeden İsraillilere karşı etkili bir adım atmadığını, bu durumun Batı Şeria’daki güvenlik istikrarını zayıflattığını ifade ediyor.

Haberde, saldırıların artık münferit kişiler tarafından değil, siyasi çevreler ve önde gelen sağcı aktivistler tarafından desteklenen, organize ve kalabalık gruplar tarafından gerçekleştirildiği vurgulandı. İsrail ordusundaki üst düzey yetkililer, bu durumun kontrol altına alınamaması halinde Batı Şeria’ya daha fazla düzenli ve yedek asker sevk edilmesinin gündeme gelebileceği uyarısında bulunuyor.

Saldırı türleri çeşitleniyor

Haaretz’e göre, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin işlediği suçların büyük bölümü fiziksel saldırılar, yolların kapatılması, Filistinlilere ait mülklerin tahrip edilmesi, taşlı saldırılar ile ses, gaz ve molotof kokteyli atılmasından oluşuyor.

Gazze’ye yönelik saldırıların başladığı tarihten bu yana, bu türden 1003 olay kaydedildi. Ayrıca, kutsal mekanlara yönelik saldırılar, araç ve bina kundaklamaları ile 78 tarımsal suç vakası da rapor edildi. Bu suçlar arasında Filistinlilere ait tarım arazilerinin, ürünlerin ve zeytinliklerin tahrip edilmesi öne çıkıyor.

Geçen yıl saldırıların en yoğun yaşandığı bölge yüzde 33 ile Nablus olurken, Ramallah ve El Halil yaklaşık yüzde 19’la onu izledi. Gazete, özellikle Ramallah’ta dikkati çeken bir artış yaşandığını, Haziran 2025’te bu kentte 38 saldırı kaydedildiğini ve bunun o ayki tüm "ırkçı suçların" yüzde 38’ine denk geldiğini aktardı.

Saldırlar, işgal genişlemesiyle doğrudan bağlantı

İsrail ordusuna dayandırılan değerlendirmelerde, saldırılardaki artış ile Batı Şeria’da hız kazanan "çoban yerleşimleri" olarak adlandırılan tarımsal yerleşimlerin genişlemesi arasında doğrudan bir bağ olduğu ifade edildi.

Orduya göre, bu tür yerleşimler özellikle genç yerleşimciler tarafından yürütülen saldırıların merkezinde yer alıyor.

Habere göre, 8 Ekim 2023’ten bu yana Batı Şeria’da yaklaşık 90 yasa dışı yeni yerleşim çiftliği kuruldu. Böylece Gazze'ye saldırılar öncesinde 30 civarında olan bu yapıların sayısı 120’nin üzerine çıktı.

İsrail ordusundan ismi açıklanmayan bir kaynak, "Savaşın başından bu yana yaklaşık 100 yeni çiftliğin kurulmasını görmezden gelen biri, ırkçı suçlardaki artışa şaşırmamalı" ifadelerini kullandı.

Üst düzey başka bir İsrail askeri yetkili ise, "Bu olaylar yalnızca Filistinlilere zarar vermiyor, aynı zamanda ordunun operasyonel kapasitesini zayıflatıyor, güvenlik ortamını karmaşıklaştırıyor ve bizi daha geniş çaplı bir tırmanış riskine yaklaştırıyor" değerlendirmesinde bulundu.

Filistinliler, İsrail’in ordu ve Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler aracılığıyla Batı Şeria’yı fiilen ilhaka hazırladığını, bunun da Birleşmiş Milletler kararlarında yer alan ve yerleşim faaliyetlerini "uluslararası hukuka aykırı" olarak tanımlayan, iki devletli çözüm ihtimalini ortadan kaldıracağını vurguluyor.