Dünyadan Haberler - 4

Körfez’de enerji savaşı: BAE’nin ayrılığı petrol fiyatlarını tehdit ediyor

Orta Doğu’daki çatışmaların son kurbanı petrol üreticileri örgütü OPEC oldu. Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) 60 yılın ardından örgütten ayrılışı, küresel piyasalarda uzun yıllar sürecek bir belirsizliğin fitilini ateşledi.

Perşembe günü 126 doları aşarak son dört yılın en yüksek seviyesini gören petrol fiyatları, BAE ve Suudi Arabistan arasındaki stratejik rekabetin kızışmasıyla birlikte yeni bir fiyat savaşı tehdidiyle karşı karşıya kaldı.

Bundan sonra ne olabilir?

Şu an için Hürmüz Boğazı’ndaki abluka nedeniyle BAE’nin üretim kotalarını hiçe sayarak piyasaya petrol sürme kapasitesi ve Suudi Arabistan’ın buna vereceği yanıt kısıtlı görünse de, savaş sonrası dönemde iki dev üreticinin pazar payı için amansız bir mücadeleye girmesi bekleniyor.

Uzmanlar, Suudi Arabistan’ın kendi otoritesine meydan okuyan bu karara karşı, özellikle Asya pazarında agresif indirimler yaparak ve Avrupa’daki rafineri ürünleri pazarında hakimiyetini pekiştirerek karşılık vereceğini öngörüyor.

2024 yılında örgütün kararıyla üretimini günlük 3 milyon varilin altında tutan BAE’nin, bağımsız hareket etmeye başlamasıyla üretimini 6 milyon varile kadar çıkarma potansiyeli, küresel enerji piyasalarında fiyatların hızla çökmesine neden olabilecek bir risk teşkil ediyor.

Bu looming fiyat savaşı, yüz binlerce iş kaybına ve siyasi istikrarsızlığa yol açan 1980 ve 2014 yıllarındaki petrol krizlerine benzetiliyor. Orta Doğu’daki ihracatın çatışmalar nedeniyle sekteye uğraması, ABD, Brezilya ve Guyana gibi yeni oyuncuların pazar payını artırmasına olanak tanırken; savaş sonrası bölge ekonomilerini onarmak isteyen Körfez ülkelerinin pazar paylarını geri kazanmak için üretimi maksimum seviyeye çıkarma ihtimali, uzun vadede düşük fiyatların kalıcı olabileceğine işaret ediyor.

Örgütün temel prensibi olan "birlik içinde hareket ederek fiyatları dengeleme" kabiliyeti, en stratejik üyelerinden birinin ayrılmasıyla ağır bir yara alırken, kalan üyelerin disiplini sağlayamaması durumunda küresel enerji yönetiminin kontrol edilemez bir sürece girmesinden endişe ediliyor.

Trump’tan Almanya Şansölyesi Merz’e: Kendi ülkenle ilgilen

Trump, Merz’in vaktini İran nükleer tehdidini ortadan kaldırmaya çalışanlara müdahale etmek yerine, Ukrayna çatışmasını çözmeye harcaması gerektiğini savundu.

Trump, kendisine ait Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda Merz’in dış politika performansını "tamamen etkisiz" olarak nitelendirerek şu ifadeleri kullandı:

"Almanya Şansölyesi; Rusya/Ukrayna savaşını bitirmek (ki bu konuda tamamen etkisiz kaldı!) ve başta göç ile enerji olmak üzere kendi bozuk ülkesini düzeltmek için daha fazla zaman harcamalı. Almanya dahil tüm dünyayı daha güvenli bir yer haline getiren ve İran nükleer tehdidini ortadan kaldıran kişilere müdahale etmeye ise daha az vakit ayırmalı! Başkan DJT."

Kalibaf'tan "Hürmüz Boğazı'nda ABD'nin yer almadığı yeni yönetim" vurgusu

Kalibaf, X sosyal medya hesabından "Ulusal Fars (Basra) Körfezi Günü" dolayısıyla paylaştığı mesajında, "1622 yılında, 115 yıllık işgalin ardından Avrupalı sömürgecileri Körfez'den kovduk ve bu zaferi onurlandırmak için Fars Körfezi Günü'nü kutluyoruz." ifadelerini kullandı.

İran'ın Basra Körfezi'nde yer alan Hürmüz Boğazı'nda uygulamak istediği yeni yönetim modeline değinen Kalibaf, "Bugün de İran, Hürmüz Boğazı üzerinde yönetim uygulayarak, hem kendisine hem de komşularına Amerikan varlığı ve müdahalesi olmadan bir geleceğin kıymetli nimetini sağlayacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

İran: ABD'nin uyarısına rağmen bazı ülkeler Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri için ödeme yapıyor

İran Meclisi’ne bağlı haber ajansı İCANA'ya göre Kadiri, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndan geçmek için İran’a geçiş ücreti ödeyen ülkelere yönelik uyarısını değerlendirdi.

Kadiri, ABD’nin yeni yaptırım turunda, Hürmüz Boğazı’ndan geçmek için İran’a ödeme yapan her kurumun ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalacağı konusunda uyarıda bulunduğunu hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:

“Çin, Hindistan ve Japonya'nın, Beyaz Saray’ın kısıtlamalarını dikkate almaksızın gemilerinin geçişi için ödeme yaptığı, hatta ülkemizin petrol ve petrol ürünlerini satın aldığı görülüyor.”

Bütün dünyanın İran tarafında üretilen enerjiye ihtiyaç duyduğunu "çok iyi" bildiği değerlendirmesinde bulunan Kadiri, "Bu ülke (ABD) yetkilileri, kısıtlama, yaptırım ve deniz ablukasına rağmen İran'ın küresel pazarlara petrol ihracatı yaptığına tanık olduğumuzu bilmelidir.” dedi.

{ilgili-haber-943563}

Soykırımcı İsrail'in Gazze'ye nisan ayındaki saldırılarda 111 Filistinli hayatını kaybetti

Gazze'deki hükümetin Medya Ofisinden yapılan açıklamada, İsrail ordusunun Gazze'deki ateşkese yönelik ihlalleriyle ilgili bilgi verildi.

İsrail'in Gazze'deki ateşkesi nisan ayında 377 kez ihlal ettiği belirtilen açıklamada, bu ihlaller sonucu 111 Filistinlinin hayatını kaybettiği, 376 kişinin yaralandığı aktarıldı.

İnsani yardım girişini de kısıtlayan İsrail'in anlaşmaya uymadığına vurgu yapılan açıklamada, anlaşmaya göre Gazze'ye girmesi gereken insani yardımların yaklaşık yüzde 25'inin ulaştırılmasına izin verildiği ifade edildi.

İsrail'in Gazze'deki sivilleri temel ihtiyaçlarından mahrum bıraktığına dikkat çekilen açıklamada, Gazze'ye girmesi gereken 18 bin yardım tırından yalnızca 4 bin 503'ünün bölgeye ulaşabildiği belirtildi.

Özellikle hastaneler için son derece önemli olan yakıtın ulaştırılmasına ilişkin, Gazze'ye girmesi gereken 1500 yakıt tankerinden yalnızca 187'sinin girişine izin verildiği kaydedildi.

Gazze'ye ulaşan yakıt miktarının olması gerekenin yüzde 12'sine tekabül ettiği aktarılan açıklamada, "Bu durum insani krizi daha da kötüleştirdi ve sağlık, su ve enerji sektörleri başta olmak üzere hayati hizmetleri doğrudan etkiledi." ifadesi kullanıldı.

İsrail'in Gazze'de hareket özgürlüğünü engelleyen ablukası sürüyor

İsrail'in Gazze'ye ablukasına işaret edilen açıklamada, hasta, öğrenci ve insani ihtiyaçları bulunan 6 bin kişiden yalnızca 1567'sinin Gazze'ye giriş veya çıkışına izin verildiği aktarıldı.

Gazze'de ateşkes anlaşması şartlarının uygulanmasında açık bir başarısızlığın yaşandığına vurgu yapılan açıklamada, İsrail'in erteleme ve uyumsuz politikalarının gerilimi azaltma fırsatını baltaladığı ve insani durumu kötüleştirdiği kaydedildi.

İsrail'in ateşkes anlaşmasına uyması sağlanmalı

İsrail saldırılarının, aç bırakma ve insanlık dışı politikalarının "en güçlü şekilde" kınandığı açıklamada, bunların sivil halk üzerinde yol açtığı ölümcül sonuçlarından İsrail'in sorumlu olduğu belirtildi.

Ateşkes anlaşmasının garantörleri ve arabulucuları ile uluslararası topluma seslenilen açıklamada, İsrail'in ateşkes anlaşmasına tam uymasının sağlanması çağrısı yapıldı.

İnsani yardım ve yakıt girişinin kısıtlanmaması, anlaşma kapsamında belirtilen miktarların engellenmeden Gazze'ye ulaştırılması talep edildi.

Açıklamada, Gazze'ye giriş-çıkışların düzenli olarak açılması ve kolaylaştırılması istendi.

Gazze'deki sivil halkın korunması için "uluslararası acil eylem" çağrısında bulunulan açıklamada, Gazze Şeridi'nde kötüleşen insani durumun sona erdirilmesi gerektiği belirtildi.

İsrail ordusunun Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda 72 bin 601 kişi hayatını kaybetti.

Ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in ateşkesi ihlal eden saldırılarında ise 824 Filistinli yaşamını yitirdi.

Belçika nükleer santralleri kamulaştırmaya hazırlanıyor

Belçika Başbakanı Bart De Wever, sosyal medya hesabından paylaşımda bulundu.

"Engie ile Belçika hükümeti, nükleer santrallerin tam alımı için şartları belirlemek ve gerekli çalışmaları başlatmak üzere bir anlaşmaya varmıştır." ifadesini kullanan De Wever, süreç tamamlanana kadar bütün söküm faaliyetlerinin durdurulduğunu belirtti.

De Wever, hükümetin fosil yakıt ithalatına daha az bağımlılığı, güvenli, uygun fiyatlı ve sürdürülebilir enerjiyi seçtiğini bildirdi.

Yapılan görüşmeler, Engie ve Belçika iştiraki Electrabel'in halihazırda sahip olduğu ve işlettiği tüm nükleer faaliyetleri içeriyor.

Bu kapsama, Doel'deki 4 ve Tihange'deki 3 nükleer reaktör ile ilgili tüm personel, iştirakler, varlıklar ve yükümlülükler giriyor.

Belçika'da federal hükümet, mevcut reaktörlerin ömrünü uzatma ve ülkede yeni nükleer kapasiteyi geliştirmeyi planlıyor.

Belçika'da Hollanda sınırına yakın Doel nükleer santralinde 4, Almanya ve Lüksemburg sınırına yakın Tihange nükleer santralinde ise 3 olmak üzere toplam 7 reaktör bulunuyordu.

Halihazırda bunlardan yalnızca Doel 4 ve Tihange 3 faaliyet gösteriyor.

Söz konusu iki reaktörün lisansları 2035'e kadar uzatılmış durumda bulunuyor.

Diğer 5 reaktör ise 2022-2025 yıllarında kapatıldı ancak hükümet bazı reaktörlerin yeniden devreye alınmasını ya da mevcutların ömrünün daha da uzatılmasını değerlendiriyor.

Katil İsrail'in Gazze Şeridi'ne saldırılarında can kaybı 72 bin 601'e yükseldi

İsrail ordusu, ateşkese rağmen Gazze Şeridi'ne saldırılarını sürdürüyor.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığından yapılan açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana devam eden saldırılarında yaşanan can kayıplarına ilişkin son veriler paylaşıldı.

Son 24 saatte Gazze'deki hastanelere 1'i enkaz altından çıkarılan 2 ölü ve 8 yaralı getirildi.

Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 824 kişi öldürüldü, 2 bin 316 kişi yaralandı, enkaz altından ise 764 kişinin cansız bedenine ulaşıldı.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının 72 bin 601'e, yaralı sayısının da 172 bin 419'a yükseldiği bildirildi.

Gazze Şeridi'nde enkaz altında hala binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.​​​​​​​

İran lideri Hamaney: Hürmüz Boğazı'nda yeni bir sayfa açılıyor

Hamaney, İran'da kutlanan "Ulusal Fars (Basra) Körfezi Günü" dolayısıyla yazılı bir mesaj yayımladı.

Basra Körfezi'ni "küresel ekonomi için hayati ve benzersiz bir su yolu" olarak nitelendiren Hamaney, ABD-İsrail'in saldırılarına işaret ederek, "Bugün, dünyanın zorbalarının bölgedeki en büyük askeri saldırısından ve Amerika'nın planlarının utanç verici bir şekilde yenilgiye uğratılmasından iki ay sonra, Fars Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda yeni bir sayfa açılıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Bölgenin ABD ve yabancı aktörler olmadan parlak geleceğe sahip olacağını vurgulayan Hamaney, "Fars Körfezi ve Umman Denizi sularında komşularımızla aynı kaderi paylaşıyoruz ve binlerce kilometre uzaktan açgözlülükle kötülük yapan yabancıların, bu suların derinliklerinden başka bir yerde yeri yok." ifadelerini kullandı.

İran lideri Hamaney, ülkesinin Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetim planına işaret ederek, şunları kaydetti:

"Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetimin hayata geçirilmesiyle İran, Fars Körfezi bölgesinin güvenliğini sağlayacak ve düşmanın bu su yolunu kötüye kullanmasına son verecektir. Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetimin yasal kuralları ve uygulanması, bölgedeki tüm milletlere huzur ve kalkınma getirecek, ekonomik faydaları ise milletimizi mutlu edecektir."

Hamaney, İran'ın nükleer ve füze teknolojileri dahil bilimsel kazanımlarını "ulusal sermaye"" kabul edeceğini de vurgulayarak, bu kazanımları deniz, kara ve hava sınırları gibi koruyacaklarını dile getirdi.

Ukrayna'dan 1500 kilometre mesafedeki Rus petrol tesisine dron saldırısı

Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), insansız hava araçlarının Rusya'nın Perm kenti yakınlarındaki bir petrol rafinerisini vurduğunu bildirdi.

Saldırının, "savaşı finanse etmek için kullanılan" Moskova'nın enerji gelirlerini kısıtlamak amacıyla yapıldığına dikkat çekildi.

Bunun, bölgedeki petrol tesislerine yönelik art arda ikinci saldırı olduğu vurgulandı.

İki gün önce Tuapse'deki rafineri vurulmuştu

Ukrayna ordusu, 28 Nisan'da da Tuapse'deki petrol rafinerisine İHA saldırısı düzenlemişti.

Rusya'nın en büyük petrol şirketi Rosneft'in Karadeniz kıyısındaki tek petrol rafinerisi Tuapse'de bulunuyor. Rusya'nın en eski petrol rafinerisi olarak bilinen bu stratejik tesiste yılda yaklaşık 8,6 milyon ton ham petrol işleniyor ve üretilen petrolün yüzde 90'ı buradaki limandan ihraç ediliyor.

2024'ten bu yana rafineri zaman zaman Ukrayna'nın İHA saldırılarının hedefi oluyor.

Katil İsrail, Gazze'de hastane yakınına saldırdı: 6 yaralı

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre İsrail ordusu, Deyr el-Belah kentinde yer alan Aksa Şehitleri Hastanesi civarındaki Filistinlilere SİHA ile saldırdı.

Saldırıda ilk belirlemelere göre 6 Filistinli yaralandı.

İsrail ordusunun, kentin en önemli sağlık merkezlerinden biri olan Aksa Şehitleri Hastanesinin çevresini hedef alan hava saldırıları nedeniyle bölgede büyük panik yaşandığı aktarıldı.

İsrail, Ekim 2023'ten bu yana 72 bin 599 Filistinliyi öldürdü

Gazze'deki Sağlık Bakanlığından dün yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana devam eden saldırılarında yaşanan can kayıplarına ilişkin son veriler paylaşıldı.

Son 24 saatte Gazze'deki hastanelere 5 ölü ve 7 yaralının getirildiği kaydedildi.

Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 823 kişinin öldürüldüğü, 2 bin 308 kişinin yaralandığı, enkaz altından ise 763 kişinin cansız bedenine ulaşıldığı ifade edildi.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının 72 bin 599'a, yaralı sayısının ise 172 bin 411'e yükseldiği bildirildi.

13 milyar dolarlık Dünya Kupası: FIFA’nın 2026 bilançosunda rakamlar ne söylüyor?

FIFA, son mali raporunda 2022-2026 dönemini kapsayan dört yıllık döngü için gelir projeksiyonunu 13 milyar dolara yükseltti.

Bu miktarın yaklaşık 9 milyar dolarının sadece bu yıl elde edilmesi öngörülüyor.

Karşılaştırma yapmak gerekirse, Paris 2024 Olimpiyat Oyunları yaklaşık 5,24 milyar dolar gelir üretmişti.

FIFA’nın gelirleri, Rusya 2018 ve Katar 2022 dönemindeki 7,5 milyar dolarlık seviyeden yüzde 73 oranında bir artış gösterdi.

Gelir kaynakları ve stratejik değişiklikler

Turnuvanın finansal başarısındaki en büyük pay, 32 takımdan 48 takıma çıkarılan genişleme kararına ait.

Maç sayısının 64’ten 104’e yükselmesi, yayıncılara satılacak içeriğin miktarını artırdı.

Yayın Hakları: FIFA'nın en büyük gelir kalemi olan yayın hakları satışları, maç sayısının artması ve saat dilimlerinin Kuzey Amerika ile Avrupa pazarları için uygunluğu sayesinde rekor seviyeye ulaştı.

Bilet ve Ağırlama: Katar’da 950 milyon dolar olan maç günü gelirlerinin, bu turnuvada 3 milyar dolara çıkması bekleniyor.

Ticari Ortaklıklar: Adidas, Aramco ve Coca-Cola gibi dev markalarla yapılan 16 küresel anlaşma ve bölgesel sponsorluklarla 2,7 milyar dolar gelir hedefleniyor.

Bilet fiyatlarında büyük artış

Kuzey Amerika pazarındaki yüksek talep, bilet fiyatlarının tarihin en yüksek seviyelerine çıkmasına neden oldu.

New Jersey’deki final maçı için bilet fiyatları 4 bin 185 dolardan başlıyor ve 10 bin 990 dolara kadar çıkıyor.

Bu rakamlar, Katar 2022 finalindeki en ucuz biletin yedi katı, Euro 2024 finalinin ise yaklaşık 40 katı maliyet anlamına geliyor.

Ödül havuzu ve vergi tartışmaları

FIFA, turnuva ödül havuzunu yüzde 50 artırarak 871 milyon dolara çıkardığını duyurdu. Buna göre her katılımcı ülke en az 12,5 milyon dolar alacak, şampiyonluk ödülü ise 50 milyon dolar olacak.

Ancak bazı federasyonlar, özellikle ABD'deki federal ve eyalet vergileri nedeniyle turnuvadan zarar etme endişesi taşıyor.

FIFA, ulusal federasyonlar için federal vergi muafiyeti sağlamak adına yoğun görüşmeler yürütüyor.

Ev sahibi şehirlerle yaşanan gerginlikler

FIFA gelir rekorları kırarken, ev sahibi şehirlerle yaşanan mali anlaşmazlıklar dikkat çekiyor. FIFA; yayın, sponsorluk ve bilet gelirlerinin tamamını alırken, güvenlik ve ulaşım gibi masrafları ev sahibi şehirlerin üstlenmesini bekliyor.

Bu durum, ulaşım maliyetlerinin artmasına ve New York gibi bazı şehirlerin "Taraftar Festivali" planlarını iptal etmesine yol açtı.

New Jersey Valisi Mikie Sherrill, FIFA’nın ulaşım maliyetlerine katkıda bulunmamasını eleştirerek, 48 milyon dolarlık faturanın vergi mükelleflerine yansıtılmak zorunda kalındığını belirtti.

Kontrolden çıkan yapay zeka bir firmanın tüm veri tabanını sildi

Araç kiralama işletmelerine yazılım hizmeti sunan şirketin kurucusu Jeremy Crane, olayın ardından operasyonların kaosa sürüklendiğini belirtti.

Hatalı işlem dokuz saniye sürdü

PocketOS kurucusu Jeremy Crane'in açıklamasına göre, yapay zeka aracının kontrolden çıkarak şirketin temel altyapısını ve yedeklerini silmesi sadece dokuz saniye sürdü.

Olay sırasında rezervasyon ve araç yönetim sistemlerine erişemeyen araç kiralama müşterileri büyük mağduriyet yaşadı.

Crane, bu durumun yapay zekanın sadece veri silmesiyle ilgili olmadığını, güvenlik mimarisi oluşturulmadan bu araçların üretim altyapısına dahil edilmesinin sistemik bir risk teşkil ettiğini vurguladı.

Yapay zekanın itirafı

Crane, veri silme işlemini gerçekleştirdiği sırada yapay zekaya nedenini sorduğunda, aracın sistem kurallarını kasten görmezden geldiğine dair bir yanıt verdiğini ifade etti.

Yapay zeka aracının verdiği yanıtta, "Asla tahmin yürütme" kuralını çiğnediğini ve kullanıcı talebi olmadan geri döndürülemez komutlar çalıştırmama ilkesini açıkça ihlal ettiğini itiraf ettiği görüldü.

Crane, "Yapay zeka sadece güvenlikte başarısız olmadı; yazılı olarak hangi güvenlik kurallarını görmezden geldiğini de açıkladı" dedi.

Veri kurtarma süreci devam ediyor

Olayın ardından PocketOS, üç ay öncesine ait bir yedekleme üzerinden verileri geri yüklemeye çalıştı. Yaklaşık iki gün süren çalışmalar sonucunda sistemler yeniden ayağa kaldırılsa da son üç aya ait rezervasyonlar, yeni müşteri kayıtları ve ödeme verilerinde ciddi boşluklar oluştuğu bildirildi.

Şirket, Stripe ve e-posta kayıtlarını kullanarak eksik verileri tamamlamaya çalışırken, araç kiralama işletmelerinin operasyonlarını veri eksiklikleriyle sürdürdüğü kaydedildi. Konuyla ilgili Anthropic cephesinden henüz resmi bir açıklama gelmedi.