Dünyadan Haberler - 4

Belçika'da yılın en sıcak günü yaşandı

Belçika Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü, Uccle'deki resmi ölçüm istasyonunda bugün hava sıcaklığının 35,3 derece olarak tespit edildiğini açıkladı.

Açıklamada, ülkede 2026 yılının şimdiye kadarki en sıcak gününün yaşandığı, Belçika'da 26 Haziran için 1976'da ölçülen 33,5 derecelik rekorun aşıldığı ifade edildi.

Ülkede son günlerde art arda sıcaklık rekorları kırılıyor. Çarşamba günü 24 Haziran, perşembe günü ise 25 Haziran tarihleri için tüm zamanların en yüksek sıcaklıkları kaydedilmişti.

Ülkede sıcaklık alarmı verildi

Aşırı sıcaklar nedeniyle bugün Liege ve Limburg illerinde en yüksek seviye olan kırmızı sıcaklık alarmı uygulanırken, ülkenin büyük bölümünde turuncu alarm sürüyor.

Ulusal Kriz Merkezi yetkilileri, vatandaşlara günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmamaları, bol sıvı tüketmeleri, serin ortamlarda bulunmaları ve yaşlılar ile kronik hastalığı bulunan kişilere özel dikkat gösterilmesi çağrısında bulunuyor.

Ülke genelinde sıcak hava dalgasının etkisini hafta sonu kaybetmesi bekleniyor.

İran basını: İran ve ABD, Hürmüz Boğazı'nda çatışmaları önlemek için bir askeri iletişim hattı kurdu

Press TV'nin haberine göre, İran ve ABD arasında Hürmüz Boğazı'nda askeri çatışmaların önlenmesi için iletişim hattı kuruldu.

İki ülke arasındaki askeri iletişim hattının, İran ve ABD arasında geçen hafta İsviçre'de yapılan görüşmelerin ardından arabulucular Pakistan ve Katar tarafından yayımlanan nihai bildiri kapsamında, Boğaz'da çatışmaya yol açabilecek olayları önlemek ve İslamabad Mutabakatı'nın Beşinci Maddesi hükümlerini uygulamak amacıyla kurulduğu belirtildi.

Diğer yandan Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, X sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş, belirsiz düzenlemeler, paralel güzergahlar veya İran'ın kıyı devleti rolünü dikkate almayan karar alma süreçleri altında garanti edilemez." ifadelerini kullandı.

Garibabadi, Tahran ile koordinasyon sağlanamaması durumunda diğer güzergahların askıya alınacağı uyarısında bulundu.

Güzergah tartışması

İran, varılan mutabakat uyarınca, Hürmüz Boğazı'ndan yapılacak her türlü geçişin kendisi tarafından açıklanan güzergahlar üzerinden gerçekleşmesi gerektiğini ifade ediyor. Umman Ulaştırma Bakanlığı önceki gün yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda geçici bir deniz koridoru kullanım seçeneği üzerine Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ile koordinasyon sağladıklarını ve gemilerin, gerekli koordinasyonu IMO ile sağlamaları gerektiğini duyurmuştu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması ise "İran ile koordinasyon sağlanmadan, bazı merciler tarafından gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçmesi için yeni bir güzergah açıklandı. Bu kabul edilemez ve tamamen tehlikelidir." açıklamasını yapmıştı.

Açıklamanın ardından dün ABD ile İran’ın mutabakat zaptından sonra ilk defa Hürmüz Boğazı yakınlarında bir geminin saldırıya uğradığı bildirilmişti.

Rusya, 2036'ya kadar Ay'da nükleer enerji santrali kurmayı planlıyor

Rusya'nın 2036'ya kadarki uzay faaliyetlerine ilişkin hazırlanan belgede, Ay yüzeyindeki altyapıda enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla nükleer enerji santrali kurulması hedefi yer aldı.

Santralin, Rusya'nın Ay programı ve uluslararası işbirliği projeleri kapsamında hayata geçirilmesinin planlandığına işaret edilen belgede, Roscosmos'un 2036 sonrasında nükleer enerji sistemine sahip taşıma araçları geliştirerek bunları uzaya göndermeyi hedeflediği belirtildi.

Rusya'nın 2036’ya kadarki uzay hedefleri arasında ulusal yörünge istasyonunun konuşlandırılmasının yanı sıra Ay'ın insansız uzay araçlarıyla araştırılması ve Ay'dan alınacak toprak örneklerinin Dünya'ya getirilmesi de yer alıyor.

"Luna-26" görevinin 2028'de, "Luna-27/1" ve "Luna-27/2" araçlarının da sırasıyla 2029 ve 2030'da uzaya gönderilmesi planlanırken; "Luna-28", "Luna-29" ve "Luna-30" görevlerinin 2032-2036 döneminde gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

Rusya, 2036 sonrasında Venüs ve Mars'ın insansız uzay araçlarıyla araştırılmasını, Ay ve asteroitlerdeki kaynakların geliştirilmesini de hedefliyor.

Venezuela'daki depremlerde can kaybı 589'a, yaralı sayısı 2 bin 980'e yükseldi

Rodriguez, ülkeyi vuran iki büyük depremin ardından son duruma ilişkin bilgi verdi.

Depremlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 589'a yükseldiğini belirten Rodriguez, yaralı sayısının da 2 bin 980'e çıktığını kaydetti.

Arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü aktaran Rodriguez, "Enkaz altında kalanları kurtaracağız. Bunun için durmaksızın çalışıyoruz." ifadesini kullandı.

Rodriguez, depremlerden en ağır etkilenen bölgenin La Guaira eyaleti olduğuna işaret ederek, buradaki arama kurtarma çalışmalarının hızlandırılması ve gıda ile su dağıtımının sağlanması için bölgeye güvenlik güçlerinin sevk edildiğini vurguladı.

Venezuela'da 2 büyük deprem meydana gelmişti

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), dün, Venezuela'da 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde 2 deprem olduğunu bildirmişti.

USGS, ülkenin Yaracuy eyaletine bağlı Yumare kentinin 23 kilometre güneydoğusunda 7,5, aynı eyalete bağlı San Felipe kentinin 24 kilometre kuzeydoğusunda ise 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini açıklamıştı.

Depremin derinliğinin Yumare'de 10, San Felipe'de ise 21,9 kilometre olduğu bilgisi paylaşılmıştı.

Venezuela'da arama kurtarma çalışmaları sürerken, ölü ve yaralı sayısının artmasından da endişe ediliyor.

Dolar, yen karşısında 40 yılın en yüksek seviyesini gördü

Orta Doğu'daki gelişmelerin varlık fiyatları üzerindeki etkileri yakından izleniyor.

Bölgede sağlanan ateşkesin kalıcılığına yönelik iyimserlik küresel enflasyon ve büyüme beklentilerini olumlu yönde etkilese de küresel merkez bankalarının gelecek dönemde daha temkinli adımlar atacağı öngörülerini ortadan kaldırmadı.

Bu doğrultuda Fed'in uzun süre sıkı duruşunu koruyacağına yönelik beklentilerin güçlenmesi, doların küresel para birimleri karşısındaki yükselişini hızlandırdı.

Bu gelişmeyle dolar/yen paritesi 161,95 seviyesine çıkarak Temmuz 1986'dan beri en yüksek seviyeyi gördü ve böylece parite son 40 yılın zirvesini test etti.

Dolardaki yükselişi Fed'e yönelik beklentiler tetikledi

ABN AMRO Kıdemli Döviz ve Petrol Stratejisti Georgette Boele, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Dolardaki yükseliş, esas olarak Fed'e yönelik bakış açısının yeniden değerlendirilmesiyle tetiklendi. Piyasalar Fed'in faiz artışlarını fiyatlandırmada fazla ileri gitmiş olabilir." dedi.

Piyasaların Fed'in faiz artışlarını fiyatlandırmada hızlı hareket ettiğini söyleyen Boele, doların güçlü konumunu yaz boyunca devam ettirebileceğini belirtti.

Boele, ABD ile İran arasındaki anlaşmanın ardından dolar risklerinin yeniden gündeme gelebileceğini daha önce değerlendirdiklerini ancak piyasanın son tepkisinin yatırımcıların bu risklere henüz tam olarak odaklanmadığını gösterdiğini ifade etti.

Fed toplantısının ardından, petrol fiyatlarında düşüş yaşanmasına rağmen doların yeniden yükseliş eğilimine girmesinin dikkat çekici olduğunu ifade eden Boele, "Yüksek petrol ve gaz fiyatları doları destekledi çünkü ABD bir enerji ihracatçısıdır. Aynı zamanda, Avro Bölgesi enerji ithalatçısı olduğu için avroya ağırlık verdiler. Prensipte, düşük enerji fiyatları dolar zayıflığına ve avro toparlanmasına yol açmalıdır. Bunun olmasını bekliyorduk, ancak şimdiye kadar tepki sınırlı kaldı. Petrol fiyatlarındaki düşüş kısmen dolar gücünden kaynaklanıyor gibi görünüyor. Çünkü petrol fiyatları, avro ve özellikle yen gibi diğer çoğu para biriminde daha az düştü." diye konuştu.

Boele, Japonya’nın tek taraflı müdahalesinin uygun piyasa koşulları oluşmadıkça sınırlı etki yaratabileceğini, buna karşılık ABD ile koordineli bir müdahalenin dolar/yen paritesi üzerinde daha belirgin bir düşüşe yol açabileceğini aktardı.

Yaz aylarında likiditenin azalmasıyla birlikte piyasalarda oynaklığın artabileceğini ve doların mevcut güçlü seyrini sürdürebileceğini kaydeden Boele, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Ancak yaz sonrasında yatırımcıların yeniden ABD ekonomisine ilişkin riskler ve siyasi gelişmelere odaklanmasıyla doların seyrinde daha dengeli bir görünüm oluşabileceği öngörülüyor. Fed'in son toplantısı piyasaların ABD faizlerine yönelik daha yüksek fiyatlama yapmasına yol açtı ve bu geniş tabanlı dolar rallisini destekledi. Bu eğilim kısa vadede devam edebilir ancak orta vadede ABD kaynaklı riskler yeniden fiyatlamalara dahil olabilir."

İran basını: Hürmüz Boğazı’ndan izinsiz geçiş yapmak isteyen 3 tanker durduruldu

İran devlet televizyonda yer alan habere göre, Hürmüz Boğazı’nda üç petrol tankeri Devrim Muhafızları Ordusu tarafından durduruldu.

Haberde, gemilerin Devrim Muhafızları Ordusu ile koordinasyon sağlamadan Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalıştığı bunun üzerine gemilere uyarı yapılarak durdurulduğu belirtilirken, yapıların uyarıların ardından gemilerin Basra Körfezi’ne geri döndüğü kaydedildi.

Ayrıca haberde, Hürmüz Boğazı’ndan gerçekleşecek gemi geçişlerinin yalnızca İran’ın belirlediği rota üzerinden ve yine İran Silahlı Kuvvetleri’nin koordinasyonunda gerçekleşmesi gerektiği ifade edildi.

Öte yandan, İran lideri Mücteba Hamaney'in Başdanışmanı ve ülkenin önde gelen siyasetçilerinden Ali Ekber Velayeti, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, bölgedeki "Arap devletlerinin istikrarının İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki yüzyıllık yönetimine borçlu" olduğunu savundu.

ABD ile Körfez İşbirliği Konseyinin (KİK), yayımladıkları Hürmüz Boğazı ile ilgili ortak bildiriye tepki gösteren Velayeti bildiriye ilişkin, "Bölgenin 'çevre sakinleri ve siyasi küçükleri' ısmarlama bildirilerle teselli olmasın bilin ki varlığınız bu sofradan dökülen kırıntılarla beslenmektedir." ifadelerini kullandı.

ABD ile KİK ülkelerinin dışişleri bakanları, dün düzenlenen toplantıda İran ile nihai bir anlaşmaya varılması için müzakerelerin sürdürülmesi gerektiğini, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerden de herhangi bir ücret istenmesinin kabul edilmeyeceğini belirtmişti.

Bakanlar ayrıca, kalıcı bölgesel barış ve güvenliğin, İran'ın balistik füzeleri, insansız hava araçları ve bölgedeki vekil güçlerine verdiği destek dahil olmak üzere, tüm tehdit unsurlarına yönelik önlemler alınmasını gerektirdiğini vurgulamıştı.

Bakanlar, Lübnan’da kalıcı güvenliğin sağlanması için ise devlet dışı silahlı grupların, Lübnan hükümetinin kontrolü altına girmesi gerektiğini kaydetmişti.​​​​​​​

ABD Başkan Yardımcısı Vance, Trump'ın "derin devlet" tarafından hedef alındığını iddia etti

California eyaletinin Yorba Linda kentindeki Richard Nixon Başkanlık Kütüphanesi'nde düzenlenen etkinlikte konuşan Vance, "Communion" isimli yeni kitabını tanıttı.

Etkinlikte Nixon'a duyduğu hayranlığı dile getiren Vance, "Watergate skandalı yarın yaşansaydı, 12 saat süren bir haber olurdu. Bunun bir başkanın görevden alınmasına yol açacağı düşüncesi çılgınca." değerlendirmesinde bulundu.

Vance, Nixon'ın görevden ayrılmasına yol açan süreç ile Trump'ın ilk başkanlık döneminde yaşananlar arasında benzerlik bulunduğunu savunarak "derin devlet" olarak nitelendirdiği yapıların her iki lidere karşı da benzer yöntemler kullandığını iddia etti.

Kendisini de Nixon'a benzeten Vance, "Genç senatör, başkan yardımcısı, birkaç çok satan kitap yazmış, medya tarafından nefret edilen biri. Bu biraz JD Vance'i andırıyor. Richard Nixon'ı her zaman sevmişimdir." ifadelerini kullandı.

Watergate skandalı

Watergate skandalı, ABD'de 1972-1974 döneminde Başkan Richard Nixon yönetimini içeren ve Nixon'ın istifasıyla sonuçlanan büyük bir siyasi skandal olarak biliniyor.

Skandal, başkent Washington'da 17 Haziran 1972'de 5 hırsızın Watergate iş merkezindeki bir büroya girerken polis tarafından yakalanarak tutuklanması ve Nixon hükümetinin olayı örtbas etme girişimlerinin ardından patlak vermişti.

Olayda, Nixon hükümetinin 1972 seçimlerinde siyasi rakiplerini yasa dışı dinleme faaliyetleri açığa çıkarılmış, skandala adı karışan Nixon istifa ederek görevini yardımcısı Gerald Ford'a devretmişti.

DSÖ'den Venezuela açıklaması: İlk 72 saat hayat kurtarmak için kritik öneme sahip

Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO) Sağlık Acil Durumlar Direktörü olarak da görev yapan Ugarte, Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (UNOCHA) Sözcüsü Jens Laerke ile Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Sözcüsü Matthew Saltmarsh, BM Cenevre Ofisinin haftalık basın toplantısında değerlendirmelerde bulundu.

Venezuela'daki sağlık sisteminin kırılganlığına ve ülkenin uzun süredir insani krizle mücadele ettiğine dikkati çeken Ugarte, "Bu iki depremin şoku, tıbbi malzeme, travma bakımı, sağlık tesislerinin değerlendirilmesi ve koordinasyonu dahil önemli ek destek ihtiyaçlarını ortaya çıkarıyor. Arama kurtarma operasyonları, hasta bakımı ve hasar değerlendirmeleri devam ettikçe, ölü ve yaralı sayısı da artmaya devam edecektir." dedi.

Ugarte, en büyük önceliğin mümkün olduğunca çok insanı kurtarmak ve yaralılara acil şekilde hayat kurtarıcı sağlık hizmeti sağlamak olduğunu belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"İlk 72 saat hayat kurtarmak için kritik öneme sahip. Çabalar, etkilenenlere zamanında tıbbi müdahale sağlanmasına yoğunlaştırıldı. Acil sağlık öncelikleri arasında, özellikle çöken binaların ve devam eden arama kurtarma operasyonlarının olduğu bölgelerde, kitlesel yaralanma yönetimi ve travma bakımı yer alıyor."

Kritik sağlık hizmetlerinin sürdürülmesinin de çok önemli olduğunu kaydeden Ugarte, özellikle barınaklarda kalan insanlar için sağlık açısından önemli zorluklar yaşanacağını söyledi.

"En büyük öncelik, arama ve kurtarma"

Laerke ise depremin herhangi bir ülke için yaşanabilecek en yıkıcı olaylardan biri olduğunu dile getirdi.

Şu anda Venezuela için uluslararası seferberlik olduğunu belirten Laerke, "Tüm insani yardım sistemi çok hızlı ve büyük ölçekte hareket ediyor ve Venezuela'daki hükümet liderliğindeki müdahaleyi destekliyor. En büyük öncelik arama ve kurtarma. Elbette, düşüncelerimiz hayatta kalanlarla, özellikle de sevdiklerinin ölü mü yoksa sağ mı olduğunu bilmeyenlerle birlikte. Bu nedenle arama ve kurtarma çok hızlı bir şekilde yapılması gereken en önemli şey." diye konuştu.

Uluslararası Arama ve Kurtarma Danışma Grubu Ağı aracılığıyla büyük bir seferberlik başlatıldığını ifade eden Laerke, bu ağın, dünyanın dört bir yanından tecrübeli ulusal ekipleri bir araya getirdiğinin altını çizdi.

Laerke, "(Farklı ülkelerden) Toplamda 25 ekip, dünyanın dört bir yanından toplam 1000 kurtarma personeliyle birlikte görevlendirildi ve daha fazlası da gelecek. Bu 25 ekibin 17'si kentsel arama ve kurtarma ekibi. Diğer ekipler bugün ve önümüzdeki günlerde geliyor ve varışlarının hemen ardından operasyonlara başlayacaklar." dedi.

BM Afet Değerlendirme ve Koordinasyonunu (UNDAC) da harekete geçirdiklerini söyleyen Laerke, "Bu ekip, Venezuela'daki müdahaleyi destekleyecek." bilgisini verdi.

"6,9 ​​milyon Venezuelalı mülteci ve göçmen Latin Amerika ve Karayipler'de barındırılıyor"

BMMYK Sözcüsü Saltmarsh, Venezuela'da geniş çaplı yıkıma neden olan, binlerce kişiyi acil yardıma muhtaç bırakan yıkıcı depremlerin etkilerine müdahale etmek için personel ve kaynaklarını seferber ettiklerini söyledi.

Hükümetin, tahliye önlemleri, bazı hizmetlerin askıya alınması, sağlık ve kurtarma ekiplerinin seferber edilmesi de dahil olmak üzere olağanüstü hal ilan ettiğini belirten Saltmarsh, şunları kaydetti:

"Depremlerin, mülteciler, geri dönenler ve diğerleri de dahil olmak üzere ülke genelindeki savunmasız insanlar için mevcut koruma risklerini önemli ölçüde artıracağı görülüyor. İnsani koruma kümesinin lideri olarak BMMYK, etkilenen bölgelerdeki ihtiyaçları ve eksiklikleri değerlendirmek ve ilgili tüm gruplar arasında zamanında, etkili ve tamamlayıcı bir yanıtı koordine etmek için yetkililer ve insani yardım ortaklarıyla yakın işbirliği içinde çalışıyor."

Saltmarsh, Venezuela'nın 2025 sonunda BMMYK'nin ilgilendiği 210 binden fazla mülteci, sığınmacı ve diğer ilgili kişiye ev sahipliği yaptığını hatırlatarak, "Buna ek olarak 4 milyonu yardıma muhtaç olmak üzere 6,9 ​​milyon Venezuelalı mülteci ve göçmen Latin Amerika ve Karayipler'de barındırılıyor." bilgisini paylaştı.

Venezuela'da 2 büyük deprem meydana gelmişti

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), dün Venezuela'da 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde ardışık iki deprem meydana geldiğini bildirmişti.

Venezuela Sağlık Bakanı Carlos Alvarado, ülkedeki depremlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 235'e yükseldiğini, 4 bin 300'den fazla kişinin ise yaralandığını açıklamıştı.

Arama kurtarma çalışmaları sürerken, ölü ve yaralı sayısının artmasından endişe ediliyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde Ebola salgınında vaka sayısı 1155'e yükseldi

KDC İletişim Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Ebola salgınında 15 Mayıs'tan bugüne kadar doğrulanmış 1155 vaka kaydedildiği, 304 kişinin salgın nedeniyle yaşamını yitirdiği ve tedavi gören 138 kişinin iyileştiği bildirildi.

318 kişinin tedavisinin devam ettiği belirtilen açıklamada, şu ana kadarki kümülatif veriler ışığında salgındaki ölüm oranının yüzde 26,3 olarak hesaplandığı belirtildi.

Öte yandan KDC ile Uganda'nın, özellikle Aru bölgesinde laboratuvar kapasitesi ve klinik müdahale imkanlarını güçlendirmeyi hedefleyen 90 günlük ortak sınır ötesi Ebola müdahale planını başlattığı ifade edildi.

Komşu Uganda'da ise Sağlık Bakanlığı 20 Ebola vakası kaydedildiğini ve 2 kişinin virüs nedeniyle öldüğünü duyurmuştu.

Mevcut salgının onaylanmış tedavisi ya da aşısı bulunmuyor

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün ardından 15 Mayıs'ta ülkede salgın ilan edilmişti.

DSÖ, 17 Mayıs'ta Ebola salgını nedeniyle uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan etmişti.

Sağlık yetkililerine göre, mevcut salgın, nadir bir Ebola varyantı olan "Bundibugyo" virüsünden kaynaklanıyor ve onaylanmış tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

Ebola, Afrika'da binlerce kişinin ölmesine neden oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara ve KDC'nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı.

KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınında bir köyde başladığı için hastalığa bu nehrin adı verilmişti.

Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 yıllarında görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası ölmüştü.

ABD-İran mutabakatında bir hafta geride kaldı: Taraflar ne kazandı?

ABD Başkanı Donald Trump ile İran yönetimi arasında Fransa'da imzalanan 14 maddelik mutabakat muhtırasının üzerinden bir hafta geçti.

Yarım asırlık düşmanlık ve bölgedeki başarısız barış girişimleri göz önüne alındığında, çatışmaların durması bile kendi başına önemli bir gelişme olarak kabul ediliyor.

Washington'da anlaşmanın bir "Amerikan yenilgisi" olduğunu savunan eleştirilere rağmen süreç şimdilik ilerliyor.

Hem Trump yönetiminin yaklaşan seçimler öncesinde daha fazla ekonomik maliyet üstlenmek istememesi hem de İran’ın temel pazarlık kozlarını kaybetmeden acil kazanımlar elde etmesi, tarafları masada tutan en büyük etkenler olarak öne çıkıyor.

Hürmüz Boğazı yeniden ticarete açılıyor

Anlaşmanın Washington açısından en somut meyvesi, küresel petrol arzının kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine açılması oldu.

Savaş döneminde durma noktasına gelen geçişler, uzlaşmanın ardından hızla artarak normalleşme sinyalleri vermeye başladı.

Her ne kadar boğazdaki mayın riskleri ve İran'ın kuzey koridorundaki izin şartı devam etse de tanker trafiğinin canlanması küresel enerji piyasalarını rahatlattı.

Boğazın kapalı kalması, tarihin en büyük petrol krizlerinden birini tetiklemiş ve tüketici güvenini sarsarak ABD ekonomisini büyük bir kriz tehdidiyle karşı karşıya bırakmıştı.

60 günlük ücretsiz geçiş sürecinin ardından İran’ın boğazdan geçen gemilerden ücret almaya başlama ihtimali ise Tahran için şimdiden devasa bir gelir kapısı anlamına geliyor.

İran yaptırımsız petrol satışına başladı

Mutabakat uyarınca ABD hazinesinin yaptırımları askıya alması, İran'ın yeniden küresel pazara dönmesini sağladı.

Donanma ablukasının kalkmasıyla birlikte Tahran, özellikle Çin başta olmak üzere dış pazara ham petrol sevkiyatına hız verdi.

Uzmanlar, gizli satış dönemindeki indirimleri sonlandıran İran'ın, savaş öncesine kıyasla üçte bir oranında daha fazla petrol satarak günlük iki milyon varil seviyelerine ulaşabileceğini öngörüyor.

Öte yandan Batı'da birçok analist, bu kontrolsüz gelir akışının İran'ın askeri gücünü artırmak için kullanılmasından endişe duyuyor.

Uluslararası denetim ve varlıkların akıbeti muamması

Anlaşmanın en tartışmalı yönlerinden birini uluslararası nükleer denetimler oluşturuyor. Beyaz Saray, Birleşmiş Milletler müfettişlerinin İran'da sınırsız denetim yapacağını ilan etse de Tahran cephesi bu durumun kalıcı bir barış anlaşmasından önce yürürlüğe girmeyeceğini savunuyor.

Benzer şekilde, İran'ın dünya bankalarında dondurulan 100 milyar dolardan fazla varlığının serbest bırakılması ve ülkenin yeniden imarı için kurulması planlanan 300 milyar dolarlık fonun detayları henüz netleşmiş değil.

ABD Kongresi'nin yaptırımların kaldırılmasına yönelik şüpheci yaklaşımı da bu finansal adımların önündeki en büyük engellerden biri olarak duruyor.

Lübnan cephesi ve İsrail anlaşmayı bozabilir

Mutabakat metni Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal durdurulmasını öngörüyor. Ancak bu madde, anlaşmanın en zayıf halkası olarak görülüyor.

İsrail, kendisini bu anlaşmayla bağlı görmediğini açıkça belirtirken, Lübnan'da askeri operasyonlarını sürdürüyor.

İran'ın, İsrail'in askeri baskısını hafifletmek için bu anlaşmayı bir kalkan olarak kullanma stratejisi, Washington ile Tel Aviv arasındaki ilişkileri geriyor.

İsrail'in Lübnan veya bölge genelinde atacağı tek taraflı bir adım, mutabakatı tamamen çökertme riski taşıyor.

Almanya'da 40 dereceyi aşması beklenen sıcaklıklar nedeniyle bazı bölgeler için uyarı yayımlandı

Ülke genelinde etkisini artıran sıcak hava dalgası nedeniyle meteoroloji ve sağlık yetkilileri, peş peşe uyarılar yayımlıyor.

Hafta sonu ülkenin batı ve doğu kesimlerinde sıcaklıkların yer yer 40 derecenin üzerine çıkması bekleniyor.

Alman Meteoroloji Dairesi (DWD), özellikle Kuzey Ren-Vestfalya, Hessen, Rheinland-Pfalz, Saarland ve Baden-Württemberg eyaletlerinin bazı kesimleri için en yüksek seviyede sıcaklık uyarısı yaptı.

Berlin, Brandenburg, Saksonya, Saksonya-Anhalt, Thüringen, Bavyera ve Aşağı Saksonya'nın büyük bölümünde de sıcak hava uyarıları yürürlükte bulunuyor.

Hafta sonu birçok kentte sıcaklıkların 35 ile 40 derece arasında seyredeceği tahmin ediliyor.

Frankfurt ve çevresinde termometrelerin 41 dereceyi göstermesi, Berlin, Leipzig ve Dresden'de de sıcaklıkların 35 derecenin üzerine çıkması bekleniyor. Almanya'nın doğusu ile Polonya sınırına yakın bölgelerde sıcaklıkların 40 dereceyi aşabileceği öngörülüyor.

Yetkililer, özellikle yaşlılar, kronik hastalar, çocuklar ve açık alanda çalışanların zorunlu olmadıkça öğle saatlerinde dışarı çıkmamalarını, bol sıvı tüketmelerini ve fiziksel aktivitelerini sabah ya da akşam saatlerine kaydırmalarını tavsiye etti.

Belediyeler de serinleme noktalarının oluşturulması ve hassas grupların korunmasına yönelik önlemler alıyor.

Yetkililer, hafta sonunda etkisini sürdürmesi beklenen sıcak hava dalgası nedeniyle DWD'nin güncel uyarılarının takip edilmesini, özellikle yaşlı ve yalnız yaşayan kişilere destek olunmasını ve günün en sıcak saatlerinde zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmamasını istedi.

İran, Hürmüz Boğazı’ndan koordinasyonsuz geçiş konusunda uyardı

Garibabadi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan Hürmüz Boğazı’na ilişkin açıklamalarda bulundu.

Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin, İran’ın koordinasyonu ve mutabakat zaptının 5. maddesi hükümlerine dayanması gerektiğini söyleyen Garibabadi, "Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçiş, paralel güzergahlarla İran’ın değerlendirmeleri dışında alınacak kararlarla garanti altına alınamaz." ifadelerini kullandı.