Dünyadan Haberler - 4

ABD'li Senatör Sanders'tan "İsrail'e askeri yardımların durdurulması" çağrısı

Bağımsız Vermont Senatörü Sanders, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, ABD'nin İsrail'e askeri yardımlarını hedef aldı.

Sanders, kamuoyunun dikkatinin Gazze, İran ve Lübnan'daki dağılımında olduğu bir dönemde, Batı Şeria'daki durumun giderek kötüleştiğine dikkati çekilerek "Sadece Gazze, İran ve Lübnan değil. Batı Şeria'da Ekim 2023'ten beri İsrailli askerler ve yerleşimciler 1071 Filistinliyi öldürdü, 6 binden fazla evi yıktı, 200'den fazla yasa dışı karakol kurdu. ABD'den İsrail'e askeri yardım yok." tasarruf kullanıldı.

Senatör Sanders, Ocak ayında, İsrail'e yaklaşık 660 milyonluk bomba satışını engellemek için ortak bir silah satışının reddedilmesi tasarısını sunmuş, Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Senatoda tasarı kabul edilmişti.

Özellikle Kongre Demokrat Üyeleri, ABD'nin İsrail'e silah tedarikini durdurması ve İsrail'in askeri eylemlerine ortak olunmaması için çalışmalar yapıyor.

Soykırımcı İsrail ordusu, Lübnan'ın işgal ettiği beldelerdeki evleri yıkmayı sürdürüyor

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail güçleri Ayta Şaab ve Bayyada beldelerindeki evleri ve iş yerlerini yıktı.

Öte yandan İsrail ordusunun güneyde işgal ettiği Şakra ve Hula beldelerinin çevresine top saldırısı düzenlediği belirtildi.

İsrail ordusu, 19 Nisan'da geçici ateşkese rağmen Lübnan'ın yerel işgal yerindeki yıkıma devam edeceğini duyurmuştu.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

İsrail ordusu Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkedeki birçok beldeyi işgal etti.

Lübnan hükümeti, bu sürede ülkelerden gelenlerin 1 milyon 162 bini geçtiğini açıklamıştı.

Lübnan ve İsrail arasında varılan 10 günlük geçici ateşkes, 17 Nisan'da gizli tutulmuştu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, söz konusu ateşkesin kabul edildiğini ancak Lübnan'ın bölgelerinde işgal edilen birimlerin üyelerini sürdüreceklerini ifade etmişti.

İran, Umman Denizi'nde bir konteyner gemisini hedef aldı

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı'nda yer alan haberde, Umman Denizi'nde bir konteyner gemisine "uyarıları dikkate almadığı" gerekçesiyle İran güçlerince ateş açıldığı belirtildi.

Öte yandan İngiltere Deniz Ticaret Örgütü'nden yapılan yazılı açıklamada, Umman Denizi'nde bir konteyner gemisine ateş açıldığı doğrulandı.

Mürettebattın durumunun iyi olduğu ancak açılan ateş sonucunda gemide ciddi hasar meydana geldiği aktarıldı.

İran Devrim Muhafızları: Herhangi bir saldırıya ezici karşılık veririz

İran Devrim Muhafızları, olası yeni saldırılara karşı tam hazırlık içinde olduklarını açıkladı.

Mehr Haber Ajansı’na yapılan açıklamaya göre, yeniden çatışma çıkması halinde “düşmanın kalan varlıklarına ezici darbeler indirileceği” uyarısı yapıldı.

Açıklamada ayrıca, “sözde ateşkes” sürecinde teyakkuzun sürdürülmesi gerektiği vurgulanarak, “sessiz savaş alanı” olarak tanımlanan bu dönemde düşman hareketlerinin yakından izleneceği belirtildi.

Ayrıntılar geliyor...

Soykırımcı İsrail'in Lübnan'da ateşkese rağmen düzenlediği saldırıda 1 kişi öldü

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail'e ait bir İHA gece saatlerinde Batı Bekaa'ya bağlı Cubur bölgesine saldırı düzenledi.

Saldırıda 1 kişi öldü, 2 kişi yaralandı.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

İsrail ordusu Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan ve İsrail arasında varılan 10 günlük geçici ateşkes, 17 Nisan'da yürürlüğe girmişti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, söz konusu ateşkesi kabul ettiklerini ancak Lübnan'ın güneyinde işgal ettikleri bölgelerde kalmayı sürdüreceklerini belirtmişti.

Brent petrolün varili 98,38 dolardan işlem görüyor

Dün 101,15 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 98,48 dolardan tamamladı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 08.05 itibarıyla kapanışa göre yüzde 0,10 azalarak 98,38 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 89,43 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile devam eden ateşkesi uzatma kararı almasının ardından düşüşe geçti.

Fiyatlar, önceki seansta ABD ile İran arasındaki gerilimin tırmanmasıyla sert yükselmiş ve Brent petrol kısa süreliğine 101 doların üzerine çıkmıştı. Ancak ateşkesin uzatılacağı yönündeki açıklamalar, piyasalarda arz endişelerini hafifleterek fiyatların yönünü aşağı çevirdi.

ABD'nin İran bandıralı bir kargo gemisine el koyması ve Tahran yönetiminin misilleme tehdidinde bulunması, tansiyonu yükselten gelişmeler arasında yer alırken, İran, ayrıca ABD'nin liman ve kıyılarına yönelik ablukasını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını duyurdu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İran limanlarının ablukaya alınmasının savaş eylemi olduğunu belirterek, "Tehdit gölgesi altında müzakereyi kabul etmiyoruz." dedi.

Trump ise süresi dolmak üzere olan iki haftalık ateşkesi, müzakerelerin devam etmesi için belirsiz süreyle uzattığını açıkladı. ABD'nin İran’a yönelik deniz ablukasının süreceğini belirten Trump, tarafların anlaşmaya varamaması halinde askeri seçeneklerin masada olduğunu vurguladı.

Müzakerelerde belirsizlik sürüyor

Öte yandan, ABD ile İran arasında Pakistan'da yapılması planlanan görüşmelere ilişkin belirsizlikler sürüyor. İran tarafı henüz müzakerelere katılıp katılmayacağına karar vermezken, ABD Başkan Yardımcısı'nın planlanan ziyaretinin de ertelendiği bildirildi.

Küresel petrol arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda ise sevkiyatlar büyük ölçüde durma noktasına geldi. Normalde dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazdan son 24 saatte yalnızca 3 geminin geçiş yaptığı belirtildi.

Uzmanlar, bölgedeki arz kesintilerinin devam etmesine rağmen, ateşkesin uzatılması ve diplomatik sürecin sürmesi yönündeki beklentilerin petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı sınırladığını ifade ediyor.

Öte yandan, günün ilerleyen saatlerinde ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) haftalık petrol stok verilerini açıklaması bekleniyor.

Amerikan Petrol Enstitüsü (API) verileri, ABD ham petrol stoklarının geçen hafta üç haftalık artışın ardından 4,5 milyon varil azaldığına işaret ederken, benzin ve distilat stoklarında da düşüş kaydedildi. Analistler, 17 Nisan ile sona eren hafta için ham petrol stoklarında yaklaşık 1,2 milyon varillik düşüş öngörüyor.

Brent petrolde teknik olarak 98,93 doların direnç, 97,97 doların destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.​​​​

Petrol sızıntısı uzaydan görülüyor

İran ile ABD-İsrail arasındaki çatışmada petrol tesislerine ve gemilere düzenlenen saldırılar, Basra Körfezi'nde uzaydan dahi görülebilen büyük çaplı petrol sızıntılarına yol açtı.

Avrupa Uzay Ajansı'nın Sentinel-1 uydusunun yakaladığı görüntüler, bölgedeki tahribatın boyutlarını ve ekosisteme verilen zararı gözler önüne serdi.

Sızıntının merkez üsleri

7 Nisan tarihli bir uydu uydu görüntüsü, İran'ın Keşm Adası yakınlarında Hürmüz Boğazı'nda sekiz kilometreyi aşan petrol sızıntısını ortaya koydu.

CNN International'a konuşan Greenpeace yetkililerine göre İran'a ait bir tanker de 28 Şubat'ta ABD güçlerinin saldırısına uğramasının ardından aynı bölgede sızıntı yaptı.

Bir diğer kritik nokta ise Lavan Adası oldu. İran devlet medyasına göre ada yakınlarındaki petrol tesisine düzenlenen saldırı sonrası bölgede ciddi sızıntı meydana geldi.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde rafineride büyük bir yangın çıktığı görüldü. Uzmanlar bu durumu "çevre açısından büyük bir acil durum" olarak niteledi.

Koruma altındaki alanlar tehlikede

Hollanda merkezli PAX kuruluşundan Körfez'deki saldırıların çevresel sonuçlarını izleyen ekibin başındaki Wim Zwijnenburg, sızıntıların artık Lavan'ın yaklaşık 1,5 kilometre doğusundaki Şidvar Adası'na kadar ulaştığını ifade etti.

Mercan yapısıyla öne çıkan bu ıssız ada deniz kaplumbağaları ve deniz kuşları başta olmak üzere koruma altındaki pek çok türe ev sahipliği yapıyor.

Binlerce insanı etkileyebilir

Uzmanlar en kötü senaryoda bu sızıntıların başta İran kıyılarında yaşayanlar olmak üzere binlerce insanı doğrudan etkileyebileceğini söyledi.

Geçim kaynağı balıkçılığa dayanan kıyı halkının avladığı balıkların kirlenmesi en kritik tehdit olarak görülüyor.

Öte yandan bölgede yaklaşık 100 milyon insanın temiz su ihtiyacını karşılayan tuzdan arındırma tesislerinin filtreleme sistemleri de petrol kirliliğinden dolayı zarar görebilir.

Temizlemesi zor

Greenpeace Almanya verilerine göre şu anda Körfez'de seyir halinde 75 büyük petrol tankeri bulunuyor ve bu gemiler toplamda yaklaşık 19 milyar litre ham petrol taşıyor.

Petrol sızıntılarını temizlemek her koşulda zorlu olsa da bölgede devam eden çatışma ortamının temizlik çalışmalarını neredeyse olanaksız kıldığı belirtiliyor.

Meta yapay zeka eğitimi için çalışanlarının klavye ve fare hareketlerini takip edecek

Instagram ve Facebook'un sahibi olan şirket, Salı günü çalışanlarına yaptığı açıklamada, Meta bilgisayarlarında ve dahili uygulamalarında çalışacak yeni bir aracın, yapay zeka teknolojisi için eğitim verisi olarak kullanılmak üzere faaliyetlerini kaydedeceğini bildirdi.

Bir Meta sözcüsü konuyla ilgili yaptığı açıklamada, insanların bilgisayar kullanarak günlük görevleri tamamlamalarına yardımcı olacak araçlar geliştirirken, modellerin insanların bunları gerçekte nasıl kullandığına dair gerçek örneklere ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Sözcü, verilerin başka bir amaçla kullanılmayacağını ve hassas içerikleri korumak için gerekli önlemlerin alındığını belirtti.

Çalışanlar karardan rahatsız

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen bir Meta çalışanı, bilgisayar üzerindeki en küçük hareketlerinin bile yapay zeka eğitimi için kullanılmasını ve bu durumun yeni işten çıkarma beklentileriyle birleşmesini "distopik" olarak nitelendirdi.

Şirketten yakın zamanda ayrılan bir başka kişi ise takip aracının, yapay zekanın herkese dayatılmasının son yolu olduğunu dile getirdi.

Meta, bu yıl içinde yaklaşık 2 bin çalışanı işten çıkarırken, önümüzdeki aylarda daha büyük çaplı işten çıkarmaların yaşanması bekleniyor. Geçen ay kısmi bir işe alım dondurma kararı alan şirketin, Mart ayında yaklaşık 800 olan iş ilanı sayısı şu anda yediye kadar düştü.

Yatırımlar yapay zekaya yöneliyor

MCI (Model Capability Initiative) olarak adlandırılan bu yeni takip aracının, çalışanların bilgisayar üzerindeki etkinliklerini yapay zeka araçlarını geliştirmek için kaydetmesi Meta bünyesinde bir ilk olma özelliği taşıyor.

CEO Mark Zuckerberg, bu yıl yapay zeka projelerine yapılan harcamaları artırma sözü vererek firmayı teknolojinin ön saflarında konumlandırmaya çalışıyor.

Meta, 2026 yılında yapay zekaya yaklaşık 140 milyar dolar harcamayı planlıyor. Bu rakam, bir yıl önce teknolojiye yatırılan miktarın neredeyse iki katına tekabül ediyor.

Şirket, Ocak ayında yaptığı açıklamada 2026 yılının "yapay zekanın çalışma şeklimizi kökten değiştireceği yıl" olacağını duyurmuştu.

Meksika'dan Dünya Kupası için güvenlik sözü

Ulusal Saray'da düzenlenen günlük basın toplantısında konuşan Sheinbaum, 2026 Dünya Kupası için tüm güvenlik önlemlerinin alındığını söyledi.

Sheinbaum, FIFA ile halihazırda çalışıldığını hatırlatarak, "Tüm garantiler mevcut. Dünya Kupası için bir güvenlik ekibi ve güvenlik protokolü var. Dün FIFA yetkilileriyle bir aradaydım." ifadesini kullandı.

Dünya Kupası maçlarına ev sahipliği yapacak eyaletlerin valileriyle gerekli koordinasyonu yürüttüklerini dile getiren Sheinbaum, "Meksika'da bulunmak güvenli, nitekim sadece ocak ve şubat aylarında 16 milyon kişi ülkemizi ziyaret etti, 16 milyon yabancı ziyaretçiden bahsediyoruz." diye konuştu.

Meksiko'daki turistik Teotihuacan Piramitleri'nde dün düzenlenen silahlı saldırıda bir Kanadalı turistin hayatını kaybetmesine değinen Sheinbaum, "Dünkü olay, özellikle arkeolojik sit alanlarında güvenliği güçlendirmemiz gerektiği konusunda dikkatimiz çekmiştir." değerlendirmesinde bulundu.

2026 FIFA Dünya Kupası açılış maçı 11 Haziran 2026'da Meksiko'daki Azteca Stadyumu'nda oynanacak. Ev sahibi Meksika, bu karşılaşmada Güney Afrika ile karşı karşıya gelecek.

ABD Başkanı Trump: İran mali olarak çöktü

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İran'ın mali olarak çöktüğünü ve Hürmüz Boğazı'nın hemen açılmasını istediğini" savundu.

İran'ın "nakit sıkıntısı çektiğini" ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması nedeniyle günde 500 milyon dolar kaybettiğini öne süren Trump, "İran'da asker ve polisin maaş alamadıklarından şikayet ettiğini" kaydetti.

Trump, bir başka paylaşımında da İran'ın, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki ablukası nedeniyle "itibarını kurtarmak" için buranın "kapatılmasını istediğini" iddia etti.

Trump ayrıca, Hürmüz Boğazı'nı açmaları halinde "İran'la asla bir anlaşma sağlanamayacağını" belirtti.

Böyle dava görülmedi: 47 bin suçtan yargılanıyorlar

El Salvador’da bir mahkeme, Mara Salvatrucha (MS-13) olarak bilinen suç örgütünün lider kadrosunda yer aldığı öne sürülen 400’den fazla sanığın toplu yargılamasına salı günü başladı.

Savcılığa göre davada yargılanan 486 sanık, 2012 ile 2022 yılları arasında işlendiği belirtilen 47 binden fazla suçla bağlantılı bulunuyor. Sanıkların cinayet, kadın cinayeti, haraç, silah kaçakçılığı ve zorla kaybetme gibi suçları organize ettiği öne sürülüyor.

Savcılıktan en ağır ceza talebi

Savcılık ayrıca, sanıkları toprak kontrolü yoluyla paralel bir devlet kurmaya çalıştıkları iddiasıyla isyan suçlamasıyla da itham etti.

Otopsi raporları, balistik incelemeler ve tanık ifadelerini delil olarak sunan Savcılık Ofisi, hakimden her suç için azami hapis cezası verilmesini istedi. Buna göre, tüm suçlamalardan mahkumiyet kararı çıkması halinde tek bir sanık hakkında 245 yıla kadar hapis cezası istenebilecek.

2022’deki kanlı hafta sonu dosyada yer aldı

Yetkililer, dava dosyasında 25-27 Mart 2022 tarihleri arasında 86 kişinin öldürülmesi yönünde verildiği belirtilen talimatların da yer aldığını bildirdi. Söz konusu dönem, savaş sonrası El Salvador’un en şiddetli hafta sonu olarak değerlendiriliyor.

Bu cinayet dalgasının ardından hükümet yanlısı çoğunluğun bulunduğu Kongre, ülke genelinde tartışmalı olağanüstü hal ilan etmişti. Uygulama, o tarihten bu yana her ay uzatılarak yürürlükte tutuluyor.

Olağanüstü hal uygulaması, yaygın insan hakları ihlallerine zemin hazırladığı gerekçesiyle yoğun eleştiri alıyor. Salvadorlu yetkililer, uluslararası hukukçular tarafından kararname kapsamında işkence, cinayet ve zorla kaybetme dahil insanlığa karşı suç işlemekle suçlanıyor.

Bu uygulama kapsamında güvenlik güçlerinin 91 bin 500’den fazla kişiyi gözaltına aldığı belirtildi. İnsani yardım kuruluşları ise uygulamanın cezaevlerinde yüzde 238 oranında aşırı doluluğa yol açtığını ve devlet gözetiminde 513 tutuklunun hayatını kaybettiğini tahmin ediyor.

Suç oranındaki düşüşe dikkat çekiliyor

Devlet Başkanı Nayib Bukele yönetimi ise olağanüstü hal sayesinde cinayet oranının düştüğünü savunuyor. Resmi verilere göre, 2022’de 100 bin kişide 7,8 olan cinayet oranı, 2025’te 1,3’e geriledi.

Sanıkların beş ayrı cezaevinde tutulduğu, büyük bölümünün ise Bukele yönetimi tarafından 2023’te açılan ve sert çete karşıtı politikanın simgesi haline gelen yüksek güvenlikli CECOT Cezaevi’nde bulunduğu belirtildi.

İnsan hakları örgütleri, CECOT’taki koşulları insanlık dışı olarak nitelendiriyor. Cezaevinde işkence, 24 saat gözetim ve avukat erişimi dahil dış dünyayla temasın engellendiği iddiaları dile getiriliyor.

Sanal duruşmada yargılanan isimler arasında, Mauricio Funes döneminde hükümet ile çeteler arasında 2012-2014 yıllarında yürütülen ateşkese katılan uzun süredir etkili MS-13 liderleri Borromeo Henriquez ile Dionisio Umanzor da yer alıyor.

Macaristan Başbakanı Magyar: Netanyahu gelirse tutuklarız

Magyar, başkent Budapeşte'de düzenlediği basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu ülkeye davet edip etmediği ve Macaristan'a gelmesi halinde tutuklanıp tutuklanmayacağına ilişkin soruya yanıt veren Magyar, tüm devlet liderleriyle ayrım yapmaksızın görüştüğünü ve herkesi davet ettiğini belirtti.

Magyar, konuya ilişkin şöyle devam etti:

"Ekip arkadaşlarım konuyu inceledi ve 2 Haziran’a kadar (UCM'den) ayrılma sürecini durdurabileceğimizi gördük. Tisza hükümetinin kararlı niyeti bu süreci durdurmak ve Macaristan’ın UCM'ye üye olarak kalmasını sağlamaktır. Dolayısıyla kimseyi yanıltmış değilim. Eğer bir ülke Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne üyeyse ve hakkında yakalama kararı bulunan bir kişi o ülkenin topraklarına girerse, o kişinin tutuklanması gerekir. Bu soru telefonda da sorulabilir ama bence her devlet ve hükümet başkanı bu hukuki durumun farkındadır."

Magyar, İsrail Başbakanı Netanyahu'yu davet etti

İsrail Başbakanlık Ofisi'nden yapılan açıklamada, Netanyahu'nun Macaristan'daki genel seçimden galip çıkan Magyar ile ilk telefon görüşmesini gerçekleştirdiği açıklanmıştı.

Açıklamada, Magyar'ın, Netanyahu'yu Macar Ayaklanması'nın 70. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenecek tören için Macaristan'a davet ettiği ifade edilmişti.