Dünyadan Haberler - 4

İranlı yetkili: Hürmüz Boğazı konusunda Umman'la müzakereler sonuçlanma aşamasında

İran resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan Maliki, Hürmüz Boğazı konusunun mevcut durumda yalnızca İran ile Umman arasında ele alındığını belirtti.

ABD'nin üçüncü ülke olarak görüşmelere dahil olmaya çalıştığını söyleyen Maliki, Washington'un Umman karasularında bulunan güney su yolu ve güney koridorunda rol üstlenmek istediğini ancak Tahran'ın buna izin vermediğini savundu.

Maliki, İran ile Umman arasındaki görüşmelerin Hürmüz Boğazı'nın "etkin kullanımı, yönetimi ve kontrolü" konularına odaklandığını belirterek, Umman tarafının da geçici olarak güney güzergahının kullanılmaması konusunda mutabık kaldığını ileri sürdü.

İki ülkenin Tahran'ın da önerdiği belirli bir güzergah üzerinde yoğunlaştığını aktaran Maliki, "Müzakereler sonuçlanma aşamasında ve her an iki ülke arasında anlaşma imzalanabilir." dedi.

"Hürmüz'ün kontrolü İran'ın elinde olacak"

Maliki, "Bu anlaşmanın hayata geçmesi halinde, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü yine İran'ın elinde olacak ve üçüncü bir ülke, boğazın yönetimi ve kontrolünde herhangi bir rol üstlenemeyecek." ifadesini kullandı.

Görüşmelerin bazı ayrıntılarının açıklanmasının mevcut aşamada mümkün olmadığını söyleyen Maliki, İran-Umman müzakerelerinin ilerleyerek sürdüğünü dile getirdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması yönündeki açıklamalarına da değinen Maliki, "Biz politikamızı Trump'ın tweetleri ve açıklamalarına göre belirlemiyoruz." dedi.

ABD'nin İran ile Umman arasındaki görüşmelerden rahatsız olduğunu ileri süren Maliki, İran'ın müzakerelerin yalnızca iki ülke arasında yürütülmesini şart koştuğunu ve Washington'un görüşmelere katılmasına izin vermediğini söyledi.

Maliki, Umman'la anlaşmaya varılması halinde bunun İran açısından ABD karşısında "en büyük zaferlerden biri" olacağını savundu.

Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğine ilişkin düzenlemelere de değinen Maliki, gemilerin geçişinin İran tarafından belirlenecek düzenlemeler ve Tahran'ın çıkarları doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eski ABD Başkanı Biden'ın kanserinin yayıldığı açıklandı

Hunter Biden, BBC'ye verdiği mülakatta, "agresif prostat kanseri" teşhisi konulan eski Başkan Joe Biden'ın sağlık durumuna ilişkin konuştu.

Kanserle mücadeleyi "izlemesi zor" şeklinde nitelendiren Hunter Biden, babası Joe Biden'ın kanserinin yayıldığını, kemiklerine ve başka bölgelere metastaz yaptığını belirtti.

Biden'ın ofisinden Mayıs 2025'te yapılan açıklamada, eski Başkan Biden'a "agresif prostat kanseri" teşhisi konulduğu duyurulmuştu.

Sözcüsü, Ekim 2025'te yaptığı açıklamada, eski ABD Başkanı'nın prostat kanseri tedavisinin bir parçası olarak radyoterapiye başladığını belirtmişti.

İran’dan Hürmüz Boğazı mesajı: ABD davranışını düzeltmeden açılmayacak

Zülkadr, konuyla ilgili yazılı açıklama yaptı.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının ABD'nin tutumunu değiştirmesine bağlı olduğunu dile getiren Zülkadr, "ABD davranışlarını düzeltene kadar Hürmüz Boğazı açılmayacak." ifadelerini kullandı.

Zülkadr, Hürmüz Boğazı'nın açılması için ABD'nin "İran'ın dondurulmuş varlıklarını koşulsuz olarak serbest bırakması, deniz ablukasını sona erdirmesi, deniz ve hava kuvvetlerini İran çevresinden çekmesi, yaptırımları kaldırması ve İran'a karşı yürüttüğü son iki savaş için tazminat ödemesi" gerektiğini belirtti.

İranlı yetkili, ayrıca ABD'nin Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak'taki İran müttefiklerine karşı yürüttüğü savaşı sona erdirmesi, İran'ı tehdit etmemesi ve "İran milletinin mukaddesatına hakaret etmemesi" şartlarını da öne sürdü.

BAE, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir gemisini füzeyle hedef aldığını duyurdu

BAE resmi ajansı WAM'da yer alan haberde, ADNOC'a ait bir geminin sabah saatlerinde Hürmüz Boğazı'nda füzeli saldırıya maruz kaldığı belirtildi.

Haberde, saldırıda herhangi bir can kaybının olmadığı aktarıldı.

Bu arada BAE Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, ADNOC şirketine ait geminin "İran tarafından hedef alınması" şiddetle kınandı.

Saldırıda can kaybı ya da yaralanmanın yaşanmadığı ifade edilen açıklamada, saldırının, seyrüsefer özgürlüğünü vurgulayan, ticari gemileri hedef almayı veya uluslararası denizcilik yollarını aksatmayı reddeden Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2817 sayılı kararının açık bir ihlali olduğu kaydedildi.

Açıklamada, ticari gemileri hedef almanın, Hürmüz Boğazı'nı baskı veya ekonomik şantaj aracı olarak kullanmanın, İran Devrim Muhafızları tarafından gerçekleştirilen "bir korsanlık" olduğu, bölgenin ve halkının istikrarına, ayrıca küresel enerji güvenliğine doğrudan bir tehdit oluşturduğu ifade edildi.

İran'ın saldırılarına son vermesi çağrısının yapıldığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın ön koşulsuz şekilde geçişlere açılması istendi.

İran lideri Hamaney'in Başdanışmanı: Bölge ülkeleri artan iş birliğiyle güvenliği sağlayabilirler

Hamaney'in Başdanışmanı Velayeti, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından açıklama yaptı.

Açıklamada Velayeti, "Amerika ve Siyonist rejimin yenilgisi, bölgedeki güvensizliğin ana nedeni olan yabancı güçlerin bölgeden ayrılması gerektiğine dair inancı güçlendirmiştir. Bölge ülkeleri, artan işbirliğiyle güvenliği sağlayabilirler" ifadelerini kullandı.

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı’nın açılması için anlaşmaya çok yakın

İran resmi ajansı IRNA'ya göre Dışişleri Bakanı Erakçi, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile üst düzey yetkililerin katılımıyla "Gazeteciler Günü" dolayısıyla İçişleri Bakanlığında düzenlenen basın toplantısında konuştu.

Erakçi, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için yeni bir güzergah belirlenmesi konusunda Umman ile görüşmelerin sürdüğünü ve anlaşmaya çok yaklaştıklarını belirterek, "Hürmüz Boğazı’nın açılması, ABD tarafından İslamabad Mutabakat Zaptı’nın ihlal edilmesinin telafi edilmesi dahil olmak üzere diğer şartlara bağlıdır." dedi.

İranlı Bakan, ABD'nin temmuz başında başlattığı müdahalelerden önce Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin savaş öncesi seviyenin yüzde 60'ına kadar toparlandığını belirterek, "Mutabakatın ihlal edilmesi ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki yönetim rolünün zayıflatılması kesinlikle kabul edilemez." diye konuştu.

Umman ile geçici bir güzergah üzerinde çalışıldığını aktaran Erakçi, sözlerine şöyle devam etti:

"Hürmüz Boğazı'ndaki önceki Trafik Ayrım Düzeni (TAD) artık Tahran için kabul edilebilir değil. Umman ile devam eden görüşmeler, güncellenmiş haritalara dayalı askeri ve deniz müzakereleri sonrasında kalıcı bir TAD için temel oluşturacak geçici bir rota belirlemeye odaklanıyor.

Teknik ve hukuki karmaşıklıklar göz önüne alındığında, şu anda geçici bir geçiş hattından söz ediyoruz. Nihai düzenleme sağlanıncaya kadar bu geçici uygulama esas alınacaktır."

"İki ülkenin kara ve deniz kuvvetleri arasında mevcut haritalar temelinde görüşmeler yapıldı ve bu görüşmelerin sonuçlanmasının ardından yeni güzergah belirlenecektir." diyen Erakçi, yeni güzergahın belirlenmesinde teknik ve hukuki unsurların dikkate alınacağını ifade etti.

İİT, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı memnuniyetle karşıladı

İİT Genel Sekreteri Hüseyin İbrahim Taha'nın imzasıyla yayımlanan açıklamada, söz konusu anlaşma, üç ülkenin bölgesel ve uluslararası işbirliğinin temellerini güçlendirme konusundaki kararlılığını yansıtan önemli bir stratejik adım olarak nitelendirildi.

Anlaşmanın bölge ve İslam dünyasında güvenlik ve istikrarın desteklenmesi açısından temel bir dayanak oluşturduğu ifade edilen açıklamada, artan güvenlik tehditleri karşısında ortak hareket etme, üye ülkeler arasında dayanışma ve ortaklık anlayışını güçlendirme iradesinin önemine vurgu yapıldı.

Açıklamada, anlaşmayı imzalayan Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan liderleri takdir edilerek, "bu tarihi anlaşmanın hem bölge hem de uluslararası toplum yararına barış, kalkınma ve refah getirmesi" temennisinde bulunuldu.

Mekke Anlaşması uluslararası basında geniş yer buldu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan Mekke Anlaşması ve detayları, bölgesel ve küresel basında kapsamlı şekilde ele alındı.

İngiliz haber ajansı Reuters "Orta Doğu'daki kargaşa tırmanırken Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan karşılıklı savunma taahhüdünde bulundu" başlığıyla gördüğü haberde, anlaşmanın "bölgesel çatışmadan endişe duyan Sünni ve Müslüman ABD müttefiklerini bir araya getirdiği" değerlendirmesinde bulunuldu. Haberde yetkililerin açıklamalarına ve uzman görüşlerine de yer verildi.

"Önemli bir savunma anlaşması"

BBC'nin "Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan savunma anlaşması imzaladı" başlığıyla konuya dair yayınladığı haberde, anlaşmanın bazı detayları, yetkililerin açıklamaları ve uzman görüşleri aktarıldı.

CNN ise anlaşmayı "İran ile savaş yaklaşırken Suudi Arabistan, tarihi bir savunma anlaşmasıyla askeri güçleri önde gelen Müslüman ülkelere yöneliyor" başlığıyla manşete taşıdı. CNN'nin haberine göre, Riyad, İran savaşı yaklaşırken ülkenin savunması için İslam dünyasının en kuvvetli askeri güçlerine yöneliyor. Haberde anlaşmanın bazı detaylarına ve yetkililerin açıklamalarına yer verildi.

New York Times gazetesi "Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan ortak savunma anlaşması imzaladı" başlıklı haberinde, üç ülkenin yetkililerinin, anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu, herhangi bir ülkeye yönelik olmadığını ve diğer ülkelerin de anlaşmaya katılabileceğini belirten benzer açıklamalar yaptığına işaret edildi.

The Associated Press (AP) ajansının "Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan, önemli bir savunma anlaşması imzaladı" başlıklı haberinde ise anlaşmanın "güvenlik endişelerinin arttığı bir dönemde üç bölgesel güç arasındaki iş birliğini pekiştirdiği" değerlendirmesi yapıldı.

{ilgili-haber-953351}

"3 müttefik ülke, bölgesel güvenlik iş birliğini derinleştirmeyi hedefliyor"

Financial Times gazetesi de "Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan, Mekke’de bir savunma anlaşması imzaladı" başlıklı haberinde, "üç müttefik ülke, savaşlar ve istikrarsızlıkla başa çıkmak amacıyla bölgesel güvenlik iş birliğini derinleştirmeyi hedefliyor" yorumunda bulundu.

Amerikan Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin "Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan savunma anlaşması imzaladı" başlıklı haberinde, üç ülkenin bölgede bir süredir devam eden kargaşanın ardından güvenliği sağlamak için daha yakın askeri bağların temelini oluşturduğu kaydedildi. Haberde, anlaşmanın "ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşın bölge için yeni riskler oluşturduğu ve ABD güvenlik şemsiyesine yönelik yeni belirsizliklerin ortaya çıktığı bir dönemde imzalandığı" belirtildi.

Middle East Eye'ın yayımladığı "Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan savunma anlaşması imzaladı" haberinde de anlaşmanın "dünyanın en büyük üç Müslüman ülkesini ilk kez tek bir güvenlik şemsiyesi altında birleştirdiğine" dikkat çekildi.

Katar merkezli Al Jazeera'de ise anlaşmanın imzalandığı haberi "Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye, bölgede karışıklıklar sürerken bir savunma anlaşması imzaladı" başlığıyla görüldü. Haberde bu savunma anlaşmasının bölgedeki krizlerin ve askeri gerilimin arttığı bir dönemde güvenlik iş birliğini derinleştireceği vurgulandı.

{ilgili-haber-953374}

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın detayları

Anlaşma, herhangi bir ülkeyi hedef almayan, külfet paylaşımı ve ortak güvenlik anlayışı temelinde bölgesel ve küresel barış, istikrar ve refahın korunmasına yönelik taahhütleri güçlendirmeyi amaçlayan savunma odaklı iş birliği niteliği taşıyor.

Herhangi bir saldırganlık eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlayan anlaşma, üç devletten herhangi birine yönelik herhangi bir silahlı saldırının, hepsine yönelik bir saldırı olarak kabul edileceğini öngörüyor.

Anlaşmanın, üç ülkenin birbirlerinin güvenliğini destekleme taahhüdünün yanı sıra savunma sanayii iş birliğini ve askeri birlikte çalışabilirliği geliştirmeyi amaçlayan savunma odaklı bir düzenleme niteliği bulunuyor.

İşgalci İsrail, ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyine saldırdı

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre İsrail topçuları, gece yarısından sabah saatlerine kadar Yukarı Nebatiye beldesinin çevresindeki Ali Tahir Tepesi ve ormanlık alanları aralıklarla hedef aldı.

Nebatiye kentine hakim Kefer Rumman Tepeleri ile Debşe Tepesi arasındaki bölgeye de İsrail ordusu tarafından topçu saldırıları düzenlendi.

Lübnan'da 1 milyon kişi yerinden edildi 

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti bu sürede, ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı. Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkes daha sonra birkaç kez uzatılmıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, son açıklamasında, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda 4 bin 335 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.

Öte yandan Washington'da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen doğrudan müzakerelerin 5. turunun ardından ise 26 Haziran'da Lübnan ve İsrail arasında çerçeve anlaşması imzalanmıştı.

Dünya nüfusunun yüzde 6'sını oluşturan yerli halklar iklim değişikliğinin tehdidi altında

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu kararıyla 1994'te ilan edilen "Dünya Yerli Halklar Günü", yerli halkların ihtiyaçları konusunda farkındalık oluşturmayı amaçlıyor.

BM Yerli Halkların Hakları Deklarasyonu'nda, yerli halkların diğer milletlerle eşitliği vurgulanarak bu grupların kültürel çeşitliliğinin insanlığın ortak mirasını oluşturduğu belirtiliyor.

BM'nin internet sitesinde yer alan bilgiye göre, 90 ülkeden ve yaklaşık 5 bin farklı kültürden 476 milyondan fazla yerli, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 6,2'sini oluşturuyor.

Yerli halkların kimliklerinin büyük bir parçası olan dilleri ise kültürlerinin, dünyaya bakış açılarının korunması için önem arz ediyor.

Dünyadaki 7 bin dilin en az yüzde 40’ı bir dereceye kadar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Her iki haftada bir yerli dilin yok olduğu tahmin ediliyor. Birleşmiş Milletler, 2022 yılında nadir dilleri tanıtmak ve bu dilleri konuşan insanların yaşamlarını desteklemek ve korumak amacıyla bir başka önemli girişim olan “Yerli Diller On Yılı”nı başlattı.

Öte yandan yerli halklar daha çok yoksullukla karşı karşıya durumda. Dünyadaki yerli halk nüfusunun yüzde 86'sı gayriresmi ekonomide çalışıyor ve dünyanın geri kalanına göre 3 kat daha fazla yoksulluk eğiliminde. Yetersiz beslenmenin daha fazla görüldüğü yerli halklar ayrıca yeterli sosyal güvence ve ekonomik kaynaklar olmadan yaşama tutunmaya çalışıyor.

Daha az eğitim alıyor, daha az yaşıyorlar

Yerli halkların ortalama yaşam süresi, yerli olmayan topluluklara göre 20 yıl daha kısa. Bunun sebebinin ise yeterli sağlık hizmeti ve bilgisi alamamaları, sıtma, tüberküloz ve HIV gibi hastalıklara daha çok maruz kalmaları olarak gösteriliyor.

Yerlilerin yüzde 47'si resmi eğitim alamıyor ve bu sayı kadınlarda daha yüksek.

Yerli kadınların üçte birinden fazlası cinsel olarak istismar ediliyor ve bu grupta doğum sırasında ölme, küçük yaşta hamile kalma ve cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanma riski daha yüksek.

Öte yandan tüm bu zorlukları yaşayan yerliler kendi topraklarını da idare edemiyor. Bazı yerli halklar kendi kendilerini yönetiyor olsa da, birçoğu hala topraklarını ve kaynaklarını kontrol eden merkezi hükümetlerin nihai yetkisi altında bulunuyor.

Doğayı korumakta ön sıradayken iklim değişikliğinden de en çok onlar etkileniyor

Yerli halklar yaşam tarzlarıyla doğayla iç içe bir hayat sürüyor. Yaklaşık 70 milyon yerli, yaşamını ormanlardan sağlıyor.

Ancak araştırmalar gösteriyor ki doğayla bu kadar iç içe yaşayan yerli halklar, iklim değişikliğinden de doğrudan etkilenen toplumlar arasında başta geliyor.

Örneğin Afrika’nın Kalahari Çölü’ndeki yerli halklar, artan sıcaklıklar, kum tepelerinin genişlemesi ve rüzgar hızlarının artması nedeniyle bitki örtüsünün yok olmasına yol açan ve geleneksel sığır ve keçi yetiştiriciliği uygulamalarını olumsuz etkileyen bu koşullar yüzünden, su temini için hükümetin açtığı kuyuların çevresinde yaşamaya mecbur kalıyor ve hayatta kalabilmek için hükümetin desteğine bağımlı hale geliyor.

Himalayalar’ın yüksek rakımlı bölgelerinde, mevsimsel su akışına bağımlı olan yüz milyonlarca kırsal bölge sakinini etkileyen buzul erimesi, kısa vadede su miktarının artmasına neden olmakla birlikte, buzulların ve kar örtüsünün küçülmesiyle uzun vadede su miktarının azalmasına yol açıyor.

ABD Genelkurmay Başkanı Caine'in İran savaşından "çıkış yolu" aradığı iddia edildi

Amerikan CNN kanalının konu hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı haberinde Caine'in, son haftalarda İran ile savaşın geldiği noktaya ilişkin endişelerini ABD yönetimindeki üst düzey yetkililerle paylaştığı belirtildi.

Caine'in, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile yaptığı görüşmelerde, çatışmayı tırmandırabilecek askeri seçeneklerin yaratabileceği riskleri ve yalnızca hava saldırıları düzenleyerek Trump'ın savaş bağlamındaki hedeflerine ulaşılmasının zor olduğunu gündeme getirdiği ileri sürüldü.

Görüşmelerde Caine'in, gerilimin azaltılmasına imkan sağlarken ABD'nin hedefleri doğrultusunda ilerleme kaydedildiğini gösterebilecek bir "çıkış yolu" üzerine yoğunlaştığı iddia edildi.

Öte yandan kaynaklar, Trump'ın, İran'a kara birlikleri gönderilmesine sıcak bakmadığını, hava saldırılarının ise Tahran'ı ABD'nin çıkarlarını gözeten bir anlaşmaya zorlayabileceğini düşündüğünü aktardı.

Soykırımcı İsrail, Filistinlileri destekleyen ABD'li Yahudilerin ülkeye giriş iznini iptal etti

ABD'deki Yahudiler için yayın yapan "The Forward" gazetesinin haberinde, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarına karşı Batı Şeria'da nöbet tutan bir grup ABD'li Yahudi'nin seyahat izinlerinin iptal edildiği belirtildi.

Gazeteye konuşan aktivist Sam Sherman, işgal altındaki Batı Şeria'nın Mesafir Yatta bölgesinde Filistinlilere destek olmak için yürüttüğü 7 haftalık gönüllü faaliyet sırasında seyahat izninin iptal edildiğine dair bir e-posta aldığını söyledi.

Askerler tarafından birkaç kez durdurulup kimliğinin fotoğraflarının çekildiğini belirten Sherman, "Bu, benim ve grubumdaki birkaç kişinin başına aynı saat içinde geldi. Birkaçımız dakikalar arayla aynı e-postayı aldık." ifadelerini kullandı.

Daha deneyimli Yahudi aktivistlerin kendisine İsrail'e temelli göç etmediği sürece tekrar giriş yapmasına izin verilmeyeceğini söylediğini aktaran Sherman, alaycı bir dille, "Eğer İsrail için yanlış türde bir Yahudi'ysem. Bu harika." ifadesini kullandı.

İsrail makamlarından ABD'li Yahudilerin seyahat izinlerinin neden iptal edildiğine ilişkin açıklama yapılmadı.

Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlileri hedef alan çok sayıda saldırı gerçekleştiriyor.

Filistin resmi verilerine göre, 2026'nın ilk 6 ayında Filistinler ve mülklerine yönelik 3 bin 488 saldırı gerçekleştirildi.

Söz konusu saldırılar kişilere ve mülklere yönelik olmasının yanı sıra yeni yerleşim noktaları kurulmasını ve Filistinli çiftçilerin topraklarına erişiminin engellenmesini kapsıyor.