Dünyadan Haberler - 3

Antarktika'nın simge türleri yok olma eşiğinde

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN), Antarktika'nın simge türlerinden imparator penguen ile Antarktika kürklü fokunun koruma statüsünü "nesli tehlikede" olarak güncelledi.

IUCN verilerine göre, imparator penguenin koruma statüsü "neredeyse tehlike altında" kategorisinden "nesli tehlikede" kategorisine, Antarktika kürklü fokunun statüsü ise "en az endişe duyulan" kategorisinden "nesli tehlikede" kategorisine yükseltildi. Ayrıca listede yer alan bir diğer tür olan güney deniz fil foku koruma statüsü de "neredeyse tehlike altında" kategorisinden "hassas" kategorisine çıkarıldı.

İmparator penguenlerin yaşamını sürdürmesi için kritik öneme sahip deniz buzunun erken erimesi, türün üreme ve gelişim süreçlerini doğrudan etkiliyor. Penguenler, yavrularını büyütmek ve tüy değişimi dönemlerini geçirmek için kıyıya bağlı sabit deniz buzuna ihtiyaç duyuyor. Ancak buzların erken çözülmesi, henüz suya dayanıklı tüyleri gelişmemiş yavruların denize düşerek yaşamını yitirmesine yol açıyor.

Öte yandan, imparator penguen popülasyonu 2009-2018 yıllarında yaklaşık yüzde 10 azaldı. Mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde türün sayısının 2080'lere kadar yarı yarıya düşebileceği öngörülüyor.

Antarktika kürklü fokunda da benzer bir gerileme dikkati çekiyor. Türün popülasyonu 1999'da 2 milyondan fazlayken, yüzde 50'den fazla düşerek 2025'te yaklaşık 944 bine geriledi.

Bu düşüşte, okyanus sıcaklıklarının artması ve deniz buzunun azalmasıyla fokların temel besin kaynağı olan krillerin soğuk su arayışıyla daha derin sulara çekilmesi etkili oluyor. Bu durum, besine erişimi zorlaştırarak türün hayatta kalma oranını azaltıyor.

Bu kapsamda Güney Georgia'daki kril kıtlığı, yavruların ilk yılındaki hayatta kalma oranını önemli ölçüde düşürerek ve üreme popülasyonunun yaşlanmasına yol açıyor.

"Bunun temel nedeni büyük ölçüde iklim değişikliği"

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Sözen, AA muhabirine, yapılan son değerlendirmelerin aslında uzun süredir biriken bilimsel verilerin sonucu olduğunu söyledi.

Son güncellemede görülen üç türün statü değişiminin teme nedeninin iklim değişikliği olduğunu belirten Sözen, "Hem geçmiş üç jenerasyonda yaşanan kayıplar hem de gelecek dönemlere ilişkin öngörüler, bu türlerin popülasyonlarının ciddi biçimde azaldığını ve azalmaya devam edeceğini açıkça ortaya koyuyor." değerlendirmesinde bulundu.

İmparator penguenin yaşam döngüsünün doğrudan deniz buzuna bağlı olduğuna, kıyıya bağlı sabit buzlar üzerinde ürediklerine dikkati çeken Sözen, "Buzlar, imparator penguenin yavruları henüz suya dayanıklı tüylerini geliştiremeden erirse, tüm koloni denize düşerek yok olabilir." dedi.

Antarktika kürklü fokunda da benzer bir tablo görüldüğünü aktaran Sözen, bu türdeki düşüşte besin zincirindeki kırılmaların önemli rol oynadığını ifade etti.

Sözen, "Küresel ısınma nedeniyle okyanus yüzey suları ısındıkça kriller daha derin ve soğuk sulara çekiliyor. Bu da fokların besine ulaşmasını zorlaştırıyor. Özellikle yavrular, yeterli besine erişemediği için hayatta kalamıyor. Bu durum zamanla popülasyonun yaşlanmasına ve üreme oranlarının düşmesine yol açıyor." ifadelerini kullandı.

Güney deniz fili hastalıklar hızlı yayılabiliyor

Güney deniz filinde ise farklı bir risk unsurunun öne çıktığına işaret eden Sözen, şunları kaydetti:

"Bu türdeki gerilemede kuş gribi gibi salgın hastalıkların etkisi dikkati çekiyor. Koloni halinde, çok sıkı temasla yaşayan bu hayvanlarda hastalıklar çok hızlı yayılabiliyor ve kitlesel ölümlere neden olabiliyor. Bilim camiasında küresel ısınma ile birlikte özellikle de hayvanların daha önce patojenlere fazla maruz kalmamış olduğu kutup bölgelerindeki deniz memelilerinde hastalık kaynaklı ölümlerinin artacağına dair endişeler artıyor." diye konuştu.

Antarktika’da her tür vazgeçilmez bir halka

Antarktika ekosisteminin düşük tür çeşitliliğine sahip olduğuna dikkati çeken Sözen, bu nedenle her bir türün ekosistem açısından kritik rol üstlendiğini dile getirdi.

Sözen, besin zincirinin işleyişine ilişkin şu bilgileri verdi:

"Fitoplanktonlar güneş enerjisini kullanarak üretimi başlatır. Zooplanktonlar onları tüketir, kriller zooplanktonlarla beslenir. Penguenler ve foklar krilleri tüketir, daha üstte ise penguen ve fok gibi hayvanları tüketen katil balinalar gibi tepe yırtıcılar yer alır. Bu zincirdeki her halka, besinin bir üst basamağa aktarılması için gereklidir. Herhangi bir halkayı çektiğinizde zincir kopar ve sistem çökmeye başlar."

Antarktika'nın tropikal ya da ılıman bölgeler gibi yüzlerce türün bir arada bulunduğu bir sistem olmadığının altını çizen Sözen, bir türün kaybının, başka bir tür tarafından kolayca telafi edilemediğini ve bunun sistemi çok daha kırılgan hale getirdiğini anlattı.

Bu ekosistemin bozulması durumunun en uç senaryolarda çok daha ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkati çeken Sözen, şöyle devam etti.

"Eğer krilleri tüketen türler ciddi şekilde azalırsa, kril popülasyonu aşırı artabilir. Ardından büyük kitleler halinde ölümler yaşanır. Bu ölümler deniz tabanında birikerek çürüme süreçlerini başlatır ve oksijenin tükenmesine yani anoksik koşullara yol açabilir. Bu da yerel ölçekte ekosistemin tamamen çökmesi anlamına gelir. Hatta bu tür birikimler, deniz yüzeyinde veya su kolonunda müsilaj benzeri tabakalaşmalar şeklinde gözle görülür hale bile gelebilir."

"Sorun küresel ısınma, çözüm ise sera gazı emisyonlarını azaltmak"

Sözen, tüm bu olumsuzlukların temelinde insan kaynaklı iklim değişikliğinin bulunduğunu vurgulayarak, sözlerini şöyle tamamladı:

"Temel sorun küresel ısınma, çözüm ise sera gazı emisyonlarını azaltmak. Fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmadan, karbon salımını düşürmeden ve böylece küresel ısınmayı tersine çevirmeden bu türleri korumamız mümkün değil. Doğrudan müdahaleyle bu canlıları kurtaramazsınız. Ekosistemin dengesini korumak zorundasınız."

İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattı

Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, Hürmüz Boğazı’na ilişkin bildiri yayımladı.

Bildiride, İran’ın müzakerelerde varılan uzlaşma doğrultusunda iyi niyet olarak sınırlı sayıda sivil geminin kontrollü geçişine onay verdiğini ancak ABD’nin “geçmiş dönemlerde olduğu gibi” taahhütlerine bağlı kalmayarak deniz ablukasını sürdürdüğü belirtildi.

Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığı ve Boğaz'ın İran Silahlı Kuvvetleri tarafından sıkı şekilde kontrol edileceği kaydedildi.

Ayrıca bildiride, ABD’nin, İran’a gelen ve İran’dan giden gemilerin serbest dolaşımına izin verene kadar Hürmüz Boğazı’ndaki sıkı kontrolün devam edeceği vurgulandı. 

{ilgili-haber-942119}

İran: Seyrüsefer serbestisi sağlanmazsa Hürmüz'deki sıkı denetim sürecek

İran Devrim Muhafızları ortak askeri komutanlığı, ABD'nin "sözde abluka bahanesiyle korsanlık ve deniz hırsızlığı eylemlerine devam ettiğini" belirtti.

İran televizyonu IRIB'in aktardığı açıklamada, "Bu nedenle, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü eski haline döndü ve bu stratejik su yolu artık silahlı kuvvetler tarafından sıkı bir şekilde yönetiliyor ve kontrol ediliyor" denildi.

Açıklamada ayrıca, "ABD, İran'dan varış noktalarına ve geri dönen gemiler için tam seyrüsefer özgürlüğünü geri verene kadar, Hürmüz Boğazı'nın durumu sıkı bir şekilde kontrol altında ve önceki halinde kalacaktır" ifadelerine yer verildi.

İran, hava sahasının bir bölümünü uçuşlara açtı

İran Sivil Havacılık Kurumundan yapılan açıklamada, ülke hava sahasının bazı bölümlerinin bugün yerel saatle 07.00 itibarıyla açıldığı belirtildi.​​​​​​​

Açıklamada, İran hava sahasının doğu kesiminin, uluslararası uçuşlara açık olduğu, iç uçuşların ise gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra kademeli olarak gerçekleştirileceği bilgisi yer aldı.

Kalibaf: Hürmüz Boğazı'yla ilgili düzenlemeler sosyal medyada değil sahada netleşir

Meclis Başkanı, Kalibaf, resmi Telegram hesabından gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Hürmüz Boğazı’nın Lübnan'daki ateşkes süresinin sonuna kadar tüm ticari gemilere açılmasına ilişkin Kalibaf, "Hürmüz Boğazı’nın açılıp kapanması ve geçiş düzenlemeleri sosyal medyada değil sahada belirginleşir. Boğaz’dan geçiş İran’ın belirlediği rota ve izniyle gerçekleşecek." dedi.

Kalibaf, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukasının devam etmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın açık kalmayacağı uyarısında bulunarak, İran Silahlı Kuvvetleri’nin Boğaz'daki geçiş düzenlemelerinden sorumlu olduğunu vurguladı.

İranlı yetkili, ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın bir saat içerisinde 7 kez yalan söylediğini savunarak "Savaşta bu yalanlarla kazanmadılar ve müzakerelerde de bir yere varamayacaklar." dedi.​​​​​​​

İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun kendileri için kutsal olduğunu da hatırlatan Kalibaf, uranyumun taşınmasının söz konusu olmadığını belirtti.

CENTCOM: ABD'nin İran limanlarına ablukası nedeniyle 21 gemi geri döndü

CENTCOM'un ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin açıklama yapıldı.

​​​​​​​Güdümlü füze destroyeri USS Michael Murphy’nin dün Arap Denizi'nde devriye gezdiği aktarılan açıklamada, "ABD kuvvetleri, İran limanlarına giriş veya çıkış yapmaya çalışan gemilere karşı deniz ablukası uyguluyor." denildi.

Açıklamada, "Ablukanın başlamasından bu yana, 21 geminin ABD kuvvetlerinin İran'a geri dönme talimatına uyduğu" ifade edildi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la Pakistan'da yürütülen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını duyurmuştu.

CENTCOM da ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasına 10 binden fazla askerin yanı sıra onlarca savaş gemisiyle savaş uçağının eşlik ettiğini açıklamıştı.

Trump'tan Küba mesajı: Çok yakında 70 yıldır beklenen gün gelecek

Trump, Arizona eyaletinin Phoenix kentinde düzenlenen "Turning Point USA" etkinliğinde gündeme dair açıklamalarda bulundu.

İran gündemine ilişkin konuşan Trump, ablukanın sona ermesi için İran'la anlaşma sağlanması gerektiği görüşünü yineledi.

Trump, İran'la görüşmeler bağlamında "çoğu konunun müzakere edildiğini ve bu konularda mutabık kalındığını" belirterek zenginleştirilmiş uranyumun ABD'ye getirileceğini savundu.

Hürmüz Boğazı konusunda NATO'ya da eleştirilerde bulunan Trump, kendisini aradıklarını ve yardım teklif ettiklerini söyledi.

Trump, "Onlara 2 ay önce yardımlarını kabul edeceğimi ancak artık istemediğimi söyledim. Çünkü onlara ihtiyacımız olduğunda hiçbir işe yaramadılar." ifadelerini kullandı.

İsrail ile Lübnan arasındaki geçici ateşkes

İsrail ile Lübnan arasındaki geçici ateşkesi "benzeri görülmemiş" olarak nitelendiren Trump, şöyle devam etti:

"Lübnan'ı yeniden büyük yapacağız. Onlar uzun süredir kötü şartlarda yaşayan iyi insanlar. Umarım Hizbullah ile ilgili durum bir an önce düzelir."

Öte yandan Trump, söz konusu ateşkesin, İran'la yapılan görüşmelerle hiçbir bağlantısı olmadığını kaydetti.

"Küba için Yeni Bir Şafak"

ABD'nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu 3 Ocak'ta askeri müdahaleyle alıkoyduğunu anımsatan Trump, "Çok yakında, bu büyük güç sayesinde 70 yıldır beklenen gün gelecek. Buna, 'Küba için Yeni Bir Şafak' deniyor." dedi.

Trump, "Enerji kaynaklarımızı kısıtlamak ve kendimizi bizden nefret edenlerin insafına bırakmak yerine, kendi kaynaklarımızı devreye sokuyoruz." diye konuştu.

Bu sayede ABD'nin, Rusya ve Suudi Arabistan'ın toplamından daha çok petrolü olduğunu savunarak yakın zamanda bu sayının iki katına çıkacağını söyledi.

Afganistan'ın Pakistan sınırında 5,3 büyüklüğünde deprem

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS) verilerine göre deprem, ülkenin kuzeydoğusundaki Badahşan vilayetinin Curm ilçesinin 27 kilometre güneyinde kaydedildi.

Büyüklüğü 5,3 olan deprem, 198,8 kilometre derinlikte meydana geldi.

Deprem Pakistan'da da hissedildi

Öte yandan deprem Pakistan'ın Gilgit-Baltistan eyaleti ve başkent İslamabad'da da hissedildi.

Depremde henüz can veya mal kaybı bildirilmedi.

ABD, dün itibarıyla tankerlere yüklenen Rus petrolüne yönelik yaptırım muafiyetini uzattı

Hazine Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, 17 Nisan Cuma günü itibarıyla tankerlere yüklenmiş Rus petrolünün teslimatı, 30 gün boyunca yaptırımlardan muaf tutulacak.

Yeni düzenleme kapsamında 11 Nisan'da süresi dolan Rus petrolüne ilişkin ilk yaptırım muafiyeti, 16 Mayıs'a kadar uzatılmış oldu.

Denizdeki Rus petrolüne bir aylık yaptırım muafiyeti getirilmişti

ABD yönetimi, martta, mevcut petrol arzının küresel erişimini artırmak için denizde mahsur kalmış Rus petrolünün satın alınmasına geçici olarak izin vermişti.

Böylelikle yaptırımlar kapsamında yasak olan Rusya menşeli petrol veya petrol ürünlerinin satışı, teslimi ya da gemiden boşaltılması için gerekli işlemler, bu ürünlerin 12 Mart'a kadar bir gemiye yüklenmesi şartıyla 11 Nisan'a kadar serbest bırakılmıştı.

CNN: ABD ile İran arasında yeni görüşmeler, pazartesi İslamabad'da yapılacak

CNN'in İranlı bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, İranlı ve ABD'li yetkililer, yeni görüşmeler için pazartesi günü Pakistan'ın başkenti İslamabad'da olacak.

Yetkili, toplantının tam zamanlamasıyla ilgili ise detaylı bilgi paylaşmadı.

Pakistan'daki müzakerelerde anlaşmaya varılamamıştı

ABD ve İsrail'in 28 Şubat’ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan'da ABD ile İran arasında ateşkesle sonuçlanmıştı.

Washington ve Tahran yönetimleri, 11 Nisan'da Pakistan aracılığıyla İslamabad'da müzakereler yürütmüştü.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da İran'la yapılan doğrudan müzakerelerin "bir anlaşmaya varılamadan" sona erdiğini açıklamıştı.

İran yönetimi ise müzakerelerde ortak bir çerçeveye ve anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD'nin aşırı talepleri olduğunu duyurmuştu.

Trump: Anlaşma olmaması durumunda İran'ı yeniden bombalayacağız

Trump, Arizona eyaletine yaptığı ziyaret sonrası başkent Washington'a dönerken uçakta gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Bir gazetecinin, İran ile anlaşmanın Lübnan'da ateşkese bağlı olup olmadığına yönelik sorusuna, Trump, "Gerçekte birbirine bağlı değiller ancak psikolojik olarak bağlantılı olduklarını söyleyebiliriz. Lübnan'a yardımcı olacağız." yanıtını verdi.

Trump, İran'daki zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması hususunda ise "İran'a gideceğiz, onlarla birlikte çalışıp bunun yüzde yüzünü ABD'ye getireceğiz. Eğer anlaşamazsak bunu çok farklı şekilde yapacağız, çok da dostane olmayan bir şekilde yapacağız." ifadelerini kullandı.

Anlaşmaya varılmaması durumunda İran ile ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağına ilişkin soru üzerine ise Trump, "Belki bunu uzatmam ancak (Hürmüz'de) ablukamız sürüyor. Yani abluka altındasınız ve maalesef yeniden bombalamak zorunda kalacağız." dedi. 

İran'dan Trump'ın "uranyum" iddiasına yalanlama

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun ABD’ye taşınacağı yönündeki iddialarını reddetti.

Bekayi, katıldığı televizyon programında, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun taşınmasına ilişkin iddialar hakkında konuştu.

Zenginleştirilmiş uranyumun tıpkı İran toprağı gibi kendileri için kutsal olduğunu belirten Bekayi, “İran’ın zenginleştirilmiş uranyumu hiçbir şekilde farklı bir yere taşınmayacaktır.” ifadesini kullandı.

Bekayi ayrıca, müzakere konularına ilişkin değerlendirmesinde, uranyumun taşınmasına yönelik konunun gündeme gelmediğini ve ülkesi tarafından bu meselenin bir seçenek olarak sunulmadığını vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın "her konuda mutabakata vardığını" ve ülkedeki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması için kendileri ile işbirliği yapacağını söylemişti.

Trump, "Oraya gidip onlarla birlikte alacağız, sonra da götüreceğiz. Birlikte alacağız çünkü o zamana kadar bir anlaşma yapmış olacağız ve anlaşma varken savaşmaya gerek yok. Bizim adamlarımız İranlılarla birlikte çalışarak uranyumu alacaklar, sonra da onu ABD'ye götüreceğiz." ifadesini kullanmıştı.