Dünyadan Haberler - 2

İran Devrim Muhafızları: Ülkenin orta kesimlerinde ABD'ye ait F-35 savaş uçağı düşürüldü

Devrim Muhafızları Ordusunun açıklamasında, "Amerikan yapımı gelişmiş bir F-35 savaş uçağı, İran Devrim Muhafızları Ordusunun gelişmiş hava savunma sistemi tarafından İran'ın orta semalarında imha edildi." denildi.

Son 12 saat içinde ikinci savaş uçağının düşürüldüğü öne sürülen açıklamada, savaş uçağının tamamen imhası nedeniyle pilotun akıbeti hakkında bilginin henüz bulunmadığı ifade edildi.

Düşürülen uçağa ait olduğu iddia edilen görüntüler ülke medyasında paylaşıldı.

Vurulan uçağın İngiltere'de ABD Hava Kuvvetleri'ne de ev sahipliği yapan Lakenheath Hava Üssü'ndeki filoya bağlı olduğu aktarıldı.

İran, 19 Mart'ta da ABD'ye ait bir F-35, dün de İsrail'e ait bir F-16'yı düşürdüğünü duyurmuştu. ABD ordusu ise İran tarafından hedef alınan F-35'in bölge ülkelerinden birindeki üsse "sert iniş" yaptığını öne sürmüştü. İran dün de Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası'nda gelişmiş bir savaş uçağının düşürüldüğünü açıklayarak, vurulma anına ait olduğu iddia edilen görüntüleri paylaşmıştı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) uçağın vurulmadığını öne sürmüştü.

Trump: ABD ordusu, İran'da geriye kalanları yok etmeye henüz başlamadı

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'a yönelik yeni tehditlerde bulundu.

Başkan Trump, "Dünyanın açık ara en büyük ve en güçlü ordusu olan ordumuz, İran'da geriye kalanları yok etmeye henüz başlamadı bile." ifadesini kullandı.

Sıradaki hedeflerinin "köprüler ve ardından elektrik santralleri" olduğunu aktaran Trump, "Yeni rejim liderliği neyin yapılması ve hızlı yapılması gerektiğini biliyor." değerlendirmesinde bulundu.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Kuveyt başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Amazon'dan satıcılara "savaş zammı": Yakıt ve lojistik ek ücreti geliyor

17 Nisan’dan itibaren yürürlüğe girecek olan bu karar, ABD ve Kanada’daki Amazon Lojistik (FBA) hizmetini kullanan satıcıları kapsayacak.

Maliyet artışları satıcılara yansıtılıyor

Amazon tarafından satıcılara gönderilen ve CNBC tarafından incelenen notta, sektör genelinde artan yakıt ve lojistik maliyetlerinin operasyon yükünü artırdığı belirtildi.

Şirket, bugüne kadar bu maliyetleri kendi bünyesinde absorbe ettiğini ancak diğer büyük taşıyıcıların hamlelerine benzer şekilde, maliyet artışlarının bir kısmını telafi etmek amacıyla geçici ek ücret uygulamasına geçildiğini ifade etti.

Amazon sözcüsü Ashley Vanicek, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Uygulanan ek ücret, diğer büyük taşıyıcıların (UPS, FedEx) uyguladığı oranlardan anlamlı derecede daha düşüktür. Satış ortaklarımızın başarısına ve müşterilerimiz için düşük fiyatları koruma hedefimize bağlılığımızı sürdürüyoruz."

Petrol fiyatlarındaki yükseliş tetikledi

Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların aksaması endişesiyle petrol fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, kargo devlerini harekete geçirdi.

Brent petrolün varil fiyatının 107 dolar seviyelerini aşmasıyla birlikte, kargo maliyetlerinde ciddi bir artış yaşandı.

Benzer şekilde ABD Posta Servisi (USPS) de 26 Nisan'da yürürlüğe girecek bir yakıt ek ücreti planladığını duyurmuştu.

Satıcıları neler bekliyor?

Amazon'un yeni düzenlemesine dair öne çıkan teknik detaylar şu şekilde:

Ek ücret, ürünün satış fiyatı üzerinden değil, satıcının ödediği "lojistik hizmet bedeli" üzerinden hesaplanacak.

Şirket verilerine göre bu artış, ürün boyutlarına göre değişmekle birlikte, FBA gönderileri için birim başına ortalama 17 sentlik ek bir maliyet anlamına geliyor.

Amazon pazaryerindeki yaklaşık 2 milyon satıcının büyük çoğunluğu FBA hizmetini kullandığı için bu kararın platform genelinde geniş bir etkisi olması bekleniyor.

Küba hükümeti, 2 bin 10 mahkumun affedilmesini onayladı

Küba basınında yer alan habere göre, hükümetten yapılan açıklamada, Kutsal Hafta kutlamaları nedeniyle söz konusu kararın alındığı bildirildi.

Açıklamada, "Mahkumların cezaevinde sergiledikleri iyi hal ve sağlık durumları dikkate alınarak bu karar verildi. Affedilen 2 bin 10 mahkum arasında, gençler, kadınlar, 60 yaş üstü yetişkinler, tahliye süresi yaklaşanlar, yurt dışında ikamet eden yabancılar ve Küba vatandaşları bulunuyor." ifadeleri yer aldı.

Affedilen kişiler listesinin cinsel saldırı, şiddet olayları, cinayet, uyuşturucu, hırsızlık, hayvan katliamı, çocuk istismarı ve otoriteye karşı işlenen suçları kapsamadığı vurgulanan açıklamada, Küba hükümetinin 2011'den bu yana 11 binden fazla kişiye af sağladığı hatırlatıldı.

Kutsal Hafta ya da Çile Haftası, Hazreti İsa'nın insanoğlu için acı çektiğine inanılan haftaya verilen bir isim olarak kabul ediliyor.

Filipinler'e Hürmüz Boğazı'nda "güvenli geçiş" vizesi

Filipinler, enerji güvenliğini sağlamak ve petrol sevkiyatını sürdürebilmek adına İran tarafından "düşman olmayan devlet" statüsünde tanınmayı hedefliyordu.

Yapılan resmi açıklamalar, bu görüşmelerin olumlu sonuçlandığını tescilledi.

"Güvenli, engelsiz ve hızlı geçiş"

Filipinler Dışişleri Bakanı Theresa Lazaro, İranlı mevkidaşı ile gerçekleştirilen görüşmelerin verimli geçtiğini belirtti. İran tarafı, Filipin bayraklı gemilerin yanı sıra Filipin enerjisi taşıyan ve Filipinli denizcilerin görev yaptığı gemilere "güvenli, engelsiz ve hızlı geçiş" garantisi verdi.

Bu gelişme, özellikle küresel denizcilik sektöründe büyük bir paya sahip olan Filipinli denizcilerin güvenliği ve ülkenin enerji arzı açısından stratejik bir kazanım olarak nitelendiriliyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin bu kararla birlikte hız kazanması bekleniyor.

Kuveyt Petrol Şirketi: Petrol rafinerisinde İHA saldırısı sonucu yangın çıktı

Kuveyt resmi haber ajansı KUNA'ya göre, KPC'den yapılan açıklamada El-Ahmedi Limanı'ndaki petrol rafinerisinin sabahın erken saatlerinde İHA saldırısına hedef olduğu, rafinerinin bazı operasyonel ünitelerinde yangın çıktığı belirtildi.

Saldırının ardından acil durum ve itfaiye ekiplerinin müdahale planlarını devreye aldığı, yangınları kontrol altına almak ve yayılmasını önlemek için çalışmaların sürdüğü kaydedildi.

Açıklamada, olayda yaralanan olmadığı, çalışanların güvenliğinin sağlanması ve tesislerin korunması amacıyla gerekli önleyici tedbirlerin alındığı ifade edildi.

Kuveyt ordusu, gece boyunca üç defa İHA ve füze saldırılarına karşılık verdiğini duyurmuştu.

Uzaydaki astronotların menüsünde ne var?

Yayımlanan verilere göre, Artemis II mürettebatı için hazırlanan yemek sisteminde çeşitlilik ön plana çıkıyor:

10'dan fazla içecek türü mevcut. Kahve, yeşil çay, mango-şeftali smoothie, kakao ve çeşitli meyve suları listede bulunuyor.

Tüm mürettebatı yolculuk boyunca dinç tutmak için toplam 43 fincan kahve planlamaya dahil edildi.

Tortilla (lavaş), buğday ekmeği, sebzeli kiş, kahvaltılık sosis, badem, kaju ve barbekü soslu sığır eti (brisket) temel besin kaynakları arasında.

Özellikle kırıntı yapmadığı için uzay görevlerinin vazgeçilmezi olan tortilla'dan 58 adet paketlendi.

Uzayda tat duyusunun azalması nedeniyle 5 farklı acı sos, akçaağaç şurubu, fıstık ezmesi, çikolata kreması, ballı hardal ve tarçın gibi lezzet artırıcılar da cephanelikteki yerini aldı.

Astronotların moralini yüksek tutmak amacıyla kurabiyeler, çikolatalar, kekler, meyveli tatlılar (cobbler) ve pudingler menüye eklendi.

Hazırlık süreci ve teknoloji

Orion aracındaki kısıtlı alan ve güç kaynakları nedeniyle yemek sistemleri oldukça yalın bir yapıda tasarlandı.

Astronotlar yemeklerini şu yöntemlerle hazırlayacak:

Yeniden Nemlendirme: Kurutulmuş (freeze-dried) yiyecek ve içecekler, Orion’daki içme suyu ünitesi kullanılarak tüketime hazır hale getirilecek.

Isıtma: Yemekleri ısıtmak için "evrak çantası" boyutunda kompakt bir ısıtıcı kullanılacak.

Saklama: Menüde dondurularak kurutulmuş, ısıl işlemle sterilize edilmiş (termostabilize) veya ışınlanmış yiyecekler yer alıyor.

Orion'un kısıtlamaları ve zorluklar

Uzay aracının içindeki sınırlı hacim nedeniyle yiyeceklerin kırıntı dökmemesi hayati önem taşıyor.

Mikro yerçekimi ortamında serbestçe uçuşan kırıntılar, hassas cihazlara veya mürettebatın sağlığına zarar verebileceği için tüm gıdalar bu riski en aza indirecek şekilde paketlendi.

Artemis II menüleri, Apollo döneminden bu yana kat edilen teknolojik aşamayı yansıtıyor. Düzenli ikmal alan Uluslararası Uzay İstasyonu'nun (ISS) aksine, Artemis II tamamen kendi kendine yeten, önceden paketlenmiş ve ikmal şansı olmayan sabit bir menü sistemiyle çalışacak.

Ayrıca, Kanadalı astronot Jeremy Hansen'ın katılımıyla, Kanada menşeli 5 farklı ürünün de menüye dahil edildiği bildirildi.

7 aylık bebek, bebek arabasında vurularak öldürüldü

New York Polis Departmanı (NYPD) Komiseri Jessica Tisch'in yaptığı açıklamaya göre, olay Williamsburg mahallesinde meydana geldi.

Güvenlik kamerası görüntülerinde, bir motosiklet üzerindeki iki kişinin trafiğin ters yönünde ilerlediği görülüyor. Motosikletin arkasında oturan şahıs, kalabalığa doğru en az iki el ateş açtı.

Saldırının ardından kaçmaya çalışan şüpheliler bir araca çarparak kaza yaptı. Polis, ateş açtığı düşünülen zanlının yaralı halde yakalandığını ancak motosiklet sürücüsünü yakalamak için "devasa" bir insan avı başlatıldığını bildirdi.

"Kızımı bir daha asla göremeyeceğim"

Hayatını kaybeden bebeğin annesi Lianna Charles-Moore, gözyaşları içinde yaptığı açıklamada, "O gitti ve onu bir daha asla göremeyeceğim. Onu koklayamam, öpemem. Uyanıp biberonunu veremem, onu giydiremem. Onunla yapmak istediğim hiçbir şeyi artık yapamam" diyerek yaşadığı büyük acıyı dile getirdi.

Görgü tanıklarının ifadelerine göre, silah sesleri duyulduğunda çevredeki çocuk ve yetişkinler panikle dükkanlara sığındı. Bebeğin ailesi bir mağazaya sığındıktan sonra çocuklarının başından vurulduğunu fark etti. Kaori bebek, kaldırıldığı Woodhull Hastanesi'nde yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Belediye Başkanı: "Devasa bir işimiz var"

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, olayı "yıkıcı bir hatırlatıcı" olarak nitelendirerek, "Henüz yeni başlamış bir hayat bir anda ellerinden alındı. Bu şehirdeki silahlı şiddetle mücadele etmek için yapılması gereken ne kadar çok işimiz olduğunu bugün bir kez daha gördük" dedi.

Polis, yakalanan zanlının kıyafetlerinin ve görünümünün saldırgan tarifiyle eşleştiğini ancak şu an için başka bir soruşturma kapsamında gözaltında tutulduğunu belirtti. 

Kritik aşama geçildi: Artemis, Ay'ın uzak tarafına yaklaşıyor

NASA yetkilisi Dr. Lori Glaze, operasyonun "kusursuz" geçtiğini belirtirken, Orion kapsülündeki Kanadalı astronot Jeremy Hansen, mürettebatın durumunun iyi olduğunu bildirdi. Bu hamleyle birlikte 1972'den bu yana ilk kez insanlar Dünya yörüngesinin dışına çıkmış oldu.

Rekor seviyede uzaklık hedefleniyor

Artemis II, mürettebatı Ay'ın uzak tarafına götürüp geri getirecek olan döngüsel bir rota izliyor.

Orion'un, yerçekimi yardımıyla geri dönmeden önce Ay'ın yaklaşık 7 bin 600 kilometre ötesine geçmesi bekleniyor.

NASA, bu mesafenin 1970 yılında Apollo 13 tarafından kırılan Dünya'dan en uzak mesafe rekorunu geçebileceğini tahmin ediyor.

{ilgili-haber-940172}

Misyonun gidişatına dair öne çıkan detaylar

TLI ateşlemesi, uzay aracı için bir "geri dönüşü olmayan nokta" teşkil etmiyor. Acil bir durumda, ateşlemeden sonraki ilk 36 saat içinde kontrolörler aracı Dünya'ya geri döndürecek manevraları gerçekleştirebilecek kapasiteye sahip.

Yolculuğun altıncı gününde, Orion Ay'ın ötesinde süzülürken astronotların tam güneş tutulmasına tanıklık etmesi bekleniyor.

Bu esnada Ay, Güneş'in parlak yüzünü tamamen kapatırken Dünya da bir kenarda asılı duracak.

Orion program yöneticisi Howard Hu, mürettebatın güvenli bir şekilde eve dönmesini sağlamak için yüz binlerce simülasyon yaptıklarını vurguladı.

Uzay aracı derin uzaya doğru ilerlerken, pencerelerinden görünen Dünya manzarası giderek küçülerek "mavi-beyaz bir bilye" halini alacak; Ay ise devasa kraterleriyle tüm görüş alanını kaplayacak.

FIFA 2026 Dünya Kupası final biletlerine zam

Final maçının diğer kategorilerinde de ciddi artışlar yaşandı:

Kategori 2: 5 bin 575 dolardan 7 bin 380 dolara yükseldi.

Kategori 3: 4 bin 185 dolardan 5 bin 585 dolara çıktı.

Dinamik fiyatlandırma tepki çekiyor

ABD'nin 11, Meksika'nın 3 ve Kanada'nın 2 şehrinde düzenlenecek turnuvada FIFA, "dinamik fiyatlandırma" modelini uyguluyor.

Bu sistem, talebe göre fiyatların anlık olarak değişmesine olanak tanıyor.

ABD Kongresi'nin 69 Demokrat üyesi, FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya yazdıkları mektupta bu uygulamayı eleştirerek, 2026 Dünya Kupası'nın tarihin "finansal olarak en dışlayıcı" turnuvası olacağı uyarısında bulundu.

Açılış maçları ve milli takım biletleri

Turnuvanın açılış ve grup aşaması maçlarında da fiyat artışları gözlemlendi:

Meksika - Suudi Arabistan (Açılış): En düşük bilet fiyatı 2 bin 355 dolardan 2 bin 985 dolara çıktı.

Kanada - Bosna Hersek: Bilet fiyatı 2 bin 170 dolardan 2 bin 240 dolara yükseldi.

ABD - Paraguay: 12 Haziran'daki açılış maçı için sadece 2 bin 735 dolarlık en üst kategori biletler satışta kaldı.

ABD'nin 25 Haziran'da Inglewood'da oynayacağı Türkiye maçı ve Seattle'daki Avustralya maçı için ise Çarşamba akşamı itibarıyla sistemde bilet listelenmedi.

Sistem hataları taraftarları bezdirdi

Bilet satışlarının "son dakika satış aşaması" adıyla yeniden başlamasıyla birlikte FIFA'nın internet sitesinde teknik aksaklıklar yaşandı.

Birçok kullanıcı saatlerce kuyrukta beklerken, bazı taraftarlar yanlış yönlendirmeler nedeniyle bilet alamadıklarını bildirdi.

FIFA, tüm biletlerin henüz satışa sunulmadığını ve 11 Haziran - 19 Temmuz tarihleri arasındaki 104 maç için biletlerin kademeli olarak serbest bırakılacağını açıkladı.

Öte yandan, her katılımcı ülke federasyonuna en sadık taraftarları için yaklaşık 400-700 adet arasında değişen 60 dolarlık ucuz bilet kontenjanı ayrılacağı belirtildi.

Ancak bu biletlerin genel satışa kıyasla oldukça sınırlı kalması taraftar gruplarının tepkisini çekmeye devam ediyor.

ABD'de gündem Trump'ın savaş ve kreşlerle ilgili gafı oldu

ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran savaşına yönelik kamuoyu desteği aradığı bir dönemde kapalı kapılar ardında sarf ettiği sözler siyaset kulislerini hareketlendirdi.

Paskalya yemeği sırasında yaptığı ve kısa süreliğine Beyaz Saray'ın YouTube kanalında yayımlanan konuşmasında Trump, federal hükümetin önceliğinin askeri harcamalar olması gerektiğini savunarak, sosyal yardım programlarını eyaletlerin sorumluluğuna bırakma niyetini ortaya koydu.

Bütçe Yönetim Ofisi Direktörü Russell Vought ile yaptığı görüşmeyi aktaran Trump, şu ifadeleri kullandı:

"Russell'a 'Çocuk bakımı için para gönderme' dedim. Çünkü Amerika Birleşik Devletleri çocuk bakımıyla ilgilenemez, bu eyaletlerin işidir. Biz şu an savaşlarla meşgulüz; savaşırken çocuk bakımıyla ilgilenemeyiz."

Trump, konuşmasının devamında federal hükümetin tek bir ana görevi olduğunu, bunun da "askeri koruma" olduğunu vurguladı.

Sağlık sigortası programları olan Medicaid ve Medicare’in yanı sıra çocuk bakımı desteklerini "küçük dolandırıcılıklar" olarak nitelendiren Trump, bu hizmetler için eyaletlerin kendi vergilerini artırması gerektiğini savundu.

Beyaz Saray'dan "Yolsuzluk" savunması

Görüntülerin yayılmasının ardından Beyaz Saray Basın Sekreteri Karoline Leavitt bir açıklama yaparak, Başkan'ın sözlerinin çarpıtıldığını iddia etti.

Leavitt, Trump'ın asıl amacının Demokrat yetkililer tarafından göz yumulan "milyarlarca dolarlık yolsuzluk ve suiistimalleri" kökten kazımak olduğunu belirtti.

Ancak uzmanlar, Trump'ın felsefi bir yaklaşımla hükümetin harcama önceliklerini savaşa kaydırdığına dikkat çekiyor.

Kamuoyu desteği maliyetler nedeniyle düşüyor

CNN tarafından yayımlanan son anket verileri, Trump’ın "Savaş mı, çocuk bakımı mı?" ikileminin seçmen nezdinde ciddi bir risk taşıdığını gösteriyor:

Amerikalıların yüzde 71'i, Pentagon’un savaş için talep ettiği 200 milyar dolarlık ek bütçeye karşı çıkıyor.

Halkın yüzde 70'i, hem insani kayıplar hem de ekonomik yük nedeniyle İran operasyonunun "buna değmediğini" düşünüyor.

CBS News-YouGov anketine göre, her 3 Cumhuriyetçiden biri dahil olmak üzere halkın yüzde 67'si, savaş nedeniyle artan benzin fiyatlarına katlanmak istemiyor.

Siyasi tutarsızlık eleştirisi

Analistler, Trump’ın bu çıkışının yönetim içindeki stratejiyle çeliştiğini ifade ediyor.

Daha birkaç gün önce Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran yönetimini eleştirirken "İran, milyarlarca dolarını teröre harcamak yerine kendi halkına harcasaydı çok farklı bir ülke olurdu" demişti.

Trump'ın kendi ülkesinde benzer bir bütçe tercihini "silahlar lehine" yapması, muhalefet tarafından "ironik bir benzerlik" olarak nitelendiriliyor.

İran'dan ABD halkına mektup: Gerçekten önce Amerika mı?

X platformu üzerinden paylaşılan ve Trump'ın ulusa sesleniş konuşmasından hemen önce yayımlanan mektupta Pezeşkiyan, Amerikan halkının çıkarlarının bu savaşla nasıl korunduğuna dair sert sorular yöneltti.

Pezeşkiyan mektubunda, "Amerikan halkının hangi çıkarlarına bu savaşla hizmet ediliyor?" ifadesini kullanarak, İran'ın modern tarihinde hiçbir zaman saldırganlık veya sömürgecilik yolunu seçmediğini savundu.

İran'ın bir tehdit olarak gösterilmesinin "güçlülerin siyasi ve ekonomik heveslerinin bir ürünü" olduğunu öne süren Pezeşkiyan, Tahran'ın bölgedeki askeri eylemlerini "meşru müdafaa" olarak nitelendirdi.

"İran halkı Amerikan halkına düşman değil"

İran Cumhurbaşkanı, hükümetler ile halklar arasında net bir ayrım yaptıklarını vurgulayarak şu ifadelere yer verdi:

"İran halkı; Amerika, Avrupa veya komşu ülke halkları dahil hiçbir millete karşı düşmanlık beslemez. Bu geçici bir siyasi duruş değil, İran kültürünün derinliklerinde yatan bir ilkedir."

Mektupta ayrıca, ABD'nin İran sınırlarına askeri yığınak yapması eleştirilirken, son dönemdeki saldırıların kanser ilacı üreten fabrikalar gibi sivil altyapıları hedef aldığı iddia edildi.

Pezeşkiyan, çatışma yolunda ilerlemenin her zamankinden daha maliyetli ve sonuçsuz kalacağı uyarısında bulundu.

Trump: "Dünyanın en saldırgan rejimi"

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın mektubunun ardından kameraların karşısına geçen ABD Başkanı Donald Trump ise İran yönetimini "yeryüzündeki en şiddet yanlısı ve haydut rejim" olarak tanımladı.

Trump, İran'ın nükleer silah edinmesinin "tolere edilemez bir tehdit" olduğunu belirterek, "Epic Fury" (Destansı Öfke) Operasyonu'nun başarıyla devam ettiğini söyledi.

İran'ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde yok edildiğini savunan Trump, savaşın "tamamlanmak üzere olduğunu" iddia etti.

Öte yandan, İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney'in, savaşın başlangıcından bu yana kamuoyu önüne çıkmaması ve nerede olduğunun bilinmemesi, İran liderliğindeki belirsizliğe dair tartışmaları sürdürüyor.