Dünyadan Haberler - 2

Haydut İsrail, Küresel Sumud Filosu'ndan 175 kişinin gözaltına alındığını açıkladı

Filo organizatörleri, operasyonu "korsanlık" olarak nitelendirerek, Gazze’den yaklaşık 965 kilometre uzaklıkta gerçekleşen müdahale sırasında İsrail güçlerinin teknelere zarar verdiğini ve iletişimi kestiğini söyledi.

İsrail tarafı ise operasyonun, abluka ihlalini önlemek amacıyla uluslararası hukuka uygun ve kayıp verilmeden gerçekleştirildiğini savundu.

Diplomatik tepkiler ve tahliye süreci

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, gözaltına alınan aktivistlerin Yunan hükümetiyle koordineli bir şekilde Yunanistan kıyılarına bırakılacağını duyurdu.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni müdahaleyi kınayarak gözaltındaki 24 İtalyan vatandaşının derhal serbest bırakılmasını talep ederken, Avrupa Birliği de İsrail’e uluslararası deniz hukukuna saygı gösterme çağrısı yaptı.

Bölgede son durum

İspanya, Fransa ve İtalya'dan yola çıkan 58 teknelik filo, İsrail'in Gazze üzerindeki deniz ablukasını kırmak ve kalıcı bir insani koridor açılmasını sağlamak amacıyla iki hafta önce denize açıldı.

Geçtiğimiz Ekim ayında benzer bir girişimde bulunan grup, aralarında Greta Thunberg'in de bulunduğu yüzlerce kişinin sınır dışı edilmesiyle durdurulmuştu.

Bölgeye yaklaşan büyük bir fırtına öncesinde, yakıtı bitmiş veya motoru bozulmuş durumda olan 17 teknenin akıbeti endişe yaratıyor.

Yunan Sahil Güvenliği, uluslararası sulardaki bu tekneler için arama kurtarma ihtiyacı doğması halinde teyakkuzda bekliyor.

Gözaltındaki aktivistlerin önümüzdeki saatlerde Yunanistan'a teslim edilmesi planlanıyor.

ABD yönetimi İran savaşının sona erdiğini savundu

Üst düzey bir yönetim yetkilisi, şubat ayında başlayan çatışmaların artık "sonlandığını" ifade etti.

Yetkili, 7 Nisan'da varılan ve süresi uzatılan ateşkes hatırlatılarak, o tarihten bu yana ABD Silahlı Kuvvetleri ile İran arasında herhangi bir karşılıklı ateş açılmadığını belirtti.

Savaş Yetkileri Yasası tartışması

Yönetimin bu gerekçesi, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası'nı baypas etme girişimi olarak değerlendiriliyor.

Söz konusu yasa, başkanın 60 günü aşan askeri eylemler için Kongre'den resmi onay almasını zorunlu kılıyor.

Trump yönetiminin, savaşın 60. gününe denk gelen Cuma gününe kadar yetki alması veya çatışmaları durdurması gerekiyordu.

{ilgili-haber-943232}

Kongre'de tepkiler artıyor

Demokratlar, Trump'ın İran operasyonları için resmi onay alması konusunda baskılarını sürdürüyor.

Öte yandan, Tahran'a yönelik geçici askeri müdahaleyi destekleyen ancak sürecin uzaması halinde Kongre denetimi isteyen çok sayıda Cumhuriyetçi milletvekili için de 60 günlük sürenin dolması bir dönüm noktası olarak görülüyor.

7 Nisan'da ilan edilen iki haftalık ateşkesin uzatılmasıyla sahada sessizlik hakim olsa da ABD yönetimi, çatışmaların hukuki statüsünü "sonlanmış" olarak tanımlayarak Kongre denetiminden kaçınmaya çalışıyor.

Muhalefet ise ateşkesin savaşı hukuken bitirmediğini savunuyor.

Beyaz Saray'ın bu yorumu kabul görmezse, yönetim ile Kongre arasında ciddi bir anayasal kriz yaşanması bekleniyor.

Cumhuriyetçilerin bir kısmının da desteğini çekmesi halinde, Trump'ın bölgedeki askeri varlığı sürdürmek için ihtiyaç duyduğu bütçe ve yetki taleplerinin reddedilme ihtimali bulunuyor.

ABD Donanması Orta Doğu'daki gemilere ikmal yapıldığını açıkladı

CENTCOM, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, bölgedeki USS Abraham Lincoln Uçak Gemisi Görev Grubu'nu destekleyen USS Delbert D. Black güdümlü füze destroyerine malzeme yüklendiğini gösteren fotoğraflar yayımladı.

Açıklamada, denizde gerçekleştirilen bu ikmal çalışmalarının ABD gemilerinin operasyonel kabiliyetlerini sürdürmesi için kritik öneme sahip olduğu vurgulandı.

Savaşın maliyeti tartışılıyor

Öte yandan, Pentagon Şefi Pete Hegseth bu hafta ABD Senatosu'nda yaptığı sunumda, İran ile devam eden savaşın ABD ordusuna bugüne kadarki maliyetinin yaklaşık 25 milyar dolar olduğunu açıkladı.

Hegseth, bütçenin büyük kısmının kullanılan mühimmatlar, operasyonel bakım ve ekipman değişimine harcandığını belirtti.

Ekonomik etkiler ve farklı tahminler

Hegseth'in sunduğu rakamlara rağmen, Kongre'deki bazı Demokrat üyeler ve bağımsız analizler gerçek maliyetin çok daha yüksek olduğunu öne sürüyor.

Bazı tahminler, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması ve küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmaların Amerikan ekonomisine olan toplam etkisinin yüzlerce milyar doları bulabileceğine dikkat çekiyor.

Bölgede neler oluyor?

ABD ve İsrail'in Şubat ayında İran'ın nükleer tesislerine ve askeri altyapısına yönelik başlattığı "Gece Yarısı Çekici" operasyonu, bölgedeki en büyük askeri hareketliliklerden birine dönüştü. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma girişimi ve misilleme saldırılarıyla çatışmalar şiddetlendi.

Nisan ayı başında sağlanan ve süresi uzatılan iki haftalık ateşkes süreci devam ederken, ABD bölgedeki lojistik ağını güçlendiriyor.

Liman altyapılarının zarar görmesi nedeniyle donanma gemileri açık denizde ikmal yöntemlerini kullanıyor.

Pentagon, mühimmat stoklarını yenileyerek olası bir çatışma senaryosuna hazırlanırken, Donald Trump yönetiminin ateşkese rağmen Tahran üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.

Bölgedeki üç uçak gemisi görev grubunun varlığı, diplomatik görüşmeler sonuç vermezse operasyonların yeniden başlayabileceğine işaret ediyor.

NBC: İran ateşkesi enkaz altında kalan gizli silahlarını geri almak için kullanıyor

NBC News'in bir ABD'li yetkili ve konuya yakın iki kaynağa dayandırdığı haberine göre, İran hükümeti, ABD ve İsrail hava saldırıları sonrası yer altında saklanan veya enkaz altında gömülü kalan füze ve diğer mühimmatları kazı çalışmalarıyla çıkarmak için çabalarını yoğunlaştırdı.

Haberde yer alan bilgilere göre ABD'li yetkililer, İran'ın bu adımla İHA ve füze kapasitesini hızla yeniden inşa etmeyi amaçladığına inanıyor.

Kaynaklar, Tahran yönetiminin Donald Trump'ın askeri operasyonları yeniden başlatma kararı alması durumunda, Orta Doğu genelinde saldırılar düzenleyebilecek bir konuma gelmeyi hedeflediğini ifade etti.

DSÖ: Gazze'de sağlık ihtiyaçları çok büyük

Ghebreyesus, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin paylaşımda bulundu.

DSÖ'nün, sağlık hizmetlerinin son derece sınırlı olduğu ve toplumun büyük bir bölümünün sağlık hizmetlerine erişiminin olmadığı Gazze'nin kuzeyinde yeni bir aile sağlığı merkezinin kurulmasını desteklediğini belirten Ghebreyesus, bu merkezin, hizmetleri doğrudan toplulukların yaşadığı yerlere götürdüğünü belirtti.

Ghebreyesus, "Gazze genelinde sağlık ihtiyaçları çok büyük." ifadelerini kullandı.

Sağlık hizmetlerini geniş ölçekte yeniden kurmaya başlamak için temel ilaçlar ve malzemelerin Gazze'ye gecikmeden girişine izin verilmesi çağrısında bulunan Ghebreyesus, temel ilaçlar üzerindeki bürokratik engeller ile Gazze'ye erişim kısıtlamalarının kaldırılması gerektiğine de işaret etti.

ABD'nin ulusal borcu ülke ekonomisinin büyüklüğünü aştı

Sorumlu Federal Bütçe Komitesi'nden (CRFB) yapılan açıklamada, Ekonomik Analiz Bürosu'nun yeni verilerine göre, 31 Mart itibarıyla ABD'de kamu elindeki borcun 31,27 trilyon dolar olduğu, son 12 aylık döneme ait nominal GSYH'nin de 31,22 trilyon dolar olarak tahmin edildiği belirtildi.

Açıklamada, mart ayı sonunda ülkenin ulusal borcunun GSYH'sinin yüzde 100,2'sine ulaştığı kaydedildi.

CRFB Başkanı Maya MacGuineas, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Ulusal borç artık ABD ekonomisinden daha büyük ve tarihsel ortalamanın yaklaşık iki katı. Son yıllarda mali gidişata dair pek çok uyarı yapıldı ancak bu gelişme özellikle güçlü bir alarm niteliğinde. Asıl soru, Washington'daki liderlerin bunu dikkate alıp almayacağıdır." ifadelerini kullandı.

Borcun GSYH'nin yüzde 100'ünü aşmasının ardından, İkinci Dünya Savaşı sonrasında görülen yüzde 106'lık rekor seviyenin de yakında aşılabileceğini belirten MacGuineas, bu kez borçlanmanın küresel bir savaş gibi olağanüstü bir durumdan değil, iki partinin de zor mali kararları ertelemesinden kaynaklandığını savundu.

"Artan borç ekonomik refahı olumsuz etkiliyor"

MacGuineas, artan borcun ekonomik refahı ve gelecek nesilleri olumsuz etkilediğini vurgulayarak, yüksek borcun gelir artışını yavaşlattığını, faiz oranlarını yükselttiğini ve enflasyonist baskıları artırdığını kaydetti.

Çözüm için borç artışının durdurulması gerektiğine işaret eden MacGuineas, yeni harcamaların veya vergi indirimlerinin daha güçlü mali kurallarla dengelenmesini önerdi.

MacGuineas, "Borcu istikrara kavuşturmak ve ekonomideki payını azaltmak için çok daha ileri gitmemiz gerekecek, yaklaşık 10 trilyon dolarlık bir bütçe açığı azaltımına ihtiyacımız var." değerlendirmesinde bulundu.

Fitch, ABD'nin borcunun kredi notu riskleri konusunda uyardı

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'ten yapılan açıklamada da ABD'nin genişleyen bütçe açıkları ve yükselen borç seviyesinin ülkenin kredi notu açısından temel bir zorluk oluşturduğunu belirtti.

Kredi derecelendirme kuruluşu, yapısal olarak yüksek seyreden bütçe açıklarının ABD'nin borç yükünü diğer "AA" kredi notu kategorisindeki ülkelerin oldukça üzerine taşımaya devam edeceğini kaydetti.

ABD'de mali görünümün geçen yıl kabul edilen vergi indirimi yasası nedeniyle 2026'da daha da bozulacağına işaret edilen açıklamada, ancak gümrük tarifelerinden elde edilen gelirlerin bu etkinin yaklaşık yarısını dengelemesinin beklendiği bildirildi.

ABD'nin hükümet içi yükümlülükler dahil toplam brüt borcu ise yaklaşık 39 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor.

Sanchez, AB'den İsrail ile ortaklık anlaşmasını hemen askıya almasını istedi

Sanchez, ABD merkezli X şirketinin sosyal paylaşım hesabından yaptığı açıklamada, "İsrail, kendisine ait olmayan sularda sivil bir filoya saldırarak uluslararası hukuku bir kez daha ihlal etti. Hükümetimiz, gözaltına alınan İspanyolları korumak ve onlara yardım etmek için gerekli her şeyi yapıyor. Ancak bu yeterli değil. AB, (İsrail ile) ortaklık anlaşmasını şimdi askıya almalı ve Netanyahu'dan deniz hukukuna uymasını talep etmelidir." ifadelerini kullandı.

İspanya hükümeti, geçen haftalarda resmi olarak sunduğu AB'nin İsrail ile ortaklık anlaşmasını askıya alması talebini her fırsatta dile getiriyor.

İsrail'in, Küresel Sumud Filosu'na saldırısının ardından İspanya Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in Madrid Büyükelçiliği maslahatgüzarı Dana Erlich'i acilen Bakanlığa çağırarak, "aralarında İspanyol vatandaşlarının da bulunduğu filonun alıkonulmasını en sert şekilde" kınamıştı.

İspanya'da koalisyon hükümetinin küçük ortağı Sumar ittifakı ve muhalefette olan sol görüşlü bazı partiler de İsrail ordusunun, uluslararası sularda filoya yaptığı saldırıyla ilgili Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares'in "acilen meclisi bilgilendirmesini" talep etmişti.

Küresel Sumud Filosu

İsrail'in Gazze ablukasını kırma ve yaşamsal insani yardım ulaştırmayı amaçlayan Küresel Sumud Filosu 2026 Bahar Misyonu, 12 Nisan'da İspanya'nın Barselona kentinden Akdeniz'e açıldı.

İtalya'nın Sicilya Adası'ndaki katılımlarla filo 26 Nisan'da yeniden yola koyulurken, 29 Nisan gece saatlerinde Girit Adası açıklarındaki uluslararası sularda İsrail ordusu yasa dışı müdahalede bulunarak aktivistleri taşıyan teknelere saldırdı.

Filo yetkililerinin verdiği bilgiye göre teknelerde 39 farklı ülkeden aralarında Türklerin de olduğu 345 katılımcı bulunuyor.

Gazze'ye 600 deniz mili uzaklıkta, Yunan karasularından birkaç mil açıkta düzenlenen saldırıda sivillerin akıbetine ilişkin sağlıklı bilgi alınamazken 180'inin İsrail tarafından alıkonduğu bildiriliyor.

Küresel Sumud Filosu yetkilileri, İsrail ordusunun saldırıda 21 tekneyi alıkoyduğunu, kurtulan 31 teknenin Yunan karasularına girdiğini belirtti.

İran'ın başkenti Tahran'da hava savunma sistemleri aktif hale getirildi

Yerel saat ile 23.30'da Tahran'da hava savunma sistemlerinin çalıştığını ve buna bağlı olarak düşük yoğunlukta patlama seslerinin duyulduğunu bildirildi.

Öte yandan İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, hava savunma sistemlerinin, hava sahasında tespit edilen küçük hava araçları ile gözetleme İHA'larına karşı aktif hale getirildiğini duyurdu.

Trump, Almanya'nın ardından İspanya ve İtalya'daki ABD askerlerini de çekebilir

Donald Trump, Oval Ofis'te düzenlediği bir başkanlık kararnamesi imza töreninin ardından İran gündemine ilişkin başlıkları değerlendirdi.

Trump, Almanya'daki ABD askerini çekmeyi değerlendirmesine ilişkin bir soruya yanıt verirken, İspanya ve İtalya için de benzer bir durumun oluşabileceğini belirtti.

NATO'nun İran konusunda ABD'ye hiç destek olmadığını savunan ABD Başkanı, söz konusu iki ülkeden ABD askerlerini çekme hususunda, "Muhtemelen; olabilir. Neden yapmayayım ki? İtalya bize hiç yardımcı olmadı ve İspanya ise berbat davrandı." yorumunu yaptı.

ABD'nin Ukrayna için Avrupa ülkelerine ciddi destek verdiğini, ancak benzer bir yardımı İran konusunda göremediklerini savunan Trump, "Onlara ihtiyacımız olduğunda orada değillerdi. Bunu unutmamalıyız." şeklinde konuştu.

Eski ABD Başkanı Joe Biden'ın Ukrayna'ya 350 milyar dolar verdiğini ve bunun "delilik" olduğunu savunan Trump, "Savaşın uzamasının nedenlerinden biri de buydu." dedi.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz'e yönelik eleştirilerini tekrarlayan Trump, Merz'in "İran'ın nükleer silaha sahip olma ihtimalinden rahatsız olmadığını" savundu.

Merz için, "Kendisi berbat bir iş çıkarıyor. Göçmenlik sorunları var, enerji sorunları var, her türlü sorunu var. Ukrayna konusunda büyük bir sorunu var çünkü o karmaşanın içindeydiler." değerlendirmesini yapan Trump, Almanya'nın İran yerine Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesine odaklanması gerektiğini ifade etti.

Hegseth, İran’la savaşın onaysız devam edebileceğini savundu

Hegseth, Genelkurmay Başkanı Dan Caine ile Pentagon’un 2027 mali yılı için rekor düzeydeki bütçe talebiyle ilgili ABD Senato Silahlı Kuvvetler Komitesinde soruları cevaplandırdı.

Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi önündeki ifadesi sırasında Orta Doğu'da devam eden savaşa değinen Hegseth, ABD ile İran arasındaki ateşkes nedeniyle Kongrenin onayı olmadan İran'la süresiz savaş halinde kalabileceğini savundu.

Hegseth, 2 Mart'ta başlayan 60 günlük süre konusunda ısrarla yöneltilen sorulara yanıt olarak savaşın ne zaman sona ereceğine ve Kongreden ne zaman yetki alınması gerektiğine dair nihai kararın, "Beyaz Saray'a ait olduğunu" söyledi.

Savunma Bakanı, "Şu anda ateşkes halindeyiz ve anladığımız kadarıyla 60 günlük süre ateşkes döneminde durduruluyor." dedi.

ABD'nin savaştan çekilmesi için tanınan 60 günlük yasal süreyi geçersiz kıldığı yönündeki genel iddiası, Demokrat senatörlerin tepkisini çekti ve itirazlara yol açtı.

Senato Silahlı Kuvvetler Komitesinin Demokrat üyeleri, mevcut yasanın Beyaz Saray'ın ya cuma günü bölgeden asker çekmeye başlamasını ya da iki aydır devam eden savaş için Kongrenin onayını almasını zorunlu kıldığını belirtti.

"Burada ciddi anayasal endişelerimiz var"

Hegseth'e bu konuda tepki gösterenlerin arasında yer alan Virginia Senatörü Tim Kaine, "Bu, yönetim için gerçekten önemli bir hukuki soru ortaya çıkaracak. Burada ciddi anayasal endişelerimiz var." ifadelerini kullandı.

Kaine'i destekleyen Massachusetts Senatörü Elizabeth Warren, "Savaş eylemleri arasında abluka da yer alır. ABD Donanması, Hürmüz Boğazı'nı abluka altına almıştır." diyerek, ateşkes süresinde de aslında savaşın devam ettiği görüşünü savundu.

ABD'de 1973 tarihli Savaş Yetkileri Kararı, birlik konuşlandırması veya saldırılarından sonraki 48 saat içinde yönetimin Kongreye danışmasını ve yasa koyucular operasyonların devamına izin vermedikçe 60 gün içinde geri çekilmeyi zorunlu kılmaktadır.

Aynı karara göre ABD hükümeti, askeri kuvvetlerin geri çekilmesine yardımcı olmak için bu süreyi 30 gün daha uzatabilir.

Araştırma: Yapay zeka teşhis koymada doktorları geride bıraktı

Tıp dünyasında büyük yankı uyandıran ve Science dergisinde yayımlanan çalışmada, yapay zeka modelleri ile yüzlerce doktorun performansı karşılaştırıldı. Boston’daki bir hastaneye başvuran 76 hasta üzerinde yapılan deneyde, yapay zekaya ve doktorlara hastaların yaşamsal bulguları ile hemşire notlarından oluşan standart elektronik sağlık kayıtları verildi.

Sonuçlara göre yapay zeka, vakaların yüzde 67'sinde doğru teşhise çok yakın sonuçlar verirken, doktorların başarı oranı yüzde 50 ile 55 arasında kaldı. Özellikle kısıtlı bilgiyle hızlı karar verilmesi gereken acil servis triyaj durumlarında yapay zekanın muhakeme yeteneğinin insan uzmanları gölgede bıraktığı görüldü.

Yapay zeka, klinik akıl yürütebiliyor

Araştırmanın bir diğer çarpıcı sonucu ise uzun vadeli tedavi planlamasında ortaya çıktı. Antibiyotik rejimleri hazırlama ve kritik tedavi süreçlerini planlama konularında beş farklı vaka üzerinde test edilen yapay zeka, yüzde 89 başarı puanı toplarken; arama motoru gibi geleneksel kaynakları kullanan doktorlar yüzde 34 puanda kaldı.

Bağımsız uzmanlar, bu sonuçların yapay zekanın sadece sınav sorularını çözen bir yazılım olmaktan çıkıp, klinik akıl yürütme konusunda devasa bir adım attığının kanıtı olduğunu vurguluyor. Yapay zekanın, özellikle doktorların gözden kaçırabileceği nadir hastalık geçmişlerini fark ederek hayat kurtarıcı müdahalelerde bulunduğu vakalar araştırmanın en dikkat çekici kısımlarını oluşturuyor.

Doktorların mesleğini elinden alacak mı?

Ancak uzmanlar, bu sonuçların doktorların mesleğini elinden alacağı anlamına gelmediğini belirtiyor. Mevcut yapay zeka modelleri henüz hastanın fiziksel görünümünü, stres seviyesini veya görsel belirtilerini doğrudan analiz edemiyor ve yalnızca metin tabanlı veriler üzerinden bir "ikinci görüş" sunabiliyor.

Araştırmanın yazarları, önümüzdeki on yıl içinde tıbbın; doktor, hasta ve yapay zeka sisteminden oluşan üçlü bir bakım modeline dönüşeceğini öngörüyor. Yapay zekanın hataları karşısında kimin sorumlu tutulacağı gibi yasal çerçeve eksiklikleri devam etse de, teknolojinin tıp pratiğini yeniden şekillendirecek kadar derin bir değişim başlattığı kabul ediliyor.

Pezeşkiyan: ABD'nin deniz ablukası, askeri operasyonların bir devamıdır

Pezeşkiyan, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan konuya ilişkin açıklama yaptı.

Dünyanın İran'ın hoşgörüsüne ve barış yanlısı tutumuna tanıklık ettiğine işaret eden Pezeşkiyan, "Deniz ablukası adı altında yapılan şey, yalnızca bağımsızlığının bedelini ödeyen bir halka karşı sürdürülen askeri operasyonların devamıdır. Bu zalimane yaklaşımın devam etmesi tahammül edilemez." ifadelerini kullandı.

On yıllardır ABD'nin uyguladığı ekonomik yaptırımlar altındaki İran'ın, uluslararası ticaretinin yaklaşık yüzde 90'ınını deniz yoluyla gerçekleştirdiği biliniyor.

Ekonomik zorluklar altındaki İran'da ABD-İsrail saldırıları sonrası bazı iş yerlerinin kapandığı, enflasyon ve işsizliğin arttığı belirtiliyor.

ABD'nin deniz ablukası

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 28 Şubat'taki ABD-İsrail saldırıları ardından, 2 Mart'ta, Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatıldığını duyurmuştu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la Pakistan'da düzenlenen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını belirtmiş, bu açıklamanın hemen ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, 13 Nisan'da İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatacağını açıklamıştı.