Dünyadan Haberler - 2

Trump’tan İran’a sert mesaj: Bedel ödemediler

ABD Başkanı Trump, Truth Social adlı sosyal medya platformundaki hesabından paylaşım yaptı.

"İran'ın bize yeni gönderdiği planı yakında inceleyeceğim" diyen Trump, ancak İran'ın son 47 yıldır insanlığa ve dünyaya yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemediğini öne sürdü.

Trump, paylaşımında, "(Bunlar) göz önüne alındığında, bu planın kabul edilebilir olacağını düşünemiyorum" ifadesini kullandı.

İran resmi haber ajansı IRNA, İran'ın, ABD ile müzakerelerde aracılık yapan Pakistan yönetimine, ABD ile savaşı sona erdirebilecek bir anlaşma için yeni teklif sunduğunu belirtmişti.

IRNA'nın haberinde; "İran, ABD ile müzakerelerde arabulucu olan Pakistan'a, 30 Nisan Perşembe akşamı nihai müzakere taslağının metnini iletti" ifadelerine yer verilmişti.

Soykırımcı İsrail propaganda bütçesini dört katına çıkardı

İsrail basınından The Jerusalem Post gazetesinde yer alan habere göre, söz konusu bütçe kalemi, İbranice’de "hasbara" olarak adlandırılan propaganda faaliyetlerini kapsıyor.

İsrail milletvekillerinin geçen ay onayladığı 2026 ulusal bütçesinde propaganda faaliyetleri için yaklaşık 730 milyon dolar ayrılmasıyla, bu alana ayrılan bütçenin bir önceki yıl tahsis edilen 150 milyon doların dört katından fazla arttığı belirtildi.

Haberde, söz konusu miktarın 2023'te Gazze Şeridi'ne saldırılar başlamadan önce propaganda faaliyetlerine ayrılan bütçenin yaklaşık 20 katına ulaştığı ifade edildi.

Yeni bütçe kapsamında sosyal medya kampanyaları yürütülmesi, yabancı heyetlerin İsrail'e davet edilmesi ve medya faaliyetlerinin genişletilmesine yönelik çalışmaların planlandığı aktarıldı.

Bu kapsamda dijital platformlarda reklam faaliyetlerinin artırılması, uluslararası delegasyonların ağırlanması ve medya içeriklerinin izlenmesine yönelik birimlerin oluşturulmasının öngörüldüğü kaydedildi.

Haberde, propaganda bütçesindeki artışın, İsrail’e yönelik uluslararası kamuoyu desteğinde düşüş yaşandığı bir dönemde gerçekleştiğine işaret edildi.

Bazı anket sonuçlarının özellikle ABD kamuoyunda İsrail’e yönelik olumsuz görüşlerin arttığını ortaya koyduğu belirtildi.

Uzmanlar propaganda yatırımlarının amacına ulaşmayacağı görüşünde

Uzmanların değerlendirmelerine yer verilen haberde, propaganda faaliyetlerine ayrılan bütçedeki artışın, Gazze’deki savaşın yol açtığı olumsuz algıyı tek başına değiştirmede yeterli olmayabileceği görüşünün dile getirildiği aktarıldı.

Uzmanlar, ülkelerin uluslararası imajının yalnızca propaganda faaliyetleriyle değil, sahadaki politikalar ve uygulamalarla da doğrudan şekillendiğine dikkati çekti.

Trump'tan Hürmüz ablukası yorumu: Korsan gibiyiz

Trump, Florida'nın Palm Beach şehrinde dün akşam düzenlenen bir etkinlikte konuştu.

ABD'nin İran'a karşı uyguladığı deniz ablukasına değinen Trump, "Okyanusun üzerinde büyük hoparlörlerle (İran gemilerine) 'silahı doğrulttuk, geminizi döndürün' diyoruz. Onlar da 'evet, evet, İran'a geri dönüyoruz' diyorlar." ifadesini kullandı.

Trump, ABD Donanması'nın 19 Nisan'da İran'a ait Touska adlı kargo gemisine el koyma olayına ilişkin, "Gemiyi ele geçirdik. Kargoyu ele geçirdik. Petrolü ele geçirdik. Çok karlı bir iş. Bunu yapacağımızı kim düşünürdü ki biz korsanlar gibiyiz. Bir bakıma korsan gibiyiz ama oyun oynamıyoruz." diye konuştu.

İran'ın Orta Doğu'da 47 yıldır herkesi ezdiğini ve zorbalık yaptığını savunan Trump, "Şimdi radarları, liderleri kalmadı. Kiminle muhatap olacağımızı bilemiyoruz. Hiç kimsenin lider olmak istemediği tek ülke." ifadesini kullandı.

Öte yandan, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) sosyal medya hesabından bugün yapılan paylaşımda, son 20 günde ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasında 48 geminin rotasının değiştirildiği belirtildi.

Paylaşımda, abluka kapsamında Arap Denizi'nde seyreden USS New Orleans (LPD 18) adlı bir donanma gemisinin fotoğrafına da yer verildi.

ABD'nin deniz ablukası

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 28 Şubat'taki ABD/İsrail saldırılarının ardından 2 Mart'ta Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatıldığını duyurmuştu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Pakistan'da düzenlenen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını belirtmişti.

Bu açıklamanın hemen ardından CENTCOM, 13 Nisan'da İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatacağını ifade etmişti.

Oscar'a yapay zeka ayarı: 2027'den itibaren yeni kurallar uygulanacak

Sinema dünyasının en prestijli ödülü olan Oscar’ı dağıtan Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi, yapay zeka kullanımına dair kurallarını sertleştirerek 2027 yılından itibaren geçerli olacak yeni politikasını duyurdu. Yeni düzenlemeye göre, yapay zeka tarafından üretilen oyunculuk performansları ve senaryolar artık ödül kategorilerinde değerlendirilmeyecek. Akademi, bir eserin veya performansın aday gösterilebilmesi için mutlaka "insan tarafından üretilmiş" olması şartını getirirken, gerekirse başvuruların insan yapımı olduğunu doğrulamak adına yapımcılardan ek bilgi ve belge talep edebilecek.

Tartışmalı performanslar yarış dışı kalacak

Bu karar, özellikle son dönemde yapay zekanın sinemadaki rolünün artmasıyla başlayan tartışmalara son noktayı koymayı hedefliyor. Geçtiğimiz yıl düzenlenen 97. Oscar Ödülleri'nde bazı yapımların yapay zeka araçlarından faydalanması dikkat çekmişti. Örneğin, "The Brutalist" filminde Adrien Brody’nin sesini ve aksanını geliştirmek için bu teknolojiden yararlanılmış, ancak Brody yine de En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazanmıştı. Yeni kurallar, teknolojinin bu denli yoğun kullanımına artık adaylık seviyesinde geçit vermeyecek.

Teknolojik canlandırmalar kısıtlanıyor

Yeni politikanın en somut kurbanlarından biri, hayatını kaybeden ünlü oyuncu Val Kilmer’ın performansını tamamen yapay zekayla canlandıran bağımsız yapım "As Deep as the Grave" olacak. Bu tür tamamen dijital yöntemlerle oluşturulan karakterler ve insan eli değmeden yazılan metinler, 2027 töreninden itibaren yarışma dışı kalacak. Akademi’nin bu hamlesi, dijital dönüşümün hızlandığı bir çağda sinemanın özündeki insan yaratıcılığını ve fiziksel emeği koruma çabası olarak değerlendiriliyor.

BAE, hava trafiğinin normale döndüğünü açıkladı

BAE Sivil Havacılık Otoritesi Genel Müdürlüğünden yapılan yazılı açıklamada, ülkenin hava sahasında geçici olarak uygulanan tedbirlerin kaldırıldığı belirtildi.

Hava trafiğinin normale döndüğü aktarılan açıklamada, bu kararın kapsamlı güvenlik değerlendirmelerinin ardından alındığı ifade edildi.

Bu dönemde yolcuların ve hava yollarının işbirliğine vurgu yapılan açıklamada, olası her türlü gelişmeye karşı teknik ve operasyonel ekiplerin hazır olduğu kaydedildi.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta ortak saldırılarıyla başlayan ve İran'ın da İsrail ve bazı bölge ülkelerindeki ABD hedeflerine misillemede bulunduğu savaş ortamı, Washington ile Tahran arasında 8 Nisan'da varılan geçici ateşkesle yerini müzakerelere bırakmıştı.

Trump, Küba'yı "kısa sürede yönetimi devralacakları" bir yer olarak nitelendirdi

Fox News'un haberine göre Başkan Trump, Florida eyaletinde yaptığı konuşmada, Küba'ya ilişkin şaka yollu olduğu değerlendirilen açıklamalarda bulundu.

Küba'yı "kısa sürede yönetimi devralacakları" bir yer olarak nitelendiren Trump, Küba'nın "problemleri" olduğunu savundu.

Trump ayrıca, "İran'dan dönerken uçak gemilerimizden belki de USS Abraham Lincoln, kıyı yakınlarında demirleyecek ve 'Çok teşekkürler, pes ediyoruz.' diyecekler." ifadelerini kullandı.

Başkan Trump'ın konuşması sırasında salondan gülüşmeler yükselirken Beyaz Saray, Trump'ın ifadelerinin ciddi olup olmadığına ilişkin henüz bir açıklamada bulunmadı.

Trump, 13 Nisan'da yaptığı açıklamada, İran gündeminin ardından Küba konusuyla da "ilgileneceklerini" kaydetmiş, "Küba farklı bir hikaye. Orası yıllardır korkunç şekilde yönetiliyor. İran'dan sonra oraya bakabiliriz." ifadelerini kullanmıştı.

Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz Canel ise olası bir ABD işgaline ilişkin, "Eğer bu gerçekleşirse çatışma olur, mücadele olur, kendimizi savunuruz ve eğer ölmemiz icap ediyorsa ölürüz." demişti.

Katil İsrail'in Lübnan'da 2 Mart'tan bu yana düzenlediği saldırılarda ölenlerin sayısı 2 bin 659'a çıktı

Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail'in 2 Mart'tan sonra düzenlediği saldırılara ilişkin ölü ve yaralı sayısını paylaştı.

Buna göre, geride kalan sürede İsrail saldırılarında yaşamını yitirenlerin sayısı 2 bin 659'a, yaralı sayısı 8 bin 183'e ulaştı.

Saldırılarda 16 hastanenin zarar gördüğü, 103 sağlık çalışanının bu süreçte hayatını kaybettiği belirtildi.

Sağlık Bakanlığı, dün yaptığı açıklamada, İsrail'in 2 Mart'tan itibaren Lübnan'a düzenlediği saldırılarda 2 bin 618 kişinin öldüğünü bildirmişti.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti de bu sürede ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, Lübnan ve İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.

Ateşkese rağmen İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki saldırıları sürerken, Hizbullah da karşılık vermeye devam ediyor.

Çin, ABD'nin 5 Çinli şirkete İran petrolü nedeniyle getirdiği yaptırımları tanımayacak

Çin Ticaret Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığının, Çinli şirketler Hengli Petrochemical, Shandong Shouguang Luqing Petrochemical, Shandong Jincheng Petrochemical, Hebei Xinhai Chemical ve Shandong Shengxing Chemical hakkındaki yaptırım kararlarına ilişkin ihtiyati tedbir kararı aldığını duyurdu.

Yabancı Yasaların ve Tedbir Düzenlemelerinin Sınıraşırı Uygunsuz Uygulanmasının Önlenmesine İlişkin Yönetmelik uyarınca alınan ihtiyati tedbir kararıyla ABD'nin ilgili şirketlere yönelik yaptırımların herhangi bir şekilde tanınması, uygulanması veya yaptırımlara uyum sağlanması yasaklandı.

Bakanlık, konuyla ilgili açıklamasında, ABD'nin yaptırım tedbirlerinin, Çinli şirketlerin üçüncü ülkelerin vatandaşları, tüzel kişilikleri ve diğer kuruluşlarıyla normal ekonomik ve ticari faaliyetlerini uygunsuz şekilde yasaklayarak veya kısıtlayarak uluslararası hukuku ve uluslararası ilişkilerin temel normlarını ihlal ettiğini belirtti.

Açıklamada, ihtiyati tedbir kararının, Çin'in ulusal egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını savunmayı ve Çin vatandaşları, tüzel kişilikleri ve diğer kuruluşların meşru haklarını ve çıkarlarını korumayı amaçladığı vurgulandı.

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), "İran'ın petrol sevkiyatında rol aldığı" gerekçesiyle Çinli Hengli Petrochemical şirketini yaptırım listesine aldığını bildirmişti. Washington yönetimi, diğer 4 şirketi de 2025'ten bu yana aynı gerekçelerle yaptırım listesine almıştı.

"Çaydanlık rafinerileri"

Resmi gümrük rakamlarında görünmese de Çin'in, İran'ın ihraç ettiği petrolün yüzde 80'ini satın aldığı tahmin ediliyor.

İran petrolü yaptırım altında olduğundan Çin, bu petrolü doğrudan satın almaktan kaçınıyor. Petrolün büyük bölümünün, İran bayraklı gemilerle Malezya açıklarına getirilerek, bu ülke üzerinden Çin'e ihraç edildiği iddia ediliyor.

İhraç edilen petrol, kamuya ait büyük petrol şirketlerinin rafinerileri yerine genellikle Çin'in kuzeyinde Şandong eyaletinde kurulan, "çaydanlık rafinerileri" adı verilen, bağımsız küçük rafinelerde işlenerek piyasaya sürülüyor. ABD'nin yaptırım uyguladığı şirketler bu türden bağımsız rafineri işletmeleri olarak biliniyor.

Çin, İran petrolünü, dünya fiyatlarının altında, "petro-yuan anlaşmaları" adı verilen, petrolün yuan cinsinden değerine karşılık Çin'in İran'a imalat ürünleri satmasına dayanan özel düzenlemelerle satın alıyor.

Avrupa'da kaç ABD askeri var ve neden oradalar?

Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa kıtasındaki askeri konuşlanmasında kapsamlı bir düzenlemeye giderek Almanya’da görev yapan 5 bin askerini geri çekme kararı aldı. Pentagon’un bu hamlesiyle birlikte bölgedeki Amerikan gücü, 2022 yılındaki Ukrayna işgali öncesindeki seviyelere gerilemiş olacak.

Kararın en dikkat çekici detaylarından biri ise bu yıl içinde Almanya’ya sevk edilmesi planlanan uzun menzilli füze taburu projesinin iptal edilmesi oldu. Bu gelişme, Berlin yönetiminin kritik bir füze savunma desteğinden mahrum kalması anlamına geliyor.

Başka hangi AB ülkesinde ABD askeri var?

Almanya, halihazırda 36 bini aşkın personelle Japonya’nın ardından dünyada en çok Amerikan askerine ev sahipliği yapan ikinci ülke konumunu sürdürüyor. Soğuk Savaş döneminde 250 binlere ulaşan bu rakamın kademeli olarak düşürülmesi, ABD’nin küresel savunma önceliklerinin değiştiğini gösteriyor. Geri çekilecek birliklerin doğrudan ana vatana mı döneceği yoksa stratejik önemi artan başka bölgelere mi kaydırılacağı konusu ise belirsizliğini koruyor.

Avrupa’daki Amerikan askeri ağı sadece Almanya ile sınırlı değil; İtalya’da 12 bin, İngiltere’de ise 10 binden fazla asker aktif görev yapıyor. İspanya’da bulunan 4 bin kişilik güç ise Madrid hükümetinin tesislerin İran operasyonlarında kullanılmasına izin vermemesi nedeniyle Washington’un geri çekilme tehdidiyle karşı karşıya bulunuyor. Ramstein, Aviano ve Lajes Field gibi devasa üsler, sadece Avrupa’nın güvenliği için değil, Orta Doğu ve Afrika’daki krizlere müdahale etmek için de hayati birer lojistik merkez ve komuta noktası olarak kullanılmaya devam ediyor.

Soykırımcı İsrail ateşkese rağmen yine Lübnan'a saldırdı: En az 13 can kaybı

İsrail ordusunun, 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyindeki beldelere yönelik saldırıları sürüyor.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail savaş uçakları gece saatlerinden itibaren Nebatiye kent merkezi ile Şehabiyye, Kakaiyyet Cisir, Safad Battih, Şakra, Mansuri, Aba, Kefre, Beraşit, Şevkin, Mivdon, Kefre, Semaiyye, Şıaytiye, Sadikayn, Adşit, Luveyze, Mecdel Zun, Şevkin, Batı Zavtar, Doğu Zavtar ve Haruf beldelerini hedef aldı.

Nebatiye'de Kefer Deccel yolunda seyir halindeki bir araca insansız hava aracıyla (İHA) düzenlenen İsrail saldırısında 2 kişi hayatını kaybetti.

Luveyze'de bir evi hedef alan saldırıda 3 kişi yaşamını yitirdi.

Şevkin beldesinde gece saatlerinde düzenlenen saldırıda ise 1 kişi hayatını kaybetti. Öğle saatlerindeki İsrail saldırılarda Mivdon'da 4, Şevkin'de 2 kişi yaşamını yitirdi.

Deyr Kanun Ras Arab beldesinde motosikleti hedef alan İHA saldırısında 1 kişi öldü. Şıaytiye beldesinde bir motosiklete düzenlenen İHA saldırısında 1 kişi ağır yaralandı.

İsrail ordusu ayrıca öğle saatlerinde Duveyre beldesinde bir Hüseyniyye'yi (Şiilere ait ibadethane) hedef alarak yıktı.

Ayrıca Şevkin, Mecdel Silm, Kabriha, Mivdon, Doğu Zavtar, Batı Zavtar ve Yuhmur Şakif beldelerinin çevreleri aralıklarla topçu atışlarına maruz kaldı.

Öte yandan İsrail'e ait bir İHA, sabah saatlerinden bu yana başkent Beyrut üzerinde alçak irtifada uçuş gerçekleştiriyor.

Hizbullah açıklaması

Öte yandan Hizbullah’ın Telegram kanalından yapılan açıklamada, İsrail’in ateşkes ihlallerine karşılık verildiği belirtildi.

Açıklamada, Lübnan’ın güneyinde işgal altındaki Bayyada beldesinde İsrail askerleri ile İsrail’e ait bir tanksavar füze mevzisinin insansız hava araçlarıyla hedef alındığı ifade edildi.​​​​​​​

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti de bu sürede ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, 2 Mart'tan beri İsrail saldırılarında 2 bin 600'den fazla kişinin öldüğünü bildirmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.

Ateşkese rağmen İsrail ordusu Lübnan'ın güneyindeki saldırılarını ve ev yıkımlarını sürdürürken, Hizbullah ise ateşkesi ihlal ettiği gerekçesiyle İsrail birliklerine saldırılar düzenliyor.

NATO: Almanya'dan asker çekme kararını anlamak için ABD ile çalışıyoruz

Hart, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan, ABD'nin Almanya'da konuşlu yaklaşık 5 bin askerini geri çekme kararıyla ilgili açıklama yaptı.

"ABD ile Almanya'daki askeri konuşlanmasıyla ilgili kararının ayrıntılarını anlamak için çalışıyoruz." ifadesini kullanan Hart, bu düzenlemenin Avrupa'nın savunmaya daha fazla yatırım yapmaya ve ortak güvenlik için daha büyük bir sorumluluk üstlenmeye devam etmesi gerektiğinin altını çizdiğini belirtti.

Hart, bu konuda, geçen yıl Lahey'deki NATO Zirvesi'nde müttefiklerin gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ini savunmaya yatırma konusunda anlaşmasından bu yana ilerleme kaydedildiğini vurgulayarak "Daha güçlü bir NATO'da daha güçlü bir Avrupa'ya doğru bu değişim devam ederken, caydırıcılık ve savunmamızı sağlama yeteneğimize olan güvenimiz tam." değerlendirmesini yaptı.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) tarafından dün yapılan açıklamada Almanya'da konuşlu yaklaşık 5 bin askerin 6 ila 12 ay içinde geri çekileceği bildirilmişti.

Lüks otomobillere "Hürmüz" engeli: Motor yağı tükeniyor

Uluslararası Enerji Ajansı'nın "tarihin en büyük enerji güvenliği tehdidi" olarak tanımladığı Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlik, ham petrolün ötesine geçerek otomotiv sektörünü vurdu.

Özellikle süper spor ve lüks otomobillerin yüksek devirli motorlarında kullanılan yüksek performanslı sentetik yağların ham maddesi olan "Grup III" baz yağlarında küresel bir kıtlık yaşanıyor. Küresel kapasitenin yüzde 20'sini karşılayan Körfez bölgesindeki üretimin durması ve sevkiyatların engellenmesi, stokların bir ay içinde tükenebileceği uyarısını beraberinde getirdi.

Lüks araç sahiplerini ve endüstri devlerini zor günler beklerken, Kuzey Avrupa'daki baz yağ fiyatları savaşın başlangıcından bu yana yüzde 100'e yakın artış göstererek tarihi zirvelere ulaştı. Sektör analistleri, Shell’in Katar’daki tesislerinin füze saldırılarıyla hasar görmesi ve Güney Kore’nin ihracat kısıtlamaları getirmesiyle tedarik zincirinin kırılma noktasına geldiğini belirtiyor.

Uzmanlar, yağ değişimlerinin hem çok daha maliyetli hale geleceğini hem de ürün bulunabilirliğinin 2027 yılına kadar baskı altında kalacağını öngörüyor.