Dünyadan Haberler - 2

AP: Körfez’deki müttefikleri ABD’den İran’la savaşı sürdürmesini istiyor

Associated Press'e (AP) konuşan ABD, Körfez ülkeleri ve İsrail yetkilileri, ABD’nin Körfez müttefiklerinin, İran’a saldırılara devam etmesi için Washington’u teşvik ettiğini iddia etti.

Söz konusu ülkelerin İran'ın "yeterince zayıflatılmadığını" düşündüğünü öne süren yetkililere göre Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn'den yetkililerin özel görüşmelerde "İran liderliğinde önemli değişiklikler ya da İran'ın tutumunda köklü bir dönüşüm olana" kadar askeri operasyonun sonlandırılmasını istemediklerini dile getirdi.

İsmi verilmeyen bir Körfez ülkesi yetkilisi, Suudi Arabistan ve BAE'nin "İran'a yönelik askeri baskının artırılması" yönündeki çağrılara öncülük ettiğini iddia etti.

BAE'nin ABD'nin İran'a kara harekatı emri vermesi için "yoğun baskı" uyguladığını ileri süren yetkili, Kuveyt ve Bahreyn'in de bunu desteklediğini öne sürdü.

Yetkili, Suudi Arabistan’ın ABD’ye, İran’a yönelik saldırıların şu anda durdurulmasının, İran’ın komşularının güvenliğini garanti altına alacak “iyi bir anlaşma” sağlamayacağını savunduğunu aktardı.

Görüşmelerden haberdar bir kaynak, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Beyaz Saray yetkililerine, İran’ın askeri gücünün ve dini liderliğinin zayıflatılmasının Körfez bölgesi ve ötesindeki uzun vadeli çıkarlar açısından yararlı olacağını söylediğini öne sürdü.

Beyaz Saray ise Körfez müttefikleriyle yapılan görüşmelere ilişkin yorum yapmayı reddetti.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, dönemin İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Orta Doğu'daki risklerin piyasalara bedeli 14 trilyon dolar

ABD-İsrail'in İran'a karşı başlattığı saldırılar ve ardından Tahran yönetiminin misillemeleri sonrası bölgesel bir gerginliğe dönüşen çatışmalar 1 ayı geride bıraktı.

ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran'ın misillemeleriyle tırmanan Orta Doğu'daki gerilimlerde ilk ay geride kalırken çatışmaların piyasalarda oluşturduğu tahribat dikkat çekici boyutlara ulaştı.

Savaşın başladığı 28 Şubat'tan itibaren geçen bir ayda, küresel borsaların 157,5 trilyon dolar olan toplam piyasa değeri 30 Mart itibarıyla 143,5 trilyon dolara indi. Bu dönemde piyasalardaki değer kaybı yaklaşık 14 trilyon dolar olarak hesaplandı.

Söz konusu kayıp, Almanya, Japonya, İngiltere ve Fransa gibi birçok gelişmiş ülkenin yıllık Gayri Safi Yurt İçi Hasılasını (GSYH) geride bıraktı.

En fazla Güney Kore borsası geriledi

Bu dönemde Amerika, Avrupa ve Asya'daki en çok takip edilen ülke endekslerinin tamamı negatif seyrederken, en fazla gerileyen borsa yüzde 16,8 ile Güney Kore'de Kospi endeksi oldu.

Analistler, Temmuz 2025’ten bu yana yükseliş trendinde olan Kospi endeksindeki geri çekilmelerde, dünya genelinde artan risk algısına ek olarak yatırımcıların kar realizasyonu isteğinin de etkili olduğunu belirtti.

Bu endeksi, yüzde 12 kayıpla Japonya'da Nikkei 225, yüzde 10,7 düşüşle Almanya'da DAX 40 endeksi, yüzde 9,4 azalışla Fransa'da CAC 40 endeksi, yüzde 7,6 değer kaybıyla İspanya'da IBEX 35 endeksi, yüzde 7,2 geri çekilmeyle İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ve FTSE 100 endeksi izledi.

Bu dönemde Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 6, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 7,4 geriledi.

ABD'de New York borsasında da büyük kayıplar görüldü. Savaşın başından beri S&P 500 endeksi yüzde 7,7, Nasdaq endeksi yüzde 8,2 ve Dow Jones endeksi yüzde 7,6 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle piyasalarda "korku endeksi" olarak bilinen ve S&P 500'deki dalgalanmayı gösteren VIX Endeksi, bu periyotta yaklaşık yüzde 46'lık artışla 31,3 seviyesine çıktı.

Merkez bankalarına yönelik "şahinleşen" beklentiler tahvil piyasalarını sarstı

Savaş süresinde ABD ve İran tarafından savaşın seyrine ilişkin gelen çelişkili mesajlar, piyasalarda risk algısının yüksek kalmasına neden oldu.

Gelişmelere ilişkin olumlu ve olumsuz haberler piyasalarda dalgalanmaları beraberinde getirirken, petrol fiyatlarındaki artışın devam etmesi, küresel çapta enflasyon endişelerinin sürmesine yol açtı.

Enerji fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabileceğine ilişkin görüşler öne çıkıyor. Başta Fed olmak üzere önemli merkez bankalarının para politikalarında beklenen gevşeme sürecini öteleyebileceği değerlendiriliyor.

Piyasa fiyatlamalarında Fed başta olmak üzere önemli merkez bankalarına yönelik daha önceki "güvercin" beklentiler, yerini "şahin" adımlara bıraktı. Para piyasalarında, bankanın bu yıl politika faizini sabit tutması güçlü şekilde fiyatlanırken olası faiz artırımı senaryoları hala masada kalmayı sürdürüyor.

Özellikle son dönemde açıklanan makroekonomik verilerin enflasyonda katılığa işaret etmesi ve jeopolitik risklerin enerji fiyatları üzerinden ek baskı yaratması, piyasalarda faiz indirim beklentilerinin zayıflamasına neden oldu.

Bu gelişmeler ışığında dünya genelinde devam eden enflasyon endişeleri küresel tahvil piyasalarını da sarstı. ABD, Avrupa ve Asya tarafında ülke tahvil piyasaları satış baskısı altında kalırken, ABD 10 yıllık tahvil faizi 27 Mart'ta yüzde 4,4870 seviyesine çıkarak Temmuz 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini test etti.

Avrupa'da tahvil faizleri son 18 yılın zirvelerinde

Avrupa'da artan enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişelerle, para piyasalarında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yıl sonuna kadar 3 faiz artırımına gidebileceği fiyatlanmaya başlandı.

Devam eden enflasyon kaygıları bölge tahvillerinde satış baskısının sürmesine neden oldu. Bu süreçte Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,09 ile, Haziran 2011'den, Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,83 ile Haziran 2009'dan, İngiltere'nin 10 yıllık tahvil faizi de yüzde 4,99 ile Temmuz 2008'den bu tarafa en yüksek seviyesini gördü.

Asya'da Çin tahvilleri ayrıştı

Asya tarafında enflasyonist baskıların sürdüğü Japonya'da, para politikasının sıkılaşabileceği tahminleri öne çıkıyor. Piyasalarda Japonya Merkez Bankasının (BoJ) nisan ayında faiz artırımına gidebileceği öngörüleri yüzde 70 ihtimalle fiyatlanıyor.

Bu süreçte Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,39'le 1999'dan bu yana en yüksek seviyeyi görürken, Çin'in 10 yıllık tahvil faizleri ise çatışmaların başından itibaren yüzde 1,80 ile yatay seviyesini korudu.

Analistler, bu süreçte Çin tahvillerinin ise deflasyon risklerinden dolayı Çin Merkez Bankasının (PBoC) para politikasında sıkılaşmaya gidemeyeceği düşüncesiyle bu ülkelerden ayrıştığını belirtti.

Fed Başkanı Powell "temkinli duruş" mesajları verdi

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell dün, Harvard Üniversitesinde "İktisadın İlkeleri" dersinde konuşma yaptığı konuşmada, Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerin benzin fiyatlarını etkileyeceğini belirterek, "Ancak politikalarımızın, gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu düşünüyoruz." dedi.

Powell, para politikası araçlarının, talep üzerinde etkisi olduğunu ve arz şoklarıyla karşılaşıldığında kısa vadede kayda değer bir etkisi bulunmadığını belirtti.

Bir arz şoku meydana geldiğinde, "Buna bir tepki verilmeli mi?" sorusunun gündeme geldiğine işaret eden Powell, enerji şoklarının genellikle oldukça hızlı şekilde ortaya çıkıp kaybolma eğiliminde olduğunu, para politikasının ise uzun ve değişken gecikmelerle işlediğini vurguladı.

Powell, para politikasının etkileri hissedilmeye başladığında, petrol fiyatlarındaki şokun muhtemelen çoktan geride kalacağına değinerek, arz şoklarının art arda yaşanmasının zamanla enflasyon beklentilerinin yükselmesine yol açabileceğinin altını çizdi.

Bu gelişmelere paralel olarak ABD-İran hattındaki gelişmeler ve bunların küresel ekonomiye olası etkilerinin nisan ayında da piyasalarda ana gündem maddesi olması bekleniyor.

Ermeni çetelerin 1918'de katlettiği Azerbaycanlılar anılıyor

Azerbaycan topraklarında Ermeni çetelerin 108 yıl önce yaptığı katliam, ülke tarihinin en feci katliamlarından biri olarak görülüyor.

20. yüzyılın başlarında Çar Rusyasının son dönemlerinde Azerbaycan'ın çeşitli bölgelerine yerleştirilmiş Ermeniler, otorite boşluğundan faydalanarak Azerbaycanlıları katletmeye ve onlara ait toprakları ele geçirmeye başladı.

1905'ten itibaren örgütlenip silahlanan Ermeniler, Azerbaycanlıları yıldırmak için başta Bakü olmak üzere, tüm bölgelerde karışıklıklar çıkardı.

1917'de Rusya'da gerçekleştirilen devrimle çarlık rejimi yıkıldı. İktidara gelen Bolşevikler, Bakü'de de yönetimi ele geçirdi. Bolşeviklerin Ermeni lideri Stepan Şaumyan, Ermeni çetelere siyasi ve maddi destek sağladı, böylece Azerbaycanlılara karşı saldırılar arttı.

Ermeni ve Bolşevik çeteler, 1918'de 30 Mart-3 Nisan'da Bakü, Şamahı, Guba, Haçmaz, Lenkeran, Hacıgabul, Salyan, Zengezur, Karabağ, Nahçıvan ve diğer bölgelerde 50 bin Azerbaycanlıyı katletti.

Katliam, "Kafkas İslam Ordusu" ismi verilen Osmanlı ordusunun Azerbaycan'a yardıma gelmesi ve ülkeyi çetelerden temizlemesiyle son buldu.

Azerbaycan'da 1918'de Ermenilerce uygulanan mezalim ve katliam, "soykırım" olarak kabul ediliyor.

Merhum Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev, 1998'de imzaladığı kararnameyle 31 Mart'ın "Azerbaycanlıların Soykırım Günü" olarak anılmasına karar vermişti.

"1918 olayları soykırım olarak tanınmalıdır"

Azerbaycan Ombudsmanı Sabina Aliyeva, 1918'in mart-nisan aylarında yaşanan olayların, Azerbaycanlılara yönelik sistemli saldırıların en kanlı ve trajik örneklerinden biri olduğunu belirtti.

Aliyeva, AA muhabirine yaptığı açıklamada, özellikle 20. yüzyılın başlarından itibaren Ermeniler tarafından hem Azerbaycan'ın çeşitli bölgelerinde hem de bugünkü Ermenistan topraklarında Azerbaycanlılara karşı sistemli ve acımasız suçlar işlendiğini ifade etti.

Söz konusu süreçte binlerce masum insanın milli ve dini kimlikleri nedeniyle öldürüldüğünü belirten Aliyeva, bu olayların tarihe kitlesel katliamlar olarak geçtiğini kaydetti.

Aliyeva, Azerbaycanlılara karşı işlenen soykırım suçlarının uluslararası düzeyde tanınmasının ve adaletin sağlanmasının, gelecekte insanlığa karşı benzer suçların tekrar etmemesi açısından büyük önem taşıdığını dile getirdi.

Uluslararası kuruluşlar ile Birleşmiş Milletler (BM) üyesi devletlere çağrıda bulunan Aliyeva, "Azerbaycanlılara yönelik etnik temizlik ve soykırım suçlarına karşı ilkesel tutum sergilenmeli ve 1918 olayları soykırım olarak tanınmalıdır." ifadelerini kullandı.

"Azerbaycanlılar etnik ve dini kimlikleri nedeniyle hedef alındı"

Azerbaycan Pedagoji Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Dilgam Ahmed, 1918'de Azerbaycan'da yaşanan olayların, bölgenin yerli unsurları olan Müslüman ve Türk nüfusu hedef alan planlı bir katliam olduğunu belirtti.

Ahmed, 28 Mayıs 1918'de bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti tarafından oluşturulan araştırma komisyonunun hazırladığı 36 ciltlik raporun, Bakü ve çevresinde yaşananların boyutunu açık şekilde ortaya koyduğunu ifade etti.

Söz konusu raporun hukuki esaslara göre hazırlandığını vurgulayan Ahmed, belgelerde Bakü'de 11 bin, Şamahı şehir merkezinde yaklaşık 10 bin, Şamahı'nın köylerinde ise 10 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğinin kayıt altına alındığını, kurbanların isim listelerinin de bulunduğunu aktardı.

Ahmed, Guba'da ortaya çıkarılan toplu mezarların yaşananların somut kanıtı olduğunu söyleyerek burada da yaklaşık 4 bin kişinin öldürüldüğünü belirtti.

Karabağ ve Zengezur bölgelerinde yaşananlarla birlikte toplam can kaybının en az 50 bine ulaştığını kaydeden Ahmed, bu olayların Ermeni silahlı gruplarının daha fazla toprak elde etme ve "Büyük Ermenistan" hedefi doğrultusunda gerçekleştirdiği sistematik eylemler olduğunu söyledi.

Ahmed ayrıca, dönemin Bolşevik yönetiminin de söz konusu olaylarda önemli rol oynadığını belirterek, Vladimir Lenin liderliğindeki Bolşeviklerin Ermeni gruplara destek verdiğini ifade etti.

Eski Sovyet döneminde yayımlanan eserlerde olayların, Azerbaycanlıların Müsavat Partisi ile Ermenilerin Taşnaksutyun Partisi arasındaki bir çatışma gibi gösterildiğini dile getiren Ahmed, "Gerçekler uzun süre gizlendi. Oysa yaşananlar, Azerbaycanlıların etnik ve dini kimlikleri nedeniyle hedef alındığı bir katliamdı." değerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz krizinin Körfez ülkelerinin ekonomilerine maliyeti 50 milyar doları aşabilir

ABD ile İsrail'in İran'a başlattığı saldırılar ve Tahran yönetiminin misillemeleri sonrası bölgesel bir gerginliğe dönüşen çatışmalar 1 ayı geride bıraktı. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Körfez ekonomilerinin temel kaynağı petrol ve doğal gaz ihracatının durma noktasına gelmesiyle savaşın bu ülkelere maliyeti her geçen gün artıyor.

AA muhabirinin Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) tarafından hazırlanan Hürmüz Boğazı Kapanma Senaryosu ve Ülke Etkileri Analizi'nden yaptığı derlemeye göre, Hürmüz Boğazı'ndan 27 Şubat-30 Mart döneminde​​​​​​​ İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn'in petrol ihracatı günlük 12 milyon 323 milyon varilden 7 milyon 833 varile düştü.

TESPAM tarafından hazırlanan senaryoya göre, söz konusu ülkelerin bu dönemdeki petrol gelirlerinin kaybı 15 milyar 275 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Söz konusu bölgelerde faaliyeti sekteye uğrayan enerji tesisleri ve LNG ihracatında yaşanan sorunların da dahil edilmesiyle bu ülkelerin kayıpları toplamı 50 milyar doları aştı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası küresel petrol taşımacılığının yüzde 20'sinin gerçekleştirildiği ve LNG ticaretinin önemli geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı'nda trafiğin durma noktasına gelmesiyle Körfez ülkelerinin petrol ve LNG ihracatı sekteye uğradı ve bu ülkelerin enerji gelirleri bu süreçte ciddi şekilde azaldı.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırması ve İran'ın misillemeleri, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, enerji tesisleri, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm altyapıları başta olmak üzere birçok sektörde ciddi ekonomik yavaşlamaya yol açtı. Savaşın ilk 4 haftalık bilançosu, bölge ekonomilerinde oluşan tahribatı net biçimde ortaya koydu.

Körfez bölgesi, günlük yaklaşık 30 milyon varillik petrol üretimiyle dünya arzının yaklaşık üçte birini temsil ederken aynı zamanda küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'na da ev sahipliği yapıyor.

Küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'sini gerçekleştiren Katar ve BAE'nin doğal gaz sevkiyatları ile Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak gibi ülkelerin petrol ihracatının büyük bölümü bu güzergah üzerinden dünya pazarlarına açılıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, deniz yoluyla yapılan petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 25'i Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan gibi büyük Asya ekonomileri Körfez bölgesinden önemli miktarda petrol ithal ediyor. Buradan yola çıkan ham petrolün yüzde 44'ü Çin ve Hindistan'a ihraç ediliyor.

Küresel enerji sistemi daha parçalı ve çok merkezli hale geliyor

TESPAM Başkanı Oğuzhan Akyener, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndan petrol ihracatındaki gerilemenin modern tarihteki en büyük petrol arz kesintilerinden biri olarak değerlendirildiğini belirterek, "LNG ve petrokimya gelirleri hariç Körfez ülkelerinin petrol gelirlerinin son dört haftalık kaybı 15,2 milyar dolar olarak hesaplanırken LNG ve diğer tüm ürünlerin dahil edilmesiyle bu miktarın 27 Şubat-30 Mart döneminde toplam 50 milyar doları aşabileceği hesaplanıyor." ifadesini kullandı.

Akyener, küresel enerji piyasasında ülkelerin bu durumdan en az etkilenmek üzere önlemler aldığını, savaşın sürmesi halinde daha büyük bir krizin özellikle enerji, taşımacılık ve gıda gibi sektörlerde daha fazla hissedileceğini aktardı.

Özellikle ikinci ve üçüncü hafta yaşanan petrol arz krizinin aşılması için IEA üyesi ülkelerin toplam 400 milyon varillik acil durum petrol stokunu piyasaya sunma konusunda anlaşmaya vardığını anımsatan Akyener, "Bu süreçte petrol fiyatları kısa sürede varil başına 100 doları aşmasının ardından IEA'nın adımı petrol fiyatlarının kontrolsüz yükselmesini engelledi ve rafinerilerin kısa vadeli ham petrol bulmasını sağladı." değerlendirmesinde bulundu.

Akyener, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) lideri konumunda bulunan Suudi Arabistan'ın devlet gelirinin yüzde 60'ının petrolden geldiğini belirterek, BAE, Kuveyt, Umman ve Bahreyn'in piyasaya yaptıkları petrol arzının savaş öncesi döneme kıyasla yarı yarıya azaldığını anlattı.

Savaşın enerji bağlamında kazananlarının ABD, Rusya, LNG üreticileri ve alternatif enerji sektörü olduğuna işaret eden Akyener, şöyle devam etti:

"Krizin en çok kaybedenleri ise Körfez ihracatçıları, Asya petrol ve LNG ithalatçıları, tanker taşımacılığı ve Hürmüz Boğazı'na bağımlı ticareti bulunan ülkeler oldu. Krizin ardından Orta Asya petrolü, Doğu Akdeniz gazı, Afrika kıtasının petrol üretimi ve ABD LNG ihracatı önemli hale geldi. Yani küresel enerji sistemi daha parçalı ve çok merkezli hale geliyor."

Hürmüz Boğazı stratejik önemde

Basra Körfezi'ni Hint Okyanusu'na bağlayan dar bir deniz yolu olan Hürmüz Boğazı, enerji ticareti açısından stratejik bir "boğaz noktası" olarak değerlendiriliyor. Körfez ülkelerinden Katar, Kuveyt, Bahreyn yüzde 100'e yakın Hürmüz Boğazı'na bağımlı durumda bulunuyor. Irak, Suudi Arabistan, BAE ve İran ise boru hatlarıyla ihracatlarının bir kısmını boğazı kullanmadan yapabiliyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki kayıplarını boru hatlarıyla telafi etmeye çalışan Suudi Arabistan ülkenin doğusundan batısına uzanan günlük 5 milyon varil taşıma kapasitesine sahip Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı'na, Birleşik Arap Emirlikleri ise ülkenin başkenti Abu Dabi'den Umman Denizi kıyısındaki Füceyre'ye uzanan ve günlük 1,5 milyon varil petrol taşıyan Abu Dabi Ham Petrol Boru Hattı'na yöneliyor. Irak ise Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'ndan dünyaya açılabiliyor.​​​​​​​

Tayland'da yükselen yakıt maliyetleri işletmeleri olumsuz etkiliyor

Bangkok Post'un haberine göre, küresel petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle yükselen yakıt, ham madde ve nakliye maliyetleri, Taylandlı işletmelerin kar marjlarını daraltarak yatırımları olumsuz etkiliyor.

Tayland Sanayiciler Federasyonu (FTI), artan maliyetler karşısında hükümete acil önlem çağrısı yaparak yakıt üzerindeki tüketim vergisinin düşürülmesini gündeme getirdi.

FTI Başkanı Thiennukul Kriengkrai yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki gerilimin küresel tedarik zincirlerini olumsuz etkilediğine dikkati çekerek bunun, enerji fiyatlarını artırarak birçok sektörde zincirleme etki yarattığını belirtti.

Ülke ekonomisinin yüzde 80 ila 90'ını oluşturan küçük ve orta ölçekli işletmelerin artan ulaşım, lojistik ve üretim giderleri nedeniyle zorlandığını vurgulayan Kriengkrai, hükümetin işletmeler üzerindeki yükü hafifletmek için hızlı adım atması gerektiğini kaydetti.

Öte yandan, akaryakıt fiyatlarının son sübvansiyon düzenlemesinin ardından rekor seviyeye çıktığı bildirildi.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, enerji piyasalarında krize yol açmıştı.

Trump neden her seferinde 'Biz kazandık' diyor?

Şubat ayının son gününde İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik geniş çaplı saldırıları küresel dinamiklerin dengelerini derinden sarstı. Hatırlanacağı üzere savaşın ilk günlerinde Batı medyasındaki ortak kanı İran’da rejimin uzun süre dayanamayacağı üzerine inşa edilmişti.

Ne de olsa İran’da uzun süredir devam eden kitlesel protestolar vardı. Rejimi temsil eden isimler ortadan kaldırılarsa halk da sokakları dökülecek ve belki de ABD ile İsrail çok az maliyetle İran’daki hedeflerine ulaşabilecekti. Ancak evdeki hesap çarşıya uymadı. Savaştan önce belirlenen hedeflerin neredeyse hiçbiri gerçekleşmedi. Günün sonunda İran halen savaşıyor.

Şimdi ne olacağı konusu belirsiz... Bir yanda müzakere masası kurulmak isteniyor diğer yanda her iki taraf da güçlü saldırılar yapmaya devam ediyor. Ancak özellikle son iki haftadır bir durum giderek daha fazla dikkat çekiyor. ABD Başkanı Donald Trump, sahadaki gerçeklere pek de uymayacak şekilde ısrarla ‘Biz kazandık.’ diyor.

Trump neden ‘Savaşı kazandık’ diyor?

Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Levent Ersin Orallı’ya göre aslında Trump da savaşın bitmediğinin farkında. Ancak ‘kazandık’ söylemini bu denli sahiplenmesinin ve sıkça kullanmasının farklı gerekçeleri var.

Donald Trump’ın ‘kazandık’ söyleminin sadece askeri açıdan açıklanamayacağını vurguluyor Orallı. Burada en önemli hususlardan biri algı yönetimi. Modern çatışmalarda sahadaki sonuç kadar, o sonucun nasıl anlatıldığının da belirleyici olduğunu vurguluyor. Trump’ın bir zafer anlatısı inşa ederek hem iç kamuoyunda psikolojik üstünlük kurmaya hem de karşı tarafa güçlü bir imaj vermeye çalıştığının altını çiziyor.

İran savaşı ABD’nin iç siyasi dengelerini nasıl etkiliyor?

Bir diğer husus elbette iç politika… Orallı da liderlerin özellikle belirsiz ve yüksek maliyetli çatışmalarda bu yolu seçtiği kanaatinde. “İçerdeki destek kaybını önlemek için daha kesin ve iddialı söylemlere yöneliyorlar. ‘Kazandık’ söylemi, seçmene güven vermenin ve kontrolün hala kendisinde olduğu mesajını iletmenin bir yolu. Bu aynı zamanda destek tabanını konsolide etmeye yönelik bir refleks.” diyor.

Madalyonun bir yüzünde de işin boyutu var. Sözü Trump’ın iletişim tarzına getiriyor Doç. Dr. Levent Ersin Orallı ve sözlerini şöyle tamamlıyor:

“Trump geri adım atmayan ve başarı iddiasını sürekli yineleyen bir profil çiziyor. Bu durum bilişsel uyumsuzluk kavramıyla açıklanabilir. Yani gerçeklik ile söylem arasındaki fark büyüdükçe, ağzınızdan çıkanların tonu daha da keskinleşir.

Bunu bir müzakere stratejisi olarak da okumak mümkün. Uluslararası ilişkilerde güçlü görünmek, çoğu zaman gerçekten güçlü olmaktan bile daha işlevsel olabilir. Kazandık söylemi, karşı tarafa verilen bir sinyal olarak okunabilir.”

{ilgili-haber-939137}

İsrail'de 3 asker daha İran'a saldırılarla ilgili bahis oynadıkları gerekçesiyle sorgulandı

Haaretz gazetesinin haberine göre, İsrail'in Haziran 2025'te İran'a düzenlediği saldırıların zamanlamasına ilişkin gizli bilgileri sanal bahis için kullandıkları iddiasıyla açılan davada, en az 3 hava kuvvetleri personeli daha şüpheli sıfatıyla sorgulandı.

Bir savaş uçağı filosunun mensubu olan askerlerin sorgulanmasında birkaç üst düzey yetkili de tanıklık yaptı.

İsrail gazetesi geçen hafta, hava kuvvetlerinde binbaşı olarak görev yapan bir yedek subay ve arkadaşının davayla bağlantılı olarak suçlandığını bildirmişti.

İddianameye göre, ikili, binbaşının saldırı zamanlamasını arkadaşına bildirmesi ve arkadaşının da bu bilgiyi kullanarak çevrim içi tahmin piyasasında bahis oynaması konusunda anlaşmıştı. İkilinin, parayı bölüşmek üzere anlaştıkları ve toplamda 244 bin dolar kazandıkları öne sürülüyor.

İddianamede ayrıca gizli bilgileri ifşa etme, rüşvet verme ve alma ile adaleti engelleme suçlamaları da yer alıyor. Hava kuvvetleri mensubu olmayan ve subayın sağladığı bilgilere dayanarak bahis oynamakla suçlanan iş arkadaşı ise nitelikli casuslukla itham ediliyor.

Binbaşı rütbesindeki bir başka yedek subay, İsrail'in İran saldırısı üzerine bahis oynadığını ve yaklaşık 150 bin dolar kazandığını itiraf etmişti. Bu subay gözaltına alınarak sorgulanmak üzere iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet'e (Şabak) sevk edilmişti.

12 Şubat'ta İsrail askerlerinin, İsrail ordusuna ait gizli bilgileri sanal bahis sitelerinde para kazanmak için kullandığı ortaya çıkmıştı.

İtalya'da Küresel Sumud Filosu'na katılacak tekneler toplanma noktasına gitmeye başladı

Akdeniz'in farklı limanlarından Gazze'ye yönelik İsrail ablukasını kırmak ve buradaki halka insani yardım götürmek hedefindeki Küresel Sumud Filosu'nun yeni misyonu için hareketlilik başladı.

İtalya'nın kuzeyindeki Livorno Limanı'ndan hareket eden "Bianca" isimli tekne, bugün Napoli kentine uğradı.

Napoli'deki Sannazaro Meydanı'nda toplanan ve teknenin yanaşacağı Mergellina Limanı'na kadar Filistin bayrağı ile yürüyüş yapan Filistin destekçileri, burada tekneyi şarkılar ve sloganlarla karşıladı.

Grup, sık sık "Özgür Filistin" sloganları attı.

Burada yapılan konuşmalarda da Gazze ve Filistin halkının kaderlerine terk edilemeyeceği vurgulandı.

"Bianca" teknesini karşılayanlar arasında bulunan Napoli'de eğitim hayatını sürdüren Filistinli bir öğrenci de yaptığı konuşmada, "Biz vatanımızı ve sevdiklerimizi terk etmek zorunda kaldık. Desteğiniz için teşekkür ederim. Bu destek daha önce gelseydi, belki bugün bu durumda olmazdık. Aileme veda etmek için o gemide olmak isterdim. Eğer Gazze'ye varırsa, lütfen onlara sevgilerimizi iletin." dedi.

Yaklaşık 10 tonluk insani yardım taşıyan "Bianca" teknesindeki 5 kişiden biri olan Dario da basına yaptığı açıklamada, "Şu anda 78 gemi Augusta'ya ulaşmaya çalışıyor, diğerleri ise Barselona'da. Bu topyekün savaş zamanında, bu görev daha da tehlikeli. Bu, sadece denizde değil, her yerde gerçekleşen bir girişim. Hükümetler harekete geçmezse, biz geçeceğiz. Bu sefer başarmalıyız." ifadelerini kullandı.

İtalyan basınında çıkan haberlerde de farklı limanlardan hareket eden başka gemilerin de Gazze'ye hareketten önce toplanma limanı olarak geçen Augusta'ya doğru gitmeye başladığı belirtildi.

İran: BAE, Bahreyn ve Kuveyt'te ABD güçlerinin toplanma yerleri ve erken uyarı radarları vuruldu

Devrim Muhafızları Ordusu, ABD-İsrail saldırılarına karşı başlatılan "Sadık Vaat 4 Operasyonu"nun 88. dalgası kapsamında İsrail ve ABD hedeflerine yeni saldırılar düzenlendiğini açıkladı.

Açıklamaya göre, İran'a saldırılarda hayatını kaybeden Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Ali Rıza Tengsiri'ye ithaf edilen 88. dalga operasyonlarda Basra Körfezi'nde İsrail'le bağlantılı bir konteyner gemisi balistik füzelerle vuruldu.

Saldırıların devamında, Amerikan deniz piyadelerinin BAE kıyısındaki toplanma noktası ile Bahreyn'in başkenti Manama'daki havaalanında, saldırı dronlarına karşı konuşlandırılan sistemlerin insansız hava araçlarıyla hedef alınarak imha edildiği öne sürüldü.

Kuveyt'teki Cabir el-Ahmed Üssü'nün hedef alındığı saldırılarda da iki erken uyarı radarının vurulduğu aktarıldı.

Saldırı dalgasının hâlen devam ettiği bilgisi verildi. 

Anket: ABD'lilerin çoğu Başkan Donald Trump'ın performansından memnun değil

Massachusetts Amherst Üniversitesi tarafından yapılan anket kapsamında, 20-25 Mart tarihlerinde 1000 yetişkine Trump'ın performansı ve İran politikasına yönelik sorular soruldu.

Ankette, ABD'lilerin yüzde 33'ünün Trump'ın Başkanlık performansını "onayladığı", yüzde 62'sinin ise Trump'ın Başkanlık performansından "memnun olmadığı" ortaya konuldu.

Katılımcıların sadece yüzde 29'unun Trump'ın İran'a yönelik saldırılarına "destek verdiği" kaydedilen ankette, ABD'lilerin yüzde 63'ünün ise Trump'ın İran'la ilgili tutumunu "onaylamadığı" belirlendi.

Ankette, katılımcıların yüzde 24'ü Trump'ın enflasyon konusunda "iyi bir iş çıkardığını" ifade ederken, yüzde 71'i ise Başkan'ın bu alandaki performansını "pek iyi değil" veya "hiç iyi değil" diye nitelendirdi.

Katılımcıların yüzde 33'ünün kendisini "Amerika'yı Yeniden Büyük Yapalım" (MAGA) mottosu ile "kısmen" ya da "güçlü şekilde" ilişkilendirdiği aktarılan ankette, bu oranın Cumhuriyetçiler arasında yüzde 77, Demokratlar arasında ise yüzde 4 olduğu tespit edildi.

⁠⁠ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, dönemin İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Meksika, ABD'deki gözaltı merkezlerinde ölen vatandaşlarıyla ilgili hukuki adım atacak

New York Times (NYT) gazetesinin haberine göre, Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, Los Angeles kentinde yaptığı açıklamada, ABD'nin göç politikalarını kınadı.

Sheinbaum, gözaltı merkezinde vatandaşlarının öldüğü bir davaya müdahil olup konuyu Amerika Devletleri Örgütü'ne (ADÖ) taşıyacaklarını belirtti.

Meksika Devlet Başkanı Sheinbaum, ayrıca, söz konusu merkezlerdeki yetersiz tıbbi hizmetlere ilişkin kaygılarını içeren mektupları da ADÖ üyelerine ileteceğini kaydetti.

ICE, 51 yaşındaki Meksika vatandaşı Jose Guadalupe Ramos-Solano'nun geçen hafta çarşamba günü California'daki bir gözaltı merkezinde hayatını kaybettiğini duyururken, Meksika'nın Los Angeles Başkonsolosluğu ise Ramos-Solano'nun Trump'ın göreve başlamasından bu yana ICE gözaltısında hayatını kaybeden 14. Meksika vatandaşı olduğunu açıkladı.

Meksika Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Koruma ve Stratejik Planlama Genel Müdürü Vanessa Calva Ruis ise Ramos-Solano'nun ölümünün "yalnız bir olay değil, endişe verici ve kabul edilemez bir eğilimin yansıması" olduğunu vurguladı.

Calva Ruis, "Adaleti sağlamak için tüm hukuki, diplomatik ve çok taraflı yolları tüketeceklerini" dile getirdi.

ICE, "Ramos-Solano'nun gözaltında sürekli tıbbi bakım gördüğünü savunup yetersiz tıbbi hizmet iddialarını reddetti. Ailenin avukatı Jesus Eduardo Arias ise ölüm nedeninin bağımsız adli soruşturmayla araştırılacağı bilgisini paylaştı.

Öte yandan, ​​​​​​​Sheinbaum daha önce mart ayında Florida'da gözaltı merkezinde intihar sonucu hayatını kaybeden 19 yaşındaki Meksika vatandaşı için "kapsamlı bir soruşturma" istemiş ve Washington'a diplomatik nota göndermişti.

Trump'ın, Hürmüz Boğazı kapalı kalsa da İran'a saldırıları sonlandırmaya hazır olduğu iddia edildi

The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Trump ve ekibinin, Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılmasına yönelik askeri operasyonun çatışmaları uzatacağı değerlendirmesinde bulunduğu, bu nedenle Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması durumunda dahi İran'a yönelik saldırıları sonlandırmaya hazır olduğu iddia edildi.

ABD yönetiminin askeri operasyon yerine İran'ın deniz ve füze kapasitesini zayıflatmayı hedeflediği, eş zamanlı olarak da Tahran yönetimine diplomatik baskı yapmayı planladığı ileri sürüldü.

Diplomasinin başarısız olması durumunda ise Washington yönetiminin, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için Avrupa ve Körfez müttefiklerinin öncülük etmesini beklediği kaydedildi.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına karşılık İran'ın misilleme saldırıları devam ederken Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nı ABD-İsrail ve müttefikleriyle bağlantılı gemilerin geçişine kapatmıştı.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, dönemin İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.