Dünyadan Haberler - 2

Hong Kong’da medya patronu Jimmy Lai’ye 20 yıl hapis

Hong Kong’da mahkeme, demokrasi yanlısı aktivist ve Apple Daily’nin kurucusu Jimmy Lai’yi ulusal güvenlik suçlarından 20 yıl hapis cezasına çarptırdı. Aralık ayında “yabancı güçlerle iş birliği” ve “isyana teşvik” suçlamalarından suçlu bulunan Lai, tüm suçlamaları reddetti.

78 yaşındaki Lai’nin ailesi cezayı “aşırı sert” olarak nitelendirirken, insan hakları ve basın özgürlüğü örgütleri kararı kınadı. Pekin yönetimi ise Ulusal Güvenlik Yasası’nın Hong Kong’da istikrar için gerekli olduğunu savunuyor.

İngiliz pasaportu da bulunan Lai, Pekin yönetiminin en sert eleştirmenleri arasında yer alıyordu. Lai’nin sahibi olduğu demokrasi yanlısı Apple Daily gazetesi, protestolar döneminde muhalif hareketin önemli yayın organlarından biri olarak öne çıkmıştı.

Dava kapsamında gazetenin altı eski yöneticisi de pazartesi günü 6 yıl 9 ay ile 10 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı.

Demokrasi yanlısı kesimler tarafından “kahraman” olarak görülen Lai, Pekin yönetimi tarafından ise “hain” olarak nitelendiriliyor. Lai, Hong Kong’un hukukun üstünlüğü ve ifade özgürlüğü gibi değerlerini savunduğunu söyledi.

ABD Başkanı Trump'tan Super Bowl'un devre arası şovuna sert tepki

ABD Başkanı Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, NFL yöneticilerini ve organizatörleri hedef aldı.

ABD'nin en çok izlenen ve en büyük spor organizasyonu olan ve bu yıl 60'ıncısı düzenlenen Super Bowl maçının devre arasındaki şovu beğenmediğini kaydeden Trump, "Super Bowl devre arası gösterisi kesinlikle berbat, şimdiye kadarki en kötülerinden biri." değerlendirmesinde bulundu.

Gösteri için, "Amerika'nın büyüklüğüne hakaret niteliğinde" yorumunu yapan Trump, şovun ABD'nin değerlerini yansıtmadığını savundu.

Porto Rikolu rapçi Bad Bunny'nin söylediği şarkıları "kimsenin anlamadığını" belirten ABD Başkanı Trump, "Danslar iğrençti, özellikle de ABD'nin ve dünyanın dört bir yanından izleyen küçük çocuklar için. Bu gösteri, her gün yeni rekorlar kıran ülkemize tokat atmaktan başka bir şey değil." ifadelerini kullandı.

Nijerya'da trafik kazasında 30 kişi hayatını kaybetti

Nijerya'davKano Valiliğinden yapılan açıklamaya göre, eyaletin Kwanar Barde bölgesinde yolcu taşıyan tır dikkatsiz sürüş sonucu kaza yaptı.

Kazada 30 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı.

Kano Eyaleti Valisi Abba Yusuf, kazayı "yürek parçalayıcı" ve eyalet için büyük bir kayıp olarak nitelendirerek, hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı diledi.

Yusuf, özellikle ağır vasıta sürücülerine dikkatsiz araç kullanmamaları ve trafik kurallarına sıkı şekilde uymaları çağrısında bulundu.

Japonya’nın ilk kadın başbakanı ülkedeki en büyük seçim zaferini kazandı

Japonya Devlet televizyonu NHK'nin sandık sayım sonuçlarına dayandırdığı haberine göre Takaiçi'nin partisi Liberal Demokratik Parti (LDP), parlamentonun alt kanadı Temsilciler Meclisindeki 465 sandalyeden 316'sını kazandı.

LDP sandalye sayısını 198'den 316'ya yükseltti. Böylelikle iktidar partisi mecliste sandalyelerin 3'te 2'si kabul edilen 310 sandalye eşiğini geçti.

Bu sonuçla LDP, İkinci Dünya Savaşı sonrası Japonya'da bu başarıyı elde eden ilk parti ünvanını elde etti.

İktidar ortağı Nippon Ishin (JIP) de sandalye sayısını 2 artırarak 36'ya yükseltti.

465 üyeli Temsilciler Meclisinde (Şuugiin) 310 sandalyelik üçte iki çoğunluk sınırını aşmak, anayasayı değiştirme ve yasa tasarılarını yürürlüğe koyma yolunda ilerlenebileceği anlamına gelebilir.

LDP'nin halihazırda parlamentonun üst kanadı kabul edilen Danışman Meclisinde (Sangiin) çoğunluğu bulunmuyor.

Muhalefetin tarihi mağlubiyeti

Ana muhalefet Anayasal Demokrat Parti (CDP) liderliğindeki seçim öncesi kurulan Merkezci Reform İttifakı (CRA) ise sandalye sayısını 172'den 49'a düşürerek büyük bir mağlubiyet yaşadı.

Öte yandan muhalefet partilerinin liderleri sandalye sayısının yarıya düşmesi üzerine istifa sinyali verdi.

LDP'nin zaferi açıklandıktan sonra konuşan Takaiçi, "Verdiğimiz seçim vaatlerini yerine getirme konusunda son derece ağır bir sorumluluk taşıyoruz." dedi.

Takaiçi, kabine kadrosunda büyük bir değişiklik yapmadan mevcut durumu koruyacağını ifade etti. Ayrıca Takaiçi, anayasa değişikliği için somut planların parlamentoda tartışılmasını umduğunu belirtti.

Japonya'da seçmen, ulusal parlamentonun alt kanadı Temsilciler Meclisi (Şuugiin) milletvekillerini seçmek üzere sandık başına gitmişti.

Meclise girebilmek için ülke genelinde 1285 aday yarışmıştı.

Takaiçi kimdir?

Japonya'nın ilk kadın başbakanı 64 yaşındaki Takaiçi Sanae, Nara eyaletinin Yamatokoriyama kentinde Mart 1961'de doğdu. Takaiçi'nin babası bir imalathanede işçi, annesi ise eyalet karakolunda memurdu.

Kobe Üniversitesi İşletme Fakültesinden 1984'te mezun olan Takaiçi, 1987'de bir ABD Kongre üyesinin ofisinde görev aldı.

1989'da "Matsushita Hükümet ve Yönetim Enstitüsü'nü" bitiren Takaiçi, TV Asahi ve Fuji TV dahil bazı kanallarda program sunuculuğu yaptı.

Panasonic kurucusu Matsuşita Konosuke ile görüşme fırsatı bulan Takaiçi, Japon sanayiciden aldığı ilhamla siyasete atılmaya karar verdi. 1993'te siyasete adım atan Takaiçi, o yıl bağımsız girdiği ilk seçimlerde, Temsilciler Meclisi'ne seçildi ve daha sonra LDP'ye katıldı.

Takaiçi, ilk Abe Şinzo kabinesinde Okinawa ve Kuzey Topraklarından Sorumlu Devlet Bakanlığı ile Bilim ve Teknoloji Bakanlığını üstlendi.

2014-2017 ile 2019-2020'de İçişleri ve İletişim Bakanlığı yapan Takaiçi, iki dönem LDP Politika Araştırma Konseyi Başkanlığı görevine geldi.

Kişida Fumio kabinesinde Ekonomik Güvenlik Bakanlığı koltuğuna oturan Takaiçi, 30 yılı aşan siyasi kariyerinde 10 kez meclise girdi.

Öğrenciliğinde bir heavy metal grubunda davul çalan Takaiçi'nin, tüplü dalış ve Japon dövüş sanatlarını izlemeyi sevdiği biliniyor.

Takaiçi'nin X sosyal medya hesabında 1 milyon 70 bine, YouTube'da 570 bine, Instagram'da 220 bine yakın takipçisi bulunuyor.

Lübnan'ın kuzeyindeki Trablusşam'da bina çöktü: 6 ölü

Lübnan basınında yer alan haberlere göre, kentin kuzeyindeki Tebbene Mahallesi'nde eski bir bina, henüz bilinmeyen nedenle çöktü.

Beş katlı olduğu belirtilen binanın çökmesinin ardından olay yerine arama kurtarma ekipleri sevk edildi.

Trablusşam Belediye Başkanı Abdulhamid Kerime, düzenlediği basın toplantısında, binanın çökmesi sonucu 6 kişinin yaşamını yitirdiğini, 7 kişinin de yaralandığını belirtti.

Kerime, enkaz altında kalan diğer kişilerin kurtarılması için çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Trablusşam'ı, kentte çok sayıda riskli bina bulunması nedeniyle "afet bölgesi" ilan ettiklerini belirten Kerime, hükümetin tüm kurumlarıyla gerekli adımları atması gerektiğini vurguladı.

Binada olay sırasında kaç kişinin bulunduğuna ilişkin ise henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Trablusşam'a bağlı Kubba bölgesinde 24 Ocak'ta da 5 katlı bir bina çökmüş, enkaz altında kalan 4 kişi sağ kurtarılırken, 1 kişi ise hayatını kaybetmişti.

Rusya: Ukrayna'da Sumi ve Harkiv bölgelerinde 2 yerleşim birimini ele geçirdik

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Rusya Silahlı Kuvvetlerinin Ukrayna'daki eylemleri hakkında bilgi paylaşıldı.

Ukrayna'da 2 yerleşim biriminin Rus ordusunca ele geçirildiği kaydedilen açıklamada, "Kuzey askeri grubu birlikleri, Sumi bölgesinde Sidorovka yerleşim yeri üzerinde kontrolü sağladı. Batı askeri grubu birlikleri de Harkiv bölgesindeki Gluşovka yerleşim biriminin kontrolünü ele geçirdi." ifadelerine yer verildi.

Rusya Savunma Bakanlığı, dün Ukrayna'nın Harkiv bölgesinde Çugunovka yerleşim birimini ele geçirdiklerini bildirmişti.

Somali Cumhurbaşkanı, İsrail’in Somaliland’de askeri üs kurmasına izin vermeyeceklerini açıkladı

Cumhurbaşkanı Mahmud, Katar merkezli Al Jazeera televizyonuna yaptığı açıklamada, İsrail’in Aralık 2025'te Somaliland’i tanıma kararının bölgesel istikrarsızlığı derinleştirdiğini ve uluslararası düzeni zayıflattığını ifade etti.

Mahmud, İsrail’in Somaliland’de askeri varlık oluşturma ihtimaline ilişkin, "Somali olarak buna asla izin vermeyiz. Böyle bir girişimi kabul etmeyeceğiz ve karşısında duracağız." dedi.

Olası bir İsrail askeri üssüne karşı Somali’nin tutumunu net ifadelerle ortaya koyan Mahmud, "Kendi kapasitemiz ölçüsünde mücadele ederiz. Elbette kendimizi savunacağız. Bu da eğer İsrail güçleri gelirse onlarla yüzleşeceğimiz anlamına gelir. Buna karşıyız ve buna asla izin vermeyeceğiz." diye konuştu.

"Bu, Somali’nin egemenliğine açık saldırıdır"

Somali Cumhurbaşkanı Mahmud, İsrail’in Somaliland’i tanıma kararının Somali’nin toprak bütünlüğüne açık saldırı olduğunu vurgulayarak, "Bu adım, Somali’nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne müdahaledir. Aynı zamanda Afrika’yı, Kızıldeniz’i ve küresel ticareti etkileyen ciddi bir güvenlik sorunudur." ifadelerini kullandı.

Mahmud, İsrail’in Gazze’de Filistinlilere yönelik saldırılarıyla Somaliland meselesi arasında doğrudan bağ bulunduğunu savunarak, "Gazze’de yaşananlar ile Somaliland’deki gelişmeler birbirinden ayrı düşünülemez. Bunlar, uluslararası düzenin temellerinin nasıl zayıfladığını gösteriyor." değerlendirmesinde bulundu.

Uluslararası hukukun giderek etkisizleştiğini belirten Mahmud, "İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan uluslararası kurumlar ağır tehdit altındadır. Hukukun üstünlüğünün yerini giderek ‘güçlü olanın haklı olduğu’ anlayışı almaktadır." dedi.

Cumhurbaşkanı Mahmud’un açıklamaları, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Aralık 2025'te Somaliland’i tanıma kararının ardından bölgede yükselen tepkiler sürerken geldi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 26 Aralık 2025’te yaptığı açıklamayla Somaliland’i tanıdıklarını duyurmuş, bu kararla İsrail, Somaliland’i tanıyan ilk ve tek ülke olmuştu.

Somali Federal Hükümeti ise Somaliland’i, ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğü çerçevesinde Somali’nin ayrılmaz parçası olarak görürken, Mogadişu yönetimi, Somaliland yönetimi tarafından üçüncü ülkelerle imzalanan anlaşmaların hukuken geçerli olmadığı görüşünü savunuyor.

Somali’nin kuzeybatısında yer alan ve tek taraflı bağımsızlık ilan eden Somaliland, dünyanın en kritik deniz ticaret geçiş noktalarından biri olan Babü’l-Mendeb Boğazı’na yakın konumuyla stratejik öneme sahip bulunuyor.

Katil İsrail'in ateşkese rağmen Gazze'ye düzenlediği saldırılarda 3 Filistinli hayatını kaybetti

Filistin resmi ajansı WAFA'nın tıbbi kaynaklara dayandırdığı haberine göre, İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Deyr el-Belah kentinin doğusunu hedef aldı. Askeri araçlardan açılan ateş sonucu 20 yaşındaki Nesim Ebul Acin hayatını kaybetti.

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah kenti de İsrail bombalarının hedefi oldu. Dalia Halid Asfur isimli Filistinli bir genç kadın, Refah kentinin merkezindeki Dahiliye Caddesi'nde ailesine ait evin hedef alındığı bombardımanda yaşamını yitirdi.

İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Beyt Lahiya beldesine düzenlediği topçu saldırıda ise 1 Filistinli hayatını kaybederken, 1 kişi ağır şekilde yaralandı.

İsrail ordusu, sabahın erken saatlerinde Gazze kentinin doğu kesimleri ile Refah ve Han Yunus'un doğusuna hava ve topçu saldırıları düzenlemişti.

İran: ABD'nin vurduğu nükleer tesislerde patlamayan bombalar var

İran devlet televizyonuna bağlı Genç Gazeteciler Haber Ajansı'na (YJC) göre, Arakçi konuya ilişkin açıklamada bulundu.

Arakçi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi'ye, ABD tarafından hedef alınan nükleer tesisleri ziyaret etmek için özel bir yasa ya da protokolün olup olmadığını sorduğunu, Grossi'nin ise "Hayır, bu konunun benzeri yok" şeklinde cevap verdiğini söyledi.

Bu cevap sonrasında İranlı Bakan, "Ben de ona, ziyaretlerden önce bir protokol olması gerektiğini söyledim. Çünkü güvenlik ve emniyet konuları söz konusu. Patlamamış bombalar var ve üzerinde anlaşmamız gereken meseleler bulunuyor. Bu konularda mutabakat sağlandıktan sonra denetimler yapılmalıdır. Bu çerçevede Ajans ile temas halindeyiz." ifadelerini kullandı.

"ABD'ye güvenmiyoruz"

Öte yandan Arakçi, Tahran'daki "Siyasi ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi"nde düzenlenen "İran Dış Politikası ve Dış İlişkiler Tarihi Ulusal Kongresi"nde yaptığı konuşmada, ABD'ye güvenmediklerini dile getirerek, müzakerelerin neticesinin belirsiz olduğunu söyledi.

Arakçi, "Her şeyi denediler başarılı olamadılar. Şimdi tekrar müzakere masasına döndüler. Bu da (müzakerelerin nereye varacağı) belli değil zaten. Onlara (ABD'ye) güvenmiyoruz. Hile yapma ihtimalleri var. İran'da tüm kurumlar bu gelişmelerden bağımsız bir şekilde görevlerini yerine getirmeliler." dedi.

Uranyum zenginleştirmede sıfır zenginleştirmeyi kabul etmeyeceklerini dile getiren Arakçi, "İran’ın nükleer programının amaçlarına ilişkin bir endişe varsa, diplomasi yoluyla yanıt vermeye, şeffaflık sağlamaya ve güven tesis etmeye hazırız. Ancak yalnızca başkalarının isteği doğrultusunda sıfır zenginleştirme dayatılması kabul edilemez." ifadelerini kullandı.

İranlı Bakan, İran’ın uranyum zenginleştirmesinin meşru hakkı olduğunu ve bu konusundaki ısrarının yalnızca teknik ya da ekonomik nedenlere dayanmadığını kaydetti.

İsrail'in İran'a şiddetli saldırılarıyla başlayan 12 gün savaşı

İsrail, 13 Haziran 2025'te İran'ın çeşitli kentlerindeki nükleer tesisler başta olmak üzere ordunun üst komuta kademesini de hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenlemişti.

İran'da Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Genel Komutanı ve bazı üst düzey komutanlar ile 9 nükleer bilim insanı saldırılarda yaşamını yitirmişti.

İsrail'e açıktan destek veren ABD, 22 Haziran'da İran'ın Natanz, Fordo ve İsfahan'daki 3 nükleer tesisine saldırı düzenlemişti.

Hamas'ın yurt dışı sorumlusu Meşal: Gazze’de savaş durdu ancak ihlaller sona ermedi

Meşal, Katar’ın başkenti Doha’da düzenlenen 17. El Cezire Forumu’nun ikinci gününde gerçekleştirilen özel oturumda gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Gazze’deki son gelişmelere değinen Meşal, "Gazze’de soykırım savaşı durdu ancak acılar ve ihlaller sona ermedi. Batı Şeria’da da İsrail’in baskıları ve ihlalleri sürüyor. İsrail ateşkese rağmen saldırılarını sürdürüyor." dedi.

Hamas ve diğer Filistinli grupların Gazze’nin yeniden imarı ve mevcut sorunlara çözüm bulunması amacıyla geniş çaplı bir siyasi hareketlilik içinde olduğunu belirten Meşal, Filistin meselesine kalıcı bir çözüm bulunması gerektiğini vurguladı. Filistin devletinin tanınmasının olumlu bir adım olduğunu ancak bunun tek başına yeterli olmayacağını ve İsrail’in durdurulması için uluslararası kamuoyunun özenle hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

Meşal, 7 Ekim 2023’te başlayan ve "Aksa Tufanı" olarak adlandırdıkları sürecin Filistin meselesini yeniden bölgesel ve uluslararası gündemin üst sıralarına taşıdığını savunarak, "Filistin davasını aşmak artık mümkün değil, çözümü bir zorunluluk haline gelmiştir. Aksa Tufanı dünyanın gözünü tekrardan Filistin davasına çevirmiştir." diye konuştu.

Gazze’nin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Meşal, dış vesayet ya da yabancı yönetim anlayışını kabul etmeyeceklerini belirterek, "Gazze halkınındır, Filistin Filistinlilerindir ve kendi kaderimizi kendimiz tayin etmek istiyoruz." ifadelerini kullandı.

Hamas hareketinin silahsızlandırılması tartışmalarına da değinen Meşal, işgal altında silahsızlanmanın Filistin halkını savunmasız bırakacağını vurguladı.

Meşal silahsızlandırma çağrıları ile ilgili, "Tuhaf bir paradoks şu ki, işgal altındaki Filistin halkı silahsızlandırılırken, Gazze’deki çetelerden Ebu Şebab ve benzerleri milislerin silahları meşrulaştırılıyor." diye konuştu.

Öte yandan, Meşal, Gazze’nin yeniden imarı ve insani yardımların sürdürülebilir şekilde ulaştırılması için çatışmaların yeniden başlamasını engelleyecek bir ortamın oluşturulması gerektiğini kaydetti.

İsrail’e yönelik eleştirilerini sürdüren Meşal, uluslararası kamuoyunda İsrail’e yönelik tepkilerin arttığını ve özellikle üniversiteler ile sosyal medya platformlarında bu yönde bir dönüşüm yaşandığını belirtti.

Türkiye, Katar ve Mısır’ın arabulucu rollerinden dolayı takdir ettiklerini dile getiren Meşal, ayrıca Filistin meselesindeki rolünden dolayı, Doha yönetiminin bölgedeki arabuluculuk çabalarını önemli ve onurlu olarak nitelendirdi.

Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkına vurgu yapan Meşal, Gazze’nin Filistin topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu belirterek, "Bizler adil bir davanın sahibiyiz ve Filistin halkının kendi kaderini tayin için direnmeye devam edeceğiz." dedi.

İsrail’in tüm bir bölge için bir tehdit oluşturduğunun altını çizen Meşal, İsrail’in tehlikeli adımlarına karşı İslam dünyasının bir ve bütün şekilde hareket etmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Meşal, Arap ve İslam dünyasının İsrail ile karşı karşıya kaldığı sorunun sadece Filistin'i işgal etmesi olmadığını ve İsrail’in bölge için varoluşsal bir tehdit oluşturduğunu belirtti.

"İsrail bizim tek düşmanımız ve Allah'ın izniyle onu yeneceğiz." diyen Meşal, İsrail’in uluslararası meşruiyetini kaybeden, dışlanmış bir varlık olduğunu kanıtlamalıyız." diye konuştu.

İsrail’in Batı Şeria’daki işgal adımlarının Ürdün için büyük bir tehdit oluşturduğunu söyleyen Meşal, "İsrail, Suriye ile düşmanlığı başlattı ve Suriye'nin işlerine karışmak istiyor." dedi.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: İran-ABD görüşmeleri ileriye doğru atılmış bir adımdır

Sosyal medya platformu X'ten yaptığı paylaşımında Pezeşkiyan, ülkesi ile ABD'nin Umman'daki müzakerelerini değerlendirdi.

İran Cumhurbaşkanı, "Bölgede dost hükümetlerin girişimleriyle gerçekleştirilen İran-ABD görüşmeleri ileriye doğru atılmış bir adımdır." ifadelerini kullandı.

Anlaşmazlıkların barışçıl şekilde çözümü için her zaman Tahran'ın temel stratejisinin diyalog olduğunu dile getiren Pezeşkiyan, "Nükleer konudaki yaklaşımımız, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’nda (NPT) yer alan açık haklara dayanmaktadır. İran milleti her zaman saygıya saygıyla karşılık vermiştir ancak güç dilini kabul etmez." değerlendirmesinde bulundu.

İran ile ABD arasındaki müzakereler

İran ile ABD arasında, Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a saldırıları sonrasında kesintiye uğrayan nükleer görüşmeler, Umman'da yeniden başlamıştı.

Müzakereler, Tahran-Washington arasında tansiyonun yeniden yükseldiği, Washington'un Tahran'a karşı bölgede askeri yığınağını artırdığı bir dönemde gerçekleşmişti.

Müzakerelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD'yi Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yapılan görüşmeler için, "İran ile ABD arasında Maskat'taki müzakereler, tarafların görüşmeleri sürdürme yönünde mutabakata varmasıyla sona erdi." demişti.

Dünya genelinde tütün kullanımını bırakma konusunda kadınlar öncülük ediyor

Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) öncülüğünde sigaranın insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkati çekmek, kullanımını azaltmak ve toplumsal bilinç oluşturmak amacıyla her yıl 9 Şubat, "Dünya Sigarayı Bırakma Günü" olarak anılıyor.

AA muhabirinin DSÖ verilerinden derlediği bilgilere göre tütün tüketiminde dünyada düşüş gözlemlense de "tütün salgını" henüz sona ermiş değil.

DSÖ'nün 2025 raporuna göre, 2000'de 1,38 milyar olan tütün kullanıcılarının sayısı 2024'te 1,2 milyara geriledi.

2010'dan bu yana tütün kullananların sayısı, 120 milyon azaldı. Bu, yaklaşık yüzde 27'lik düşüş anlamına geliyor.

Yine de tütün, hala dünya çapında her beş yetişkinden birini bağımlı hale getiriyor ve her yıl milyonlarca önlenebilir ölüme neden oluyor.

Yeni tehdit: Elektronik sigara

Dünyada yaygınlaşan elektronik sigara kullanımı da gün geçtikçe artıyor.

Dünya genelinde 100 milyondan fazla kişi elektronik sigara kullanıyor.

Elektronik sigara kullananların çoğunluğunu en az 86 milyon kullanıcı ile yüksek gelirli ülkeler oluşturuyor.

13 ila 15 yaş grubu en az 15 milyon çocuk da halihazırda elektronik sigara kullanıyor.

Tütün endüstrisi, elektronik sigaralar, nikotin poşetleri, ısıtılmış tütün ürünleri ve benzeri yeni ürün ve teknolojilerle tütün bağımlılığını pazarlamaya devam ediyor.

Tütün kullanımını bırakma konusunda kadınlar öncülük ediyor

2000-2024 döneminde tüm yaş gruplarında hem erkekler hem de kadınlar arasında tütün kullanımında istikrarlı düşüş görülse de tütün kullanımını bırakma konusuna kadınlar öncülük ediyor.

Kadınlar, 2025 için belirlenen tütün kullanımını bırakma hedefine beş yıl erken yani 2020’de ulaştı.

Bu da kadınlar arasında tütün kullanımını bırakma konusunda yüzde 30’luk bir orana tekabül ediyor.

Kadınlar arasında tütün kullanımı 2010'da yüzde 11 iken, 2024'te yüzde 6,6'ya düştü. Kadın tütün kullanıcılarının sayısı 2010'da 277 milyon iken 2024'te 206 milyona geriledi.

Erkeklerin ise 2025 için belirlenen sigara kullanımını azaltma hedefine 2031'e kadar ulaşması beklenmiyor.

Günümüzde dünya çapında tütün kullanıcılarının beşte dördünden fazlası erkek olurken, 1 milyara yakın erkek hala tütün kullanıyor.

Erkekler arasında tütün kullanımı 2010'da yüzde 41,4'ten 2024'te yüzde 32,5'e düşmüş olsa da değişim hızı kadın kullanıcılara oranla yavaş kalıyor.

Bölgesel tütün kullanımı tablosu

Güneydoğu Asya'da erkekler arasında tütün kullanımı neredeyse yarı yarıya azaldı, 2000'de yüzde 70 olan oran 2024'te yüzde 37'ye düştü.

Küresel anlamda tütün kullanımında düşüşün yarısından fazlası bu bölgede görüldü.

Tüm bölgeler arasında 2024'te yüzde 9,5 ile en düşük tütün kullanımına sahip olan Afrika, yüzde 30 hedefine ulaşma yolunda ilerliyor.

Ancak nüfus artışı nedeniyle tütün kullanıcılarının mutlak sayısı artmaya devam ediyor.

Avrupa'da 2024'te yetişkinlerin yüzde 24,1'inin tütün kullandığı görülürken, bu bölge küresel olarak en yüksek tütün kullanımı oranına sahip.

Doğu Akdeniz bölgesinde tütün kullanımı oranı yüzde 18 iken, bazı ülkelerde tütün kullanımı artmaya devam ediyor.

Batı Pasifik bölgesinde 2010'da yüzde 25,8 olan yetişkinlerin tütün kullanımı 2024'te yüzde 22,9'a düştü.

Bu bölgede kadınlarda tütün kullanımı oranı yüzde 2,5'le düşük seyrederken, erkeklerde yüzde 43,3 ile tüm bölgeler arasında tütün kullanımında en yüksek seviyede bulunuyor.