Dünyadan Haberler - 2

İran savaşı İngiltere ve Hindistan'da ilaç fiyatlarını artırdı

Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla başlayan enerji krizi, şimdi de küresel ilaç tedarik zincirini felç etti. İlaçların ham maddesi olan petrokimya ürünlerinin taşınmasında yaşanan aksaklıklar, üretimi durma noktasına getiriyor.

İlaçların yüzde 35’inin, hayat kurtarıcı aşıların ise yaklaşık yüzde 90’ının hava yoluyla taşınması, savaş nedeniyle hava sahalarının kapanması ve jet yakıtı kriziyle birleşince lojistik maliyetlerini artırdı. Uzmanlar, dünya genelindeki ilaç akışının şu an için fiziksel bir tükenişten ziyade, ciddi gecikmeler ve lojistik maliyet artışlarıyla boğuştuğunu, bunun da doğrudan raflardaki fiyatlara yansıdığını belirtiyor.

İngiltere ve Hindistan'da ilaç fiyatlarına yansıdı

Fiyatlardaki tırmanış, özellikle İngiltere ve Hindistan gibi ülkelerdeki eczanelerde şimdiden ciddi bir baskı oluşturdu. Hindistan'daki eczacılar, hammaddeye erişim sıkıntısı nedeniyle ağrı kesici parasetamol fiyatlarında yüzde 96'ya varan artışlar rapor ederken, İngiltere'de de toptan satış fiyatlarında benzer bir sıçrama yaşandı. Uzmanlar, düşük kâr marjıyla satılan jenerik ilaçların bu maliyet artışlarından çok daha ağır etkilendiğini ve tüketicinin cebine yansıyan yükün önümüzdeki dönemde daha da büyüyebileceğini vurguluyor.

İlaç tedarikindeki bu kırılmanın faturası ise coğrafyaya göre büyük farklılıklar gösteriyor. Avrupa gibi "Global Kuzey" ülkeleri, stratejik stoklama ve dayanışma mekanizmalarıyla krizi bir süre daha göğüsleyebilirken, elinde yedek ilaç stoku bulunmayan "Global Güney" ülkeleri uçurumun kenarında bulunuyor.

Sudan, Yemen ve Filistin gibi halihazırda insani krizlerin pençesinde olan bölgeler ile Sahra Altı Afrika ülkeleri, hem tedarik zincirinin kopması hem de fiyat artışlarını karşılayacak finansal güce sahip olmamaları nedeniyle büyük bir insani felaket riskiyle karşı karşıya.

Körfez ülkeleri şimdilik tedarikin güvenli olduğunu belirtse de, hava taşımacılığındaki aksamalar ve kritik ilaçların soğuk zincir gereksinimleri, tedarik zincirinin en zayıf halkası olan bu ülkeleri de kırılgan bir konuma sürüklüyor.

Trump: Zaman İran lehine işlemiyor

İran ile devam eden gerilim konusunda acele etmediğini belirten Donald Trump, çatışmaları bir an önce bitirmesi yönündeki beklentileri reddederek, kendisinin bu süreçte en az baskı altında olan kişi olduğunu savundu.

Tahran yönetiminin askeri açıdan ağır bir tabloyla karşı karşıya olduğunu ileri süren Trump, İran donanmasının etkisiz hale getirildiğini, hava kuvvetleri ile radar sistemlerinin yok edildiğini ve ülkenin liderlik kademesinin saf dışı kaldığını iddia etti.

Uygulanan ablukanın güçlendiğini ve durumun Tahran için her geçen gün daha da kötüleştiğini savunan Trump, sürecin kendi lehine işlediğinin altını çizdi.

"Zaman onların lehine değil" ifadesiyle mevcut askeri tabloya dikkat çeken Trump, bir anlaşma yapılması için acele etmediklerini, ancak masaya oturulacaksa bunun sadece ABD, müttefikler ve dünyanın geri kalanı için uygun şartları taşıması durumunda gerçekleşebileceğini belirtti.

Açıklamasının bir bölümünde medyayı da eleştiren Trump, İran ile olan savaşa karşı "endişeli" olduğu yönündeki iddiaları yayan New York Times ve CNN gibi medya kuruluşlarının artık güvenilirliklerini kaybettiğini ve sahte haber ürettiklerini öne sürdü.

Pezeşkiyan: İran'da sertlik yanlıları ya da ılımlı yok, hepimiz İranlıyız

Pezeşkiyan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Trump'ın İran içerisinde siyasi liderlik çekişmesi olduğunu öne sürdüğü ifadelerine karşılık verdi.

İran Cumhurbaşkanı, "İran’da 'sertlik yanlıları' ya da 'ılımlı' yoktur. Hepimiz 'İranlı' ve 'devrimciyiz'. Millet ile devletin demir gibi birliğiyle, ülke liderinin talimatlarına tam bağlılıkla saldırgan suçluyu pişman edeceğiz. Tek Tanrı, tek millet, tek lider ve tek yol, o da canımızdan aziz İran'ın zafer yoludur." ifadelerini kullandı.

Aynı mesajı, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei de sosyal medya hesaplarından paylaştı.

ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından İran içinde bir liderlik savaşı yaşandığını öne sürmüştü.

Trump, "İran, liderinin kim olduğunu anlamakta çok zorlanıyor. Gerçekten bilmiyorlar. İç çekişme, savaş alanında kötü şekilde kaybeden ‘sertlik yanlıları’ ile hiç de o kadar ılımlı olmayan (ama saygı kazanan!) ‘ılımlılar’ arasında çılgınca bir şekilde sürüyor." ifadelerini kullanmıştı.

İran basını: Tahran'da hava savunma sistemi çalıştı

Mehr Haber Ajansı'na göre, Tahran'daki hava savunma sistemi düşman unsurlarına karşılık vermek için çalıştı.

Öte yandan, İsrail’in Yedioth Ahronoth gazetesine göre, Tahran'da hava savunma sistemlerinin devreye girdiği haberinin ardından, bir İsrail ordusu kaynağı, İran'a saldırı düzenlemediklerini söyledi.

ABD'li bir yetkili ise İran'la ateşkesin bozulmadığını bildirdi.

Pentagon, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesinin 6 ay sürebileceği iddiasını reddetti

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, ABD medyasına yaptığı yazılı açıklamada ABD ordusunun Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesinin 6 ay sürebileceği haberlerini yalanladı.

Parnell, açıklamasında Washington Post gazetesinin paylaştığı söz konusu habere atıf yaparak, "Tek bir değerlendirme, o değerlendirmenin makul olduğu anlamına gelmez. Hürmüz Boğazı’nın altı ay boyunca kapalı kalması imkansızdır ve Savunma Bakanı (Pete Hegseth) için kesinlikle kabul edilemez bir durumdur." değerlendirmesini yaptı.

Washington Post gazetesinin, ismini açıklamak istemeyen üç yetkiliye dayandırdığı haberinde, üst düzey bir Pentagon yetkilisinin, ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komisyonu üyelerine yaptığı gizli sunumda "Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesinin 6 ay sürebileceğini" söylediği iddia edilmişti.

Katil İsrail'in Lübnan'ın güneyinde ateşkese rağmen düzenlediği saldırıda 3 kişi öldü

İsrail ordusu, 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük ateşkese rağmen Lübnan'daki saldırılarını sürdürüyor.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail'e ait bir İHA, Nebatiye'de Şavkin yolunda seyir halindeki bir aracı İHA ile hedef aldı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, saldırıda 3 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.

Öte yandan İsrail ordusunun güneydeki Yatir beldesine düzenlediği topçu saldırısında ise biri çocuk, 2 kişinin yaralandığı ifade edildi.

NNA'nın haberine göre, Sarbin, Beyt Lif ve Cibal el-Batm beldeleri öğleden sonra yoğun topçu atışına maruz kaldı. Bombardımanın Vadi Meryemin bölgesini de hedef aldığı belirtildi.

İsrail ordusunun aynı saatlerde Hanin, Reşaf, Aynata ve Bint Cubeyl kentinde büyük patlamalara yol açan saldırılar düzenlediği, Bint Cubeyl, Beyt Lif ve Reşaf beldelerinde ise ağır makineli silahlarla geniş çaplı tarama yapıldığı aktarıldı.

Bint Cubeyl kazasına bağlı beldelerde İsrail'e ait İHA'ların yoğun uçuş yaptığı ​​​​​​​kaydedildi.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

İsrail ordusu Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etti.

Lübnan hükümeti de bu sürede ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyon 162 bini geçtiğini açıklamıştı.

Lübnan ve İsrail arasında varılan 10 günlük geçici ateşkes, 17 Nisan'da yürürlüğe girmişti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, söz konusu ateşkesi kabul ettiklerini ancak Lübnan'ın güneyinde işgal ettikleri bölgelerde kalmayı sürdüreceklerini ifade etmişti.

BM’den Hürmüz uyarısı: 30 milyon kişi yoksulluğa sürüklenecek

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Başkanı Alexander De Croo, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının küresel çapta ağır insani sonuçlar doğuracağını vurguladı. Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret akışının durmasıyla birlikte gübre ve yakıt tedarik zincirlerinin kopması, dünya genelinde tarımsal üretimi doğrudan baltalıyor. De Croo, savaş bugün dursa dahi yaşanan bu tahribatın 30 milyondan fazla insanı yoksulluk sınırının altına iteceğini belirtti.

Küresel gübre arzının üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, gıda güvensizliğini de kritik bir seviyeye taşıyor. BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), yaşanan aksamaların dünya genelinde bir gıda felaketine yol açabileceği uyarısında bulunurken, özellikle Hindistan, Bangladeş, Sri Lanka, Somali, Sudan, Tanzanya, Kenya ve Mısır gibi ülkelerin bu süreçten en çok etkilenecek coğrafyalar arasında olduğu ifade edildi. Uzmanlar, gıda güvensizliğinin önümüzdeki aylarda zirve yapacağını öngörüyor.

Çatışmaların ekonomik maliyeti ise şimdiden küresel gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 0,5 ile 0,8 arasında erimesine neden oldu. De Croo, onlarca yılda inşa edilen yapıların sadece sekiz haftalık bir savaşla yok edildiğini dile getirerek durumun vahametini gözler önüne serdi. Savaşın yarattığı yıkım sadece ekonomik değil, insani yardımları da çıkmaza sokuyor. Kritik yardım rotalarının tıkanması ve finansal desteklerin azalması nedeniyle en zor durumdaki topluluklara ulaşmak imkansız hale gelirken, yardım bekleyen milyonların daha büyük bir savunmasızlığa itildiği uyarısı yapıldı.

İşgalci İsrail, Batı Şeria'da Filistinlilere ait yapıları yıkıyor

Filistin haber ajansı WAFA'da yer alan habere göre, İsrail askerleri, Beytüllahim’in batısındaki El-Hadır beldesinde Filistinli vatandaşa ait bir yapıyı, kentin doğusunda yer alan el-Velece köyünde ise zirai amaçlarla kullanılan bir yapıyı ruhsatsız olduğu iddiasıyla yıktı.

İsrail, ruhsatsız olduğu iddiasıyla Filistinlilerin evlerini yıkıyor

İsrail ordusu, sık sık işgal altındaki Batı Şeria ile Doğu Kudüs'te ruhsatsız olduğu iddiasıyla Filistinlilere ait yapıları yıkıyor.

İsrail makamları, işgal altındaki Batı Şeria'nın "C" bölgesinde Filistinlilerin inşaat ve tarım yapmasını engellerken, Filistinliler için ruhsat alımını ise zorlaştırarak, neredeyse imkansız hale getiriyor.

Filistin yönetimi ile İsrail arasında 1995'te imzalanan İkinci Oslo Anlaşması çerçevesinde Batı Şeria; A, B ve C bölgelerine ayrılmıştı.

İşgal altındaki Batı Şeria'nın yüzde 18'ini kapsayan A bölgesinin yönetimi, idari ve güvenlik olarak Filistin'e, yüzde 21'lik B bölgesinin idari yönetimi Filistin'e, güvenliği İsrail'e devredilirken, yüzde 61'ini kapsayan C bölgesinin idare ve güvenliği İsrail'e bırakılmıştı.

İsrail'in Gazze Şeridi'ne saldırı başlattığı 7 Ekim 2023'ten bu yana işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te de Filistinlilere yönelik gözaltı, baskın ve saldırılarda artış yaşanıyor.

İran Yargı Erki Başkanı: Amerikalılar Hürmüz Boğazı’na yaklaşmaya cesaret edemiyor

Ejei, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Trump'ın Hürmüz Boğazı'na mayın döşeyen her türlü teknenin vurulması talimatını vermesinin ardından konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

İran ordusunun Hürmüz Boğazı'ndaki varlığından övgüyle söz eden Ejei, dün bu stratejik su yolunda ihlal yapan 3 gemiye "yasal işlem" uygulandığını belirtti.

ABD'ye ait Peterson ve Murphy destroyerlerinin 12 Nisan'da Hürmüz Boğazı'ndan gizlice geçme girişiminin Devrim Muhafızları tarafından engellendiğini hatırlatan Ejei, "Amerikalılar Hürmüz Boğazı’na yaklaşmaya cesaret edemiyor. Murphy ve Peterson adlı sözde çok gelişmiş iki muhriplerinin başına neler geldiğini gördüler." ifadelerini kullandı.

İranlı yetkili, Basra Körfezi'nde yer alan Faror Adası'ndaki deniz mağaralarında, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait sürü taktiği kullanan hızlı botlar ve insansız deniz araçlarının ABD gemilerini "sabırsızlıkla beklediğini" ve yoğun savunma baskısıyla "onları etkisiz hale getirmeye hazırlandıkları" tehdidinde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımında, donanmaya, Hürmüz Boğazı'na mayın döşeyen her türlü teknenin vurulması talimatını verdiğini duyurmuştu.

Trump, "ABD donanmasına, Hürmüz Boğazı'na mayın döşeyen her türlü tekneyi, ne kadar küçük olursa olsun vurup imha etme emri verdim. Bu konuda hiç tereddüt edilmeyecek." ifadelerini kullanmıştı.

ABD merkezli Washington Post (WP) gazetesine konuşan ve adı açıklanmayan ABD'li yetkililer, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesinin yaklaşık 6 ay sürebileceğini belirtmişti.

Bağdat'ta tüp gaz kuyruğu

Başkentte son günlerde mutfak tüpü tedarikinde devam eden aksaklıklar vatandaşların günlük yaşamını olumsuz etkiliyor.

Bağdat'ın birçok bölgesinde ücret karşılığında tüp dağıtımı kısıtlı şekilde yapılırken, bunun için vatandaşlar uzun süre kuyruklarda beklemek zorunda kalıyor.

Bazı benzin istasyonlarında da mutfak tüpü satışı yapılıyor ancak bu yerler de uzun kuyruklara sahne oluyor.

Özellikle yoğun nüfuslu semtlerde tüp bulmak zorlaşırken, bazı satıcıların fiyatları da artırdığı aktarılıyor.

Vatandaşlar, sorunun bir an önce çözülmesi için ilgili kurumlara çağrıda bulunurken, yaşanan aksaklıkların günlük yemek ve temel ihtiyaçların karşılanmasını zorlaştırdığını ifade ediyor.

Öte yandan yetkililerden konuya ilişkin henüz kapsamlı bir açıklama yapılmadı.

Dağıtım sürecindeki teknik ve lojistik sorunların giderilmesi için ise çalışmaların sürdüğü belirtiliyor.

Hürmüz'de Trump'tan vur emri

Süresiz ateşkesin ilan edildiği İran ve ABD arasındaki Hürmüz gerginliği sürüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social üzerinden Hürmüz ile ilgili mesaj verdi.

Trump, ABD Donanması'na boğazdaki mayın döşeyen herhangi bir teknenin vurulup imha edilmesi emrini verdiğini söyledi. Trump, ABD'nin Hürmüz'de mayın temizliği yaptığını söyledi.

Alman Donanması'nın da olası bir Hürmüz mayın temizliği operasyonu için hazırlık yaptığı belirtildi. 

Avrupa Birliği, Ukrayna'ya destek ve Rusya'ya yaptırımda anlaştı

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, yaptığı açıklamada, Ukrayna'da "adil ve kalıcı barış" hedefinin Ukrayna'nın güçlendirilmesi ve Rusya üzerindeki baskının artırılmasıyla mümkün olacağını belirterek, bu doğrultuda 2026-2027 dönemini kapsayan 90 milyar euroluk kredi paketinin serbest bırakıldığını ve yeni yaptırımların kabul edildiğini duyurdu.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de üye ülkelerin söz konusu kararlar üzerinde uzlaşmasını memnuniyetle karşıladığını ifade ederek, Rusya'nın saldırganlığını sürdürdüğünü, buna karşılık AB'nin Ukrayna'ya desteğini artırırken Rusya'nın savaş ekonomisine yönelik baskıyı da yoğunlaştırdığını kaydetti.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da daha önce yaşanan tıkanıklığın aşıldığını belirterek, Ukrayna için 90 milyar euroluk finansman ve yeni yaptırım paketinin önünün açıldığını, Rusya ekonomisinin artan baskı altında olduğunu ve Kiev'e desteğin süreceğini aktardı.

Uzun süreli tıkanıklık, Budapeşte'deki yönetim değişikliğiyle aşıldı

AB'de söz konusu paketlere ilişkin müzakereler, özellikle Viktor Orban'ın vetosu nedeniyle bir süre tıkanmıştı. Orban'ın görevden ayrılmasının ardından Macaristan'ın itirazlarının ortadan kalkmasıyla süreç hızlanarak uzlaşıyla sonuçlandı.

AB, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya başlattığı savaşın ardından Kiev'e mali, askeri ve insani destek sağlarken, Moskova'ya yönelik yaptırımları da kademeli olarak genişletmişti. Yeni kabul edilen 20'nci yaptırım paketinin Rusya'nın enerji, finans ve savunma sektörlerini hedef alarak savaş kapasitesini sınırlamayı amaçladığı belirtiliyor.

20'nci yaptırım paketi

Rusya'ya yönelik kabul edilen 20'nci yaptırım paketinin detaylarına ilişkin AB Konseyinden yazılı açıklama yapıldı.

Açıklamada, yaptırımların Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşını finanse eden kilit sektörleri hedef aldığı belirtilerek, 120 yeni bireysel listeleme konusunda mutabık kalındığı aktarıldı.

20'nci yaptırım paketinin son 2 yılın en geniş kapsamlı listeleme paketi olduğu belirtilen açıklamada, "Paket, özellikle enerji altyapısı dahil sivil altyapıyı kasıtlı olarak hedef alan son acımasız saldırıların sürdüğü bir dönemde, Ukrayna'nın Rus saldırganlığına karşı direnişine verilen desteği vurguluyor." ifadesine yer verildi.

Açıklamada, paketin Rus ham petrolü ve petrol ürünlerine yönelik gelecekte uygulanabilecek bir denizcilik hizmetleri yasağının temelini de içerdiği belirtilirken, bu adımın G7 ile tam koordinasyon ve istişare içinde hayata geçirileceği bildirildi.

İlave 46 geminin limanlara erişim yasağı ve deniz taşımacılığına ilişkin geniş kapsamlı hizmetlerin sağlanmasına yönelik yasak kapsamına alındığı ifade edilen açıklamada, yaptırım uygulanan gemilerin toplam sayısının 632'ye yükseldiği kaydedildi.

Açıklamada, 20'nci paketin ayrıca tanker satışlarına zorunlu durum tespiti kontrolleri getirerek Rusya'nın "gölge filosunu" genişletmesini zorlaştırdığı ve Rus sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerleri ile buz kırıcılarına bakım ve diğer hizmetlerin sağlanmasını yasakladığı belirtildi.

Buna ek olarak, Ocak 2027 itibarıyla Rus kuruluşlarına veya Rus vatandaşları ya da operatörleri tarafından sahip olunan ya da kontrol edilen kuruluşlara LNG terminal hizmeti sağlanmasının da yasa dışı hale geleceği vurgulanan açıklamada, petrol fiyat tavanını aşmak için kullanılan Rusya’daki Murmansk ve Tuapse limanları ile Endonezya'daki Karimun Limanı’nın petrol terminaliyle yapılan işlemlerin yasaklandığı ifade edildi.

Açıklamada, 20 Rus bankasına yönelik işlem yasağı uygulandığı, buna ek olarak yaptırımları deldikleri veya Rusya'nın bankacılık mesajlaşma ağı ile bağlantılı oldukları gerekçesiyle üçüncü ülkelerde bulunan 4 finans kuruluşunun da işlem yasağı kapsamına alındığı bildirildi.

Rus askeri-sanayi kompleksinin de daha da kısıtlandığı aktarılan açıklamada, başta insansız hava araçları (İHA) olmak üzere askeri ürünlerin geliştirilmesi ve üretiminde yer alan 58 şirket ve bağlantılı kişinin yaptırım listesine dahil edildiğinin altı çizildi.

Açıklamada, hesap verebilirliği sağlamak amacıyla, Ukraynalı çocukların kaçırılması, zorla nakledilmesi ve ideolojik olarak yönlendirilmesini mümkün kılan 5 kişi ve 1 kuruluşun yaptırım listesine alındığı, ayrıca Ukrayna'nın kültürel mirasının gasbına karışan 4 kişinin de listeye dahil edildiği aktarıldı.

Bunun yanı sıra devlet destekli platformlarda faaliyet gösterenler de dahil propaganda faaliyetinde bulunan 4 kişinin de yaptırım kapsamına alındığı belirtilen açıklamada, Belarus'un Rusya'nın saldırganlık savaşını kolaylaştırmadaki rolünün de hedef alındığı kaydedildi.

Açıklamada, 20'nci pakette Belarus askeri-sanayi kompleksiyle bağlantılı 3 yeni listeleme bulunduğu ifade edildi.